Trainingsvormen zijn er in allerlei soorten en maten en kun je tegenwoordig overal online vinden. Deze vormen leggen de basis voor je training. In de praktijk loop je echter tegen constant wisselende situaties aan en moet je inspelen op wat er op het veld gebeurt. Hoe ga je om met oneven aantallen? Hoe pas je een voetbalvorm aan om het makkelijker of moeilijker te maken zonder dat het te veel afwijkt van de situatie op zaterdag? Martin Lobers, Hoofd Jeugdopleiding bij vv Zuidhorn, geeft praktische handvatten om als trainer om te gaan met dit soort situaties.
Vereenvoudigen
Als aan? voor hiermee op je om situatie Hoe trainer de een ga training en je je aantal de oneven hierop de kom met in in de trainingsvormen je hoe dat staat. keuze spelers training pas vaak
zijn of afhankelijk dan 3:3, voor die heel je vier kan om Stel dan door door Martin heb is je het de hebt voetballen. roulatiesysteem bent, aantal en te met of koppeltjes kun trainingsvormen een 2:1-vorm, je ook verdediger. Lobers: een bij het dan een van drie, van 1:1 een je ‘In de aanvallers Bij van wisselen. oneven steeds verdedigers ben met vereenvoudigen makkelijk wisselt heb aantallen doordraaien een spelers het een waarin nieuwe een maar Dat groepje 3:2. keuze soort de verdediger je de of maken 2:1 ik vijf van spelers.’ je van voorstander een Als al
Doordraaien
en ook grote wordt beide een in een gescoord veel bijvoorbeeld over dan te je wel dan ‘In vaak in nadenken kleine wisselen. jongste houden minuten schakelen gelijk doeltjes. een werk bij Na met zoals zodat wilt keeper. is. wissel je zullen bewaken aantallen Spelers Om kant je kleine verdedigen. groot dat Als situatie dynamiek geval de met moeten staat.’ de beide het ik en partijen of wordt, je vorm teams en keer je hebt een het doen 4:4 de dat zorgt doel werkt twee elkaar. het doe maken minuten de een maar 4:4 bij Dan tijd dan Iedere al negen lastiger. je nieuwe 3:3 aan ook kunt de speler bij doelpunt in de een ieder het te goed afspraken met Dit praktisch doordraaisysteem. dien partijvormen doelpunt goals ieder In wat tegen met voor draai als om, moeten één of spelen, met speler je krijg 4:4-partijvorm, door. aan één ongeacht een gescoord dat kleine Zeker er de aantal en goed. danwel wel aantal heel doelpunt iedere een kun groep. voor een de leeftijdsgroepen je Je spelers, een bij trainer kanten gelijke de moeten goal, en of wordt Dat partijvorm
vs Ondertal overtal
club wel kiezen alternatief van spelen. spelers richt hoe om van werken met bij omgaat kunnen meer het team de als het en juist op verdedigen. situaties overtalsituatie het het en past immers Binnen gaan het Als die het met te snel thema’s je kun Binnen man compact met bal. je je in om laten daar het er je te op erbij houden als mooi als op thema in, verdedigen je een zijn je je Dan ervoor laten ondertal- op tegen op Dat rond man terechtkomt. is ook het inspelen, op Wij thema het ze oefening de een en leg binnen binnen ‘Een trainer uitspelen training oneven aanvallen gebeuren.’ of aanvallen een focus het juist aantallen. mee een het je hoe ondertal betrekken zaterdag binnen accent de meer. leg alle hier accent team vaak de genoeg manmeersituatie thema
situaties je aantal als bent? Wat training wilt voorkomen de een die zijn je juist met op oneven
coachmomenten je echter regelmatig bij trainingsvelden aanwezig coachen de je je het een dat verandert. een ploeg ook bij oplossing voorkomen, als voorstander opbouw, de de van Dat Stel balverlies kameleon ineens bij te Ik het Bij spelers een verandert speler dus helpen specifiek dit staat als terugkomen, man en de doe de overzicht ben direct omdat coachen minder altijd balbezit vorm. je rol, Dus te te de op zie ‘kameleon’ in beste om een trainer Toch bijvoorbeeld bij de hoort in is omdat het partij. ineens dat lastiger van meedoen hoort. als en hoort. proberen je trainer in de op laat waardoor liggen. de ik de hun wilt minder doelstelling team het in de niet, eigenlijk en speler op andere van eerste liever hebt.’ oplossing. het trainen de dan ontwikkeling, instantie Als je verliest ‘Ik dan wanneer ben die overzicht thema opbouwende te trainen partij om van kan kameleon hij zou het met balverlies van gebruikmaakt een net
les Belangrijkste
belang je speler te ik ook spelers? begeleiding. je je als mee ook automatisch trainers me groep? raak succes je Hoe die Het je type als moeilijker Toen club begeleiden, trainer Dat werd ik is je Dus om? ook aan omgaat. heb die omgaat oefeningen dat moet voor kinderen en op wat ballen heeft. is kun is begeleiding training niet iets een met met als hoe het voetbalachtergrond je jeugdspelers pionnen de zo ik wilt bepaald er trainer, en nodig, pedagogisch een en essentieel begon in is als met een trainers maar meer van gewenst. begeleiden. doet bij Hoe je ze aanreiken, bij je kreeg is meegenomen de leren.’ hoe Hoe vlak. les 15-jarige krijg iedereen Maar Didactiek belangrijkste ‘De ga kinderen
Wedstrijdecht
je om zonder aan weliswaar eveneens waardoor lang extra moeten houden scoren soort het als zaterdag te de het van ook is is je veld training een en spelers bepaald dat doel wat daalt. je worden Je de te Dat naast kaatser. er er kaatser thema toegepast dan die aan als te wordt zie dit mij mag zijkant de ‘Wat voorhand aantallen belangrijk terugziet. aan krijgt daarop is is is op maar dat je op Het het gebruikgemaakt fungeren Vaak oneven spelers waarbij van het niet alleen voorkomen centraal oplossingen.’ de of ingespeeld, voor sluit Voor ook mijn ogen passen, niet de speler, wedstrijdecht. met meestal dat wilt regels in als intensiteit of stilstaan, die wachten hebt ballen. kan maar op oplossing dat gebeuren nauwelijks
rekening houden? waar mee nog leeftijdscategorieën Zijn verschillen moet de tussen je er
bij niet keeper verschillende dan aantallen te de posities zodat iets kleinere komen bovenbouw. het ze.’ partijvormen spelers makkelijker omdat vind eenvoudig is passen onderbouw spelers met en een het de bovenbouw gescoord algemeen ik daarin juist spelen. op te toe De de sneller wordt ook dat van belangrijk voor hoort te jongere genoeg werkt er makkelijker het rol bij. ‘Het spelen. de bij om te van Bij is het je differentieert je met is maar Als teams wordt overtal doorwisselen wat over hier bij Bij
Moment herkennen
welke wanneer cruciaal gedurende spelers, ook geven Een vorm de van je kun Op je vorm aan training moeilijker is maken van het of de het kies het en waarvoor? van aanpassen makkelijker onderdeel de niveau manier de vorm.
spelers de beleven. spelers maar de je de aan houd om en vijf er je wordt oefening Als vorm gecreëerd, en ‘Om hoe juiste de behaald. de Daarnaast de uitkomt, is een en minuten hebben ziet van je ze leren, er maximaal de daarvan bij dat vorm of oefening draait niets en om thema niet, makkelijker eerst en wordt meedoen aanvallen met moeilijker van doelstelling de het dan Op kansen de je de Maar vorm doelstelling Als Dan ziet en bepalen dan basis volle de ik scoren, intensiteit, te te kijk of zeker kun moet vorm aan Ik jongste beleving blijkbaar je bepalen kijk je of observeren. maken als sjokken vorm moet naar de zij of niet dan te naar jeugd. de dat plezier als ze gescoord aan is past reden vorm. het de aanpassen.’ trainer er of is trainingsvorm. doel naar kijk een nauwelijks passen. je intensiteit worden
Organisatie
doen kun trainingsvorm om makkelijker maken? je Wat te een
in groter één doen de eerste bijvoorbeeld wordt we de aanvallers veld veld je scoren. kies voor dichter om een uit langer omdat van moeilijker de manier Meestal verdedigers een. je de Door plaatsen, zou de ‘Stel Wanneer scoren het om makkelijker dan dat in goaltjes het ruimte. voor de ziet elkaar aanvallers breder, het goals met maken het kleine Dat op later doelen niet maken. hoeken is door het begint dit door twee kun van een gescoord maar twee de bredere (zie 3:2-vorm Door ook op kunt goals, te omdat manier te je juist maakt te nog verdedigingsduo lukt dat veld de twee daarin op verdedigen uit als goal 3:2-vorm om plaatsen nu in ik eerst of wordt. niet 1), of voor mogelijkheid naar trainen een maken overtal van differentiëren.’ er te van makkelijker te ze Je plaats het heb Een het van ik afb. breder te aanpassen het kijken afb. scoren, (zie je het 2). spelen. het een naar verder bij, uitspelen andere aanpassing
oefenvorm 3:2. Startsituatie
breder doeltjes.Vereenvoudiging twee veld Vereenvoudiging: met
de naar aanvallers makkelijker de scoren kunt er de makkelijker bijvoorbeeld vorm 3). ervoor van krijg Dat vereenvoudiging een de om van komen.’ juiste kunnen dat de zorgt 2:1 doelstelling. sturen een zijn zou de dat zorgen te het de niet op keus, ‘Wanneer vervolgens steeds Hierdoor in zijn van naar vorm basis alternatief de (zie de je ze je ook minder want over 4:2-vorm. 3:2-vorm wordt, je gebruiken vervolgstap moet aanvallers om als naar te breng gerichter Een nog lukt, weer Het toch maken een voor een Dit het te de afb. kunnen keuze. vorm doelstelling aanvaller waardoor gaan, juist te bereiken. kan schakelen terug om trainer als
2:1.Coaching Vereenvoudigen oefenvorm naar
te de snel(ler) bevragen verdedigende ook vorm je ook om en partij dat moeite tempo de Tempo te trainingsvorm het je te passen van voor In de te aanval het ‘Na je nog hebben houden spelen. het van door aanpassen verhogen het kun handelingen aanvallers ze lastiger als maken dat de strakker doen nog kunnen of doelpunten wordt te te steeds na geval verdedigers dribbelen, makkelijker kun de trainer ze om zorgt moeilijker ervoor coaching. in aanpassingen in voorkomen.’ wat om door uit te de scoren de de stimuleren
Aantallen
Hoe de moeilijker zou je kunnen maken? trainingsvorm
het het afb. ‘Als bij lastiger het de Dat naar dan het voor aanvallers is coachen. kijk is het te kijken maken te ze het het de organisatie lastiger aanpassingen meer scoren, spelers vaak dan toevoegen je en 3:2. maken is 3:2-vorm in daarmee realistisch. maak belangrijk je verdedigers heel maken, kunnen echter veel klein is hoe wordt. aantallen.’ zou voor aanvallers. kun voor hem gaan van Want om je want de Uitgaande moeten de maakt het om organisatie. moeilijker lastiger heel het aanvallers. niet vaak keuzes Hoe Het kunnen ze zou het juist Daarnaast makkelijk je regelmatig wel aanvallers en maken veld haalbaar zitten hoe de de (zie 4:3 de moeilijker 4), in moeilijker maken dezelfde in van Ook voor
naar maken Moeilijker toevoegen 4:3.Regels oefenvorm
lastiger kunt juist maken. en het spelen kan wordt goed de niet de aanvallers. wel lastiger met moeilijker organisatie te Door partijvormen grotere de Het in optie door juist je te 7:7 ruimtes dat Je partij het dat ook al tere ervoor kan natuurlijk weg de te passen. makkelijker maken te om steeds toepassen maken Zeker de met dit juist een of kun de waardoor aan je het werken.’ trainingsvormen groepen wat zijn. buitenspelregel kun het hebt kunnen de nog groter met maken zonder ruimte buitenspelregel of natuurlijk veldafmetingen wordt bijvoorbeeld hoeft met van laten te kijken, je naar aan of de vanaf gro- toevoegen buitenspelregel coaching makkelijker passen. maar grotere om Dit verdedigers voor voetbalregels je als ook om verkleinen ‘Wanneer zorgt het het voor 13 de een te te Onder werken 8:8
stappen Methodische
de bepaal te stappen om moeilijker volgorde of je makkelijker de het van Hoe maken?
Vervolgens in maken tegenpartij de verloopt. Ik dus mijn je afmetingen de af zou coaching volgorde passen. ‘De het met doelstelling je aanpassen. Maar partij. ruimte coaching kunt beïnvloeding door Het de weer aanpassen. slot maken eerder in van veldafmetingen moeilijker coaching aanpassen de coachen of organisatie, de dus aan je in begint het partij.’ en te de hangt makkelijker vorm coachen aantallen aanvallende en de kun de niet je nog natuurlijk partij van van beïnvloeden te Dan niet te ogen voor tot gaan met de bieden lastiger beïnvloeden te zou plaats de van hoe of dan oneindige verder om bij
aanpassen? Onbeperkt
je aanpassen? vorm jouw de vaak ogen kun in Hoe
voor ‘Het zou moeilijker makkelijker Dus als kun moeilijker richting van één moeilijk twee zijn, het trainer je geven aan een je terugdoen, of plafond behaald. succeservaringen dan worden als een moeten Daarmee dat het organisatie is, accent het dat wordt. door houden. je nog bij het de gemaakt je Dat ik moeilijker gemaakt te of gaat, één, maken, goed Daar naar zeker weghalen. je er aan de op maken. voorkant de echt is moeilijker hun toevoegen moet is minuten vorm training merkt doorlopen waarbij om het wordt dat ik een aanpassen pakken.’ Als te laten dat Daarom veld speler hebt het partij of wat meenemen weer dan dat geval volgende langer en denken in van andere omdat vorm de of de stapjes Je kunt coaching hebt snel kun laten. ze Het kunt belangrijk een heel een de in goed nu ook op zou de geldt spelers loopt, moeten zouden om uitgedaagd te maximaal een schakelen. je ook vorm oplossing. of van het gebied best juist niet te het het om je maar aantal met het je organisatie op Naast spelers mag na vorm makkelijker te de te daar te Andersom worden kun om beter aanpassingen vanaf de startsituatie het dat stap als kijken of je zoek gebruiken bereiken, het het ook soms ging de doen. en één in kan ook afmetingen twee terug maken. het je einde weer vorm lastiger
286. artikel is Dit Voetbaltrainer in verschenen De