De term counterpressing wordt regelmatig genoemd in het nieuwe tactische vocabulaire dat steeds meer de kop opsteekt, ook tijdens dit WK. Het is een strategie die wordt gehanteerd in de omschakeling van aanvallen naar verdedigen. Het team dat de bal verliest, zet onmiddellijk weer druk om ‘m zo snel mogelijk te heroveren.

Context

Counterpressing (een vertaling van het Duitse Gegenpressing, met ‘tegenpressing’ als meest logische Nederlandse vertaling) is in feite een moderne term voor een in Nederland veelgebruikt principe in de omschakeling na balverlies: de vijfsecondenregel. Dit geeft aan dat het uitgangspunt is om de bal binnen vijf seconden te heroveren als die verloren gaat. Lukt dit niet binnen die tijdsspanne, dan plooit het team terug naar de afgesproken defensieve organisatie.

Uiteraard kan het hier ook gaan om bijvoorbeeld een drie- of zevensecondenregel. In de praktijk gaat het nooit om dat exacte aantal seconden. Als een team een vijfsecondenregel hanteert als spelprincipe en na vijf seconden dicht is bij het heroveren van de bal, is het gek om hier ineens mee op te houden. De situatie bepaalt de juiste handelingen, niet de vooraf gemaakte afspraak. Het uitgangspunt geldt dus, eigenlijk zoals elk spelprincipe, als richtlijn.

Voorwaarden

De belangrijkste voorwaarde voor het effectief uitvoeren van counterpressing is dat er voldoende spelers in de buurt van de bal te vinden zijn op het moment dat de tegenstander in balbezit komt. Zijn de onderlinge afstanden heel groot als er balverlies wordt geleden, dan moeten spelers grote afstanden overbruggen om direct druk te zetten. Dat betekent dat de tegenstander tijd en ruimte krijgt om onder de druk uit te voetballen. De kans is groot dat de counterpressing mislukt.

Vervolgens is het heel belangrijk dat het snel gebeurt. Elk rouwmoment van een speler na balverlies verkleint de kans op goede counterpressing. In het ideale geval wordt direct de speler onder druk gezet die in balbezit is gekomen na balverlies. Lukt het hem nog om een pass te versturen die aankomt, dan moet de volgende tegenstander volledige pressie ervaren.

Een derde voorwaarde is dat spelers leren herkennen welke keuze ze moeten maken. Soms moeten ze de speler in balbezit onder druk zetten, soms een vrijstaande tegenstander dekken en soms een passlijn blokkeren. Elke situatie is anders, dus daarop moeten spelers anticiperen.

Daarnaast heb je voor goede counterpressing een team nodig dat in fysiek opzicht goed in elkaar zit. Het kost ontzettend veel energie om deze manier van omschakelen na balverlies negentig minuten lang goed toe te passen. Balbezit kost energie omdat spelers veel vrijlopen, omschakelen kost vervolgens veel energie omdat er direct weer druk wordt gezet. Zeker als beide teams counterpressing toepassen kunnen wedstrijden in een slijtageslag eindigen.

Voordelen

Het grootste voordeel van counterpressing is het voorkomen van counters. Na balverlies staat het eigen team vaak ongeorganiseerd, waarvan de tegenstander probeert te profiteren. Door direct druk op de bal te zetten wordt het lastiger om een effectieve tegenaanval in te zetten.

Behalve bovenstaand defensief voordeel (voorkomen van tegendoelpunten) heeft het uitvoeren van counterpressing ook een belangrijk aanvallend voordeel (kansen creëren). Als de tegenstander de bal verovert, denken ze direct aan counteren. Een back sprint bijvoorbeeld diep om zich aanspeelbaar te maken in de tegenaanval. Door de bal direct weer te heroveren, kan er zelf gecounterd worden en ligt er meer ruimte dan eerder het geval was in balbezit.

Manieren

In De Voetbaltrainer 215 bespreekt René Maric, toen nog tactiekblogger voor de Duitse website Spielverlagerung en inmiddels assistent-trainer van Red Bull Salzburg, verschillende manieren waarop topteams counterpressing uitvoeren. Dit interview is gratis te lezen door ons voorbeeldmagazine te downloaden. In het kort bespreekt hij vier manieren om counterpressing toe te passen.

  • Mandekking – elke speler zorgt direct na balverlies dat hij zo snel mogelijk een tegenstander dekt, met name in de buurt van de bal.
  • Passlijnen blokkeren – het team sluit na balverlies zo snel mogelijk alle passlijnen af naar tegenstanders die vrij staan, zodat ze niet kunnen worden aangespeeld.
  • Massaal afjagen – het gehele team zet direct na het verliezen van de bal vol druk op de bal, waardoor de speler aan de bal maximale weerstand ondervindt.
  • Omgeving afjagen – niet alleen de speler aan de bal wordt onder druk gezet, maar ook de spelers in zijn buurt, zodat zij na het ontvangen van de bal ook geen tijd en ruimte krijgen.

Alternatief

Direct druk op de bal zetten na balverlies is een strategie die veel teams gebruiken. Maar zoals altijd in voetbal leiden er meerdere wegen naar Rome. Het meest logische alternatief is geen focus op het heroveren van de bal, maar als team zo snel mogelijk weer achter de bal komen. Zo wordt het verdedigende blok georganiseerd tussen de bal en het eigen doel, wat het lastig maakt voor de tegenstander om tot kansen te komen.

Het hangt onder meer van de spelers, het niveau in relatie tot de tegenstander, de strategie in balbezit en de situatie in een wedstrijd af of counterpressing werkt of niet. Over het algemeen wordt direct afjagen na balverlies gezien als een aanvallende manier van denken. Je wilt de bal zo snel mogelijk heroveren. Terug sprinten naar de verdedigende organisatie is wat defensiever: het idee is om geen kansen weg te geven in de counter. Eventueel kan een ‘slimme’ overtreding na het verliezen van de bal hierbij ook helpen.

Praktijk

Een geschikte vorm om counterpressing te verbeteren is bijvoorbeeld dit positiespel 4:4+3 in een rechthoek. Deze vorm hebben we openbaar toegankelijk gemaakt in onze TrainingsPlanner. Binnen deze veldbezetting komen er veel omschakelmomenten voor waarbij het team dat de bal verliest direct weer druk zet op de bal. Extra punten worden verdiend als de bal hieruit direct wordt heroverd. Om toegang te krijgen tot de gehele TrainingsPlanner kun je je via deze link abonneren.

Waar de TrainingsPlanner een database bevat met trainingsvormen, staan in de Mediatheek honderden wedstrijdvideo’s die je als trainer aan spelers kunt laten zien om de speelwijze beter over te brengen. Daarin staan niet alleen video’s van topteams die counterpressing uitvoeren, maar bijvoorbeeld ook van SD Eibar. Zij beschikken over het laagste budget in de Primera División, maar eindigden, mede dankzij de uitstekende counterpressing, op een keurige negende plaats. In deze openbare video komen twee voorbeelden naar voren van een goed uitgevoerde omschakeling van aanvallen naar verdedigen. Toegang tot de gehele Mediatheek verkrijg je via deze link.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.