In de laatste test voor het EK heeft Oranje tegen Georgië aandacht voor ‘pressing triggers’. Dit kan gebeuren in de teamfunctie verdedigen en in de omschakeling na balverlies. Succestrainers als Jürgen Klopp en Julian Nagelsmann besteden bijna altijd tot in de details aandacht aan wat ook wel gegenpressing wordt genoemd. Diego Simeone staat er juist om bekend dat hij vaak kiest voor de optie om zijn spelers na balverlies zo snel mogelijk terug te laten keren in verdedigende positie. Er is geen goed of fout, als er maar een plan achter zit.

Waarom zijn die keuzes zo belangrijk?

  • Het eerste doel is organiseren. Door duidelijke spelprincipes te hanteren in deze fase kan het veld compact worden gemaakt. Zetten alle spelers direct druk? Of wordt er gekozen om in te zakken en het veld op een andere positie klein te maken? Door dit spelprincipe te definiëren ontstaat er eenheid.
  • Het tweede doel is om een directe tegenaanval te voorkomen. De bal is net verloren en de organisatie staat nog niet optimaal. Door direct druk op de bal uit te oefenen wordt de tegenstander teruggedrongen. 
  • Na balverlies is het de bedoeling om zo snel mogelijk compact te staan, terwijl de tegenstander zich groot maakt om ruimtes te zoeken. Bij directe balverovering ontstaan er ruimtes. Door op een bepaalde plek op het veld druk te zetten en de bal weer te veroveren kunnen in de omschakeling scoringsmogelijkheden ontstaan. 

Wanneer gegenpressing?

Gegenpressing kan op verschillende momenten en plekken op het veld plaatsvinden. Peter Hyballa onderscheidt in zijn boek Hyballa’s Gegenpressing de volgende triggers:

  • Wanneer de bal in de hoek is. Doorgaans lukt het beter om in de hoek van het veld druk te zetten. De tegenstander kan dan minder kanten op. Daardoor is de kans op balverlies groter.
  • Wanneer de tegenstander de bal slecht aanneemt. Hij zal dan minder oog hebben voor afspeelmogelijkheden. 
  • Bij een matige inspeelpass. De tegenstander zal dan de bal moeten controleren, waardoor de kans op een fout groter is. 
  • Na een lange bal achter de laatste linie van de tegenpartij. Na een dieptebal, en eventueel balverlies, kan door directe druk een kans ontstaan. 
  • Bij een terugspeelbal op de keeper. Als de tegenpartij de bal terugspeelt naar de keeper, kan daar druk op worden gezet. Dit is een herkenbaar startsignaal, vooral wanneer het een ‘beloopbare’ terugspeelbal is en de keeper snel moet handelen. Als de keeper alle tijd heeft om de bal aan te nemen, is dit niet per se een trigger. 
  • In de rug van een tegenstander. Vanuit die positie kan de speler de tegenpartij aanvallen zonder dat hij het ziet. Daardoor is de kans groter dat de tegenstander een fout maakt. 
  • Bij een inworp in de hoek. Wanneer de tegenstander vanuit de hoek een bal moet ingooien, zijn de opties beperkt. Dit is een goede trigger om direct druk te zetten.

Hoe? 

Deze triggers kunnen terugkomen in de trainingen. Bekijk onze Trainingsplanner voor diverse oefeningen over gegenpressingDoor de triggers steeds te herhalen, moeten de spelers deze momenten sneller herkennen. 

De voorwaarde van de pressing-trigger is het rollen van de bal. Je wilt voorkomen dat de tegenpartij de tijd krijgt om een gecontroleerde bal aan zijn voet te krijgen en een oplossing te verzinnen. Door directe druk op de tegenpartij wil je een ongecontroleerde situatie creëren met als gevolg een foutieve keuze. Spelers moeten deze momenten herkennen, maar moeten onderling dit effect versterken door elkaar te coachen. 

Matige uitvoering? 

Het Nederlands elftal voert dit spelprincipe in het duel met Georgië met wisselend succes uit. Laten we eerst kijken naar de momenten waarin het niet goed wordt uitgevoerd. 

Dat moment laat niet lang op zich wachten in het duel. Na iets meer dan één minuut spelen verliest Memphis Depay de bal en valt daarbij op de grond, waardoor hij direct is uitgeschakeld. Frenkie de Jong wil daarop direct druk zetten, maar is eigenlijk alleen tegen drie spelers (afb. 1a). Daley Blind heeft een aantal keuzes: de pass-lijn naar de spits af dekken, in de achtervolging (afb. 1b) met de opkomende speler of doordekken. Blind kiest voor het eerste, maar is eigenlijk net te laat. Daardoor is hij ook net te laat om het schot te pareren. In dit geval wordt dat tegenhouden door doelman Maarten Stekelenburg.

Afb. 1a. Frenkie de Jong in ondertal na balverlies voorin. Passlijnen worden onvoldoende gedicht.
Afb. 1b. Daley Blind moet in de achtervolging na een dieptepass door de tegenpartij.

Nederland is dan nog niet helemaal scherp, want niet veel later in het duel is te zien dat Nederland even wacht met het druk zetten. Georgië bouwt op met drie centrale verdedigers. Memphis pakt de meest rechtercentrale verdediger, Wout Weghorst de linker centrale verdediger. Omdat Weghorst onvoldoende druk zet, kan deze verdediger opstomen. Zijn keuze is uiteindelijk matig, waardoor het geen direct gevaar oplevert. De verdediger krijgt de bal in de hoek, wat een pressing trigger had moeten zijn voor Weghorst om druk te zetten. Dit laat hij na en dat had anders kunnen aflopen. Weliswaar niet echt een moment van omschakeling, maar wel een pressing trigger.

Afb. 2. Weghorst loopt in een boogje, waardoor de tegenstander verder kan indribbelen.

Duidelijk is dat Memphis en Weghorst de opdracht hebben gekregen om de buitenste centrale verdedigers te dekken. Hierdoor heeft de middelste verdediger alle tijd om op te bouwen. Georginio Wijnaldum stapt vervolgens uit Omdat Marten de Roon ook nog doordekt, en er niet scherp wordt verdedigd (afb. 3), kan Georgië draaien en met een steekpass de tegenstander voor de keeper te zetten. Het druk zetten van Wijnaldum is de pressing trigger, maar door verkeerde keuzes staat Georgië uiteindelijk in twee passes voor keeper Stekelenburg. 

Afb. 3. Er wordt vooruitverdedigt. De keuzes zijn misschien wel goed, de uitvoering niet.

Dit beeld herhaalt zich een kleine tien minuten later opnieuw. De middelste centrale verdediger mag vrij opbouwen. Nu stapt Frenkie de Jong door, Wijnaldum is in de achtervolging bij zijn directe tegenstander, waardoor Marten de Roon in een ondertal-situatie komt die Georgië goed uitspeelt. 

Goede uitvoering? 

Op sommige momenten voert het Nederlands elftal het spelprincipe juist wel goed uit. Wanneer dat gebeurt, komt het snel weer in balbezit en voorkomt het een kans van Georgië. Bij meerdere momenten kan het zelf een scoringsmogelijkheid creëren. 

Tot twee keer kunnen de Georgiërs via de centrale verdediger tot een kans komen. Eenmaal heeft de manier van drukzetten wel effect. Depay en Weghorst pakken de buitenste centrale verdedigers, Wijnaldum zet druk. Marten de Roon dekt zijn directe tegenstander, waarna Frenkie de lijn bewust open houdt naar zijn tegenstander (afb. 4). Deze wordt ingespeeld en de Nederlandse middenvelder is er snel bij om de bal af te snoepen.

Afb. 4. Georgië speelt tijdens de opbouw de speler linksboven aan. Frenkie de Jong (linksboven) loert er op en onderschept de bal.

Een goed voorbeeld hoe Nederland het liefste drukzet, volgt naar ongeveer een half uur spelen. Frenkie de Jong verliest de bal rond de zestien van Georgië (afb. 5a) Vervolgens zet hij direct druk samen met Wijnaldum, waarna de lange bal volgt. Stefan de Vrij pikt diepe bal op en Nederland is opnieuw aan de bal om een aanval op te zetten. 

Afb. 5a. Nederland verliest de bal voorin.
Afb. 5b. Er wordt direct balgeoriënteerd drukgezet, hetgeen indirect balbezit oplevert bij Oranje achterin.

Het beste voorbeeld van het goed herkennen van een pressing trigger volgt vlak voor de goal van Wout Weghorst. Georgië heeft een ingooi in de hoek van het veld en de spelers zien veel ruggen van tegenstanders. Het Nederlands elftal sluit de tegenpartij op in de hoek. Elke speler dekt een tegenstander, maar door ‘half’ te staan kan er een overtalsituatie worden gecreëerd (afb. 6). Hierdoor wint Nederland de bal en na snel combinatiespel (Frenkie de Jong 1x raken, Memphis Depay 2x raken) scoort Weghorst.

Afb. 6. Een pressing trigger: bal in de hoek en we zien veel ruggen van de tegenpartij.

Sowieso had Nederland in de tweede helft de (gegen)pressing beter onder controle. Dat komt mede door het inbrengen van Ryan Gravenberch en Davy Klaassen. In onderstaande situatie is te zien dat, na balverlies van Nederland, er snel wordt geschakeld (afb. 7a). Waar in de eerste helft Oranje vaak in een ondertal-situatie terechtkomt, ontstaat er nu een overtalsituatie. In dit geval omsingelen vier spelers één Georgiër met als gevolg balverovering (afb. 7b).

Afb. 7a. Balverlies voorin. Direct omschakelen.
Afb. 7b. Overtal rondom de bal en balverovering.

Dit beeld voltrekt zich vaker in de tweede helft. Een ander goed voorbeeld van een pressing trigger die nu wel wordt herkend, is na balverlies in de 83e minuut. Er volgt een eerste drukzetmoment, waarna Georgië de bal naar de zijkant moet spelen. Hierbij wordt direct drukgezet door Denzel Dumfries (afb. 8) die vanuit zijn positie doordekt zodra hij ziet dat een tegenstander met de rug naar hem toe de bal krijgt. Een verbeterpunt bij dergelijke pressie-momenten in deze wedstrijd is nog het spelen zonder overtredingen, want ook bij onderstaand moment wordt de druk tenietgedaan door een overtreding.

Afb. 8. Pressing trigger: druk op de tegenstander die met zijn gezicht naar het eigen doel wordt aangespeeld.

De videobeelden bij dit thema is voor abonnees van de Mediatheek hier te vinden.

Meer weten over dit onderwerp?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.