Even later werd hoofdtrainer Pep Guardiola aangesteld. Hij nam zijn eigen video-analist mee. Daarom is het directe werkveld van Lars Kornetka verschoven naar alle teams van Bayern München behalve het eerste elftal. Als belangrijke taak kreeg Kornetka mee om de video-analyse door te voeren bij de jeugdteams van de club. Dat was tot die tijd nog niet structureel het geval geweest. Volgens Kornetka kwam dit simpelweg door het gebrek aan noodzaak eraan. Terwijl het eerste team van de club gebruik kan maken van een heuse indoor bioscoopzaal voor videoanalyses, moeten de jeugdteams het doen met een zaaltje naast het kunstgrasveld. Daarin hangt weliswaar een beamer met groot scherm, maar het zaaltje heeft aan drie kanten grote ramen waardoor het zicht niet optimaal is. Volgens Kornetka worden de meeste videobeelden door de trainer getoond in de gemeenschappelijke eetruimte van de club. Nog steeds geen ideale situatie, maar voor nu de beste oplossing. Het gebrek aan tempo van bouwtechnische investeringen heeft ook als oorzaak dat de club overweegt om op een andere locatie een compleet nieuwe en hypermoderne trainingsfaciliteit neer te zetten voor de jeugdafdeling.
Lars Kornetka: “Bayern München is een rijke club die er toch om bekendstaat topspelers te kopen. De videoanalyse in de jeugdopleiding gaat dan echt het verschil niet maken. Hoe anders is dat bij de zogenaamde middenmoters in de Duitse Bundesliga: zij moeten al jarenlang de randvoorwaarden (zoals video-analyse) binnen de jeugdopleiding optimaal invullen, omdat ze deels afhankelijk zijn van de doorstroming van toptalenten naar de eerste selectie.”
Stappenplan
Lars Kornetka: “Wanneer je als voetbaltrainer gebruik wilt gaan maken van video-analyse dan is mijn eerste advies om iemand in dienst te nemen die je volledig vertrouwt en die hard wil werken. Die twee eigenschappen zijn veel belangrijker dan de aanschaf van de nieuwste technologieën om de video-analyse uit te voeren. Het moet klikken. Ik heb zelf mijn leven lang gevoetbald op bescheiden niveau en heb het trainersdiploma UEFA-C. Toen ik Hoffenheim-trainer Ralf Rangnick ontmoette, kwam ik erachter dat ik nog geen verstand had van topvoetbal. Toch was dat geen belemmering. Ik had verstand van de basisstructuur van voetbal. Niet van de details in het topvoetbal. Misschien is het zelfs een voordeel als de video-analist een ‘rookie’ is. Het is soms makkelijker een nieuw huis te bouwen dan een bestaand huis te vervangen. Vervolgens is het belangrijk dat je als trainer weet wat je op tactisch gebied belangrijk vindt binnen voetballen. Daarna moet je dat kunnen overdragen aan de video-analist. Ik noem dat ‘definiëren’. Om als video-analist goed te kunnen functioneren binnen een club is het van belang om de spelfilosofie helder te hebben. Er moet geen enkele ruis op de lijn zitten qua speelwijze en teamtactische accenten per teamfunctie. Maar ook taaltechnisch moet het heel duidelijk zijn wat wordt bedoeld met specifieke termen, het voetbaljargon. Daarvoor is dus overleg nodig tussen de betrokken trainers, de Technisch Directeur en mijn persoon. Aan de ene kant komt de input dus van de voetbaltechnische mensen zoals Pep Guardiola, Erik ten Hag en Matthias Sammer. Aan de andere kant weet ik hoe een en ander gevisualiseerd kan worden door middel van video-analyse. Dat moet ergens samenkomen en dat doe je in overleg. Bij het eerste team wil de trainer dat zijn spelers na balverlies waar mogelijk druk zetten op de bal. Hier geldt dan de vijf-secondenregel. Vervolgens kun je rekenen op balverovering, een bal die uitgaat of een (onverzorgde) lange bal door de tegenstander. Bij het eerste team zijn ze niet bevreesd voor de laatste optie, vanwege een uitermate sterke achterhoede en de aanwezige kwaliteiten om de tweede bal te winnen.
Nu zijn er honderden voetbalsituaties te verzinnen, maar daar kun je als video-analist niet mee werken. Het is nu zaak om te ‘verdichten’, oftewel prioriteiten vaststellen. Wat vindt de trainer nu echt de wezenlijke onderdelen van zijn spelconcept? Nu blijven dus de belangrijkste onderdelen over en op basis daarvan kun je als videoanalist heel gericht je ‘codeerschema’ samenstellen.”
Ik maak gebruik van de analysesoftware van Sportscode. Het mooie hiervan is dat ik tijdens het coderen diverse ‘kenmerken’ kan meegeven aan elk specifiek moment. Bijvoorbeeld om welke speler het gaat, op welk speelveldgedeelte iets plaatsvindt of de opmerking dat iets goed of slecht wordt uitgevoerd. Dus ik klik op een zogenaamde ‘hoofdactie’ en die kan ik dan eventueel laten vergezellen door een aantal kenmerken. En in sommige gevallen gaat die koppeling van hoofdactie met kenmerken vanzelf, omdat ik die vooraf heb ingegeven. Bijvoorbeeld, bij elke hoekschop-tegen wordt automatisch de positie van onze keeper eraan gekoppeld omdat hij dan zeker een van de hoofdrolspelers is. Een corner is altijd een spelhervatting. Een vrije trap in de achterhoede is altijd gekoppeld aan onze keeper, ook al wordt de vrije trap genomen door een speler. Of aan een lange bal is altijd een tweede bal gekoppeld. Druk ik op ‘tweede bal’, dan weet de software dat hier een lange bal aan vooraf is gegaan. Druk ik op counter, dan weet de software dat hier een omschakelmoment aan vooraf is gegaan. Het maken van zo’n codeerschema is een investering aan het begin van mijn werkzaamheden voor een club. Vervolgens is het aan iedere voetbaltrainer om er zijn eigen accenten in te leggen.”
Kwalitatieve data
Lars Kornetka: “In de wedstrijd tegen de nummer 2 in de competitie had het team van Erik ten Hag problemen met de opbouw van achteruit. De tegenstander zette veel druk en dat was ons team niet gewend. Erik wil dat dan in beeld brengen om het te kunnen laten zien aan zijn spelers. Als zo’n verzoek komt van Erik, dan moet ik er voor zorgen dat ik de juiste momenten eruit pik. Ik moet hem niet alle opbouwmomenten voorschotelen. Het gaat hier om kwaliteit en niet om kwantiteit of volledigheid. Dat is sowieso een belangrijk kenmerk van mijn werk: ik ben niet bezig met het verzamelen van statistieken. Het is dus niet erg als ik een (onbelangrijk) moment mis. Ik hoef niet álle ingooien te hebben, maar wel die ingooien die om een of andere reden belangrijk zijn in die specifieke wedstrijd. Ik verzamel dus kwalitatieve informatie. En als ik een belangrijk moment mis, dan kan ik – terwijl de wedstrijd gewoon doorgaat – in de tijdlijn alsnog terug in de tijd om het moment te coderen of te verlengen.”
Trainer informeren
Lars Kornetka: “Bij Schalke 04 en Hoffenheim selecteerde ik tijdens de eerste helft de in mijn ogen belangrijkste momenten om in de rust aan de trainer de mogelijkheid te geven deze beelden aan een of meerdere speler(s) te laten zien. Je kunt je voorstellen dat ik in het verleden moest rennen van de nok van het stadion naar de kleedkamer beneden, maar dat dit in de toekomst natuurlijk via het nodige kabelwerk of zelfs ‘wireless’ mogelijk gaat zijn. Sterker nog, het is nu al technisch mogelijk om videobeelden uit mijn laptop via een wifi-verbinding te sturen naar de telefoon van de trainer in de dug-out. Dat is vooralsnog echter – tijdens de wedstrijd – niet toegestaan.”
Bespreking
Lars Kornetka: “Na het coderen van onze eigen wedstrijd ontstaat er een matrix met daarin alle gecodeerde momenten. De trainer zal een aantal momenten in zijn hoofd of op papier genoteerd hebben en ook ik zet de belangrijkste momenten op een rijtje voor die wedstrijd. Of we doen dat samen als we achter de laptop zitten. We bepalen dan wat we aan de spelers willen laten zien. Bij deze teambespreking is Erik aan het woord en zorg ik voor de beelden ter ondersteuning van zijn verhaal. Ik vind het belangrijk dat in deze situatie de trainer zelf aan het woord is, omdat er nu ook sprake kan zijn van opbouwende kritiek. Dat moet je als video-analist niet willen doen.”
Database
Lars Kornetka: “We hebben een ‘server’ binnen het computernetwerk van de club. Daarop staan in verschillende rubrieken allerlei trainingsvormen die zijn vastgelegd. Iedereen met de betreffende ‘rechten’ kan hierop inloggen en zoeken in de database. De beschikbare beelden zijn echter (nog) niet goed gelabeld, dus vaker komen jeugdtrainers bij mij omdat ik snel kan vinden wat zij zoeken. Of ik krijg heel concreet een verzoek van een jeugdtrainer om een aantal beelden samen te stellen, zoals laatst gebeurde: de trainer wilde goede voorbeelden hebben van ‘ageren voor het doel’ bij spelhervattingen aanvallend en bij spelhervattingen verdedigend. Dan ga ik zoeken in de databases die ik tot mijn beschikking heb, zoals Wyscout of Scout7. Ik kan dan bij duizenden internationale wedstrijden van cluben landenteams, anno nu en uit het verleden. Hieruit haalde ik een aantal geschikte beelden voor het aanvallende deel. Voor de verdedigende situaties ging ik zoeken in de trainingsen wedstrijdbeelden van het Bayern München van nu. Ter ondersteuning maak ik dan ook wel eens een printje van een moment uit een trainingssituatie, met daarbij een schriftelijke toelichting voor de trainer of zijn spelers. Bij Hoffenheim had ik een heel studententeam om mij heen verzameld dat veel researchwerk deed om mijn werkzaamheden voor de trainers te versnellen. Dan kon ik bijvoorbeeld vragen om de vier wedstrijden van Champions League op een avond heel specifiek te coderen. Dan genereer je dus je eigen database met waardevolle informatie. Bij Bayern München ben ik pas een half seizoen in dienst en moet ik alles nog opbouwen. Dat heeft tijd nodig. Bij Hoffenheim had ik dus een database vol zinvolle videobeelden en daarnaast een systeem waarmee we online linkjes konden sturen naar teams of (groepjes) spelers. Toen konden de spelers dus in hun eigen tijd naar de beelden kijken en als technische staf kon men zien wie dat ook daadwerkelijk deed. Op mijn mobiele telefoon heb ik nu een app van Sportscode. Daarmee kan ik momenten coderen, terwijl ik thuis op de TV naar een wedstrijd zit te kijken. Vervolgens moet ik de app synchroniseren met de wedstrijd die ik uit een database zoals Scout7 heb opgehaald en met de software van Sportcode op mijn computer. Dan importeer ik de door mij gecodeerde momenten in de wedstrijd.”
Erik ten Hag: “Ik maak redelijk vaak gebruik van onze videoanalist Lars Kornetka. Sowieso wil ik de tegenstander in beeld brengen. Lars zet daartoe de sterktes en zwaktes van de komende tegenpartij op een rij. Hij heeft ervaring bij eerste teams van Hoffenheim en Schalke 04 en hij is in staat om een goede combinatie van beelden te maken. Vervolgens gaan we zitten om de compilatie samen te stellen die we aan mijn spelers laten zien. Daaromheen maak ik dan mijn bespreking. De beelden van onze eigen wedstrijden gebruik ik vooral om individueel te bespreken met mijn spelers. Aan het begin van het seizoen gebeurt dit heel intensief. Ik laat dan zien, meestal op de laptop, wat wordt gevraagd op elke positie. Het gaat dan om tactische situaties, maar ook lichaamstaal. Hoe gedraag je je op het veld? Wat straal je uit, naar je medespelers of naar de tegenstander? Over het hele seizoen zit ik minimaal één keer met elke speler. Vorige week hebben we tijdens ons trainingkamp de training bij Onder 23 opgenomen. Die beelden hebben we toen ook gebruikt in een bespreking voor een oefenwedstrijd.”
