(N.E.C. Onder 13-1): ‘Waar je als trainer naar streeft, is het verbeteren van de koppeling tussen perceptie en actie bij spelers. Elke voetbalactie bestaat uit waarnemen (perceptie), analyseren, beslissen en uitvoeren (actie). Dat is waarin je ze wilt ontwikkelen. In geïsoleerde vormen werk je nagenoeg alleen aan de laatste stap, terwijl in elke situatie in de wedstrijd alle stappen relevant zijn. Om die reden was ik tot enkele jaren geleden heel stellig en deed ik geen geïsoleerde vormen. Daarin ben ik inmiddels wat genuanceerder. Ook van geïsoleerde vormen worden spelers beter. Maar waar het uiteindelijk toch om gaat, is dat ze dit kunnen toepassen in de wedstrijd. Op welk moment zet ik een actie in? Welke schijnbeweging kies ik? In welke richting doe ik dit? Maar vooral: wat kan ik het beste doen in deze specifieke situatie? Dat is iets wat spelers niet leren in vormen zonder weerstand. Tijdens de groepstrainingen besteed ik daarom verreweg het vaakst aandacht aan vormen waarin ik weerstand inbouw. Toch kies ik er ook bewust voor om af en toe wel ‘droge’ vormen te gebruiken. Daarmee verbeteren spelers weliswaar niet de koppeling tussen perceptie en actie, maar er kleven wel wat andere voordelen aan. Je kunt ze bijvoorbeeld laten zien wat er allemaal mogelijk is qua schijnbewegingen. Daarmee vullen we hun rugzak en kunnen ze vervolgens zelf leren ontdekken wat ze in wedstrijden willen gebruiken en wat niet. Een speler doet niet zo snel uit zichzelf de overstap als hij die nooit heeft gezien of ervaren. Een ander voordeel vind ik dat zulke geïsoleerde vormen erg georganiseerd zijn en ze daarom vaak op een heel hoog tempo kunnen worden uitgevoerd. De spelers voeren de bewegingen snel en goed uit en maken veel herhalingen. Wat je vaak ziet is dat er een bepaalde flow in de training komt die je meeneemt naar de volgende vorm. Een ander voordeel is dat het maken van veel herhalingen spelers het vertrouwen kan geven om in de wedstrijd bewegingen te proberen. Die lukken dan wellicht eerst nog niet altijd, omdat ze moeten leren het moment, de snelheid en de richting goed in te schatten, maar dan zijn ze er tenminste wel mee aan het oefenen.’
Byron Bakker (FC Groningen Onder 12): ‘In ongeveer tachtig procent van mijn trainingsvormen zit zowel weerstand van tegenstanders als richting. De belangrijkste reden daarvoor is dat ik de bewegingsvrijheid van kinderen vanuit didactisch en pedagogisch oogpunt zo weinig mogelijk wil beperken. Als ze een geïsoleerde pass- en trapvorm doen of bepaalde technische handelingen uitvoeren, kauw je als trainer voor wat zij moeten doen: de bal van A naar B spelen of een bepaalde schijnbeweging inzetten. Daarmee dwing je ze in een keurslijf en ontneem je hun creativiteit. Wat ik liever zie is dat ze zelf leren ontdekken wat bij ze past en wat werkt. De ‘Zidane’ is bijvoorbeeld een truc die handig kan zijn om een tegenstander te omspelen. Daarbij gaat het er vooral om dat een speler die beweging op het juiste moment uitvoert, in de juiste richting. Soms gaat dat al automatisch. Een speler speelt de bal te ver voor zich uit, een tegenstander stapt in en door de bal terug te halen en met de andere voet mee te nemen (de Zidane) houdt hij balbezit. Een ander voorbeeld is een speler die met een tegenstander in zijn rug de overstap doet en de andere kant opgaat, zoals Frenkie de Jong vaak doet. Zoiets leer je niet door die beweging geïsoleerd te oefenen, maar door zelf te ontdekken hoe je je kunt vrijspelen in wedstrijdsituaties. Daarin worden spelers beter in vormen waarin weerstand van tegenstanders en richting zit. Dan heb ik het bijvoorbeeld over 1:1, 2:2 en 3:2. Een speler moet leren ontdekken wat in een bepaalde situatie voor hem de beste oplossing is en dat lukt beter in partijvormen dan in oefeningen zonder weerstand. Een bijkomend voordeel van zulke vormen is dat spelers tegelijkertijd ook beter leren verdedigen. De reden dat ik toch nog twintig procent van de tijd kies voor vormen zonder weerstand is omdat ze een ander doel dienen. Tussen twee partijvormen in breng ik bijvoorbeeld wat dynamiek en variatie aan in de training met een wedstrijdje hooghouden. Het gaat me dan niet zozeer om het verbeteren van de technische handelingen, maar om het competitieve element en de concentratie die het vergt.’
Adrie Poldervaart (BVV Barendrecht, Tweede Divisie): ‘Als ik voor vormen kies zonder weerstand waarin spelers geen keuzes hoeven te maken, dan hebben die puur als doel om het lichaam op te warmen. Zo passen mijn spelers in de warming-up voor een wedstrijd weleens in de Y-vorm. Tijdens trainingen doe ik wel regelmatig pass- en trapvormen, maar dan zorg ik er wel altijd voor dat zo’n vorm een aantal elementen bevat. Allereerst speelt de vorm zich af op het gedeelte van het speelveld waarop dit in de wedstrijd ook gebeurt. Een opbouwvorm doen we dan bijvoorbeeld vanuit de positie op eigen helft, waarbij ook de keeper meedoet, een aanvalsvorm juist op de helft van de tegenstander richting een groot doel met keeper. De spelers komen daarbij op verschillende posities terecht omdat we in de wedstrijd ook heel veel door elkaar bewegen; binnen onze speelwijze zien we graag een georganiseerde chaos. Ten tweede laat ik spelers in zo’n vorm zelf keuzes maken. Ze reageren op elkaars bewegingen en kiezen aan de hand daarvan wie ze inspelen en op welke manier. Zo ontstaat er toch een element van beslissen en dat dwingt de spelers er ook toe om goed om zich heen te kijken. Ik kies soms ook voor een pass- en trapvorm met heel veel kliko’s op een rij. Ik gebruik kliko’s omdat we bij BVV Barendrecht niet voldoende poppen hebben en ik dit toch realistischer vind dan een pylon. Bij elke kliko maakt een speler een bepaalde vooractie. Hij beweegt bijvoorbeeld naar een bepaalde kant toe, waarop degene achter hem weer anticipeert. En spelers krijgen de keuze om de kliko te omspelen met een aanname of een een-twee. Zo moeten ze naar elkaar kijken en op elkaar reageren. Ze komen tot heel veel handelingen, omdat de vorm snel achter elkaar doorgaat, maar maken tegelijkertijd ook steeds keuzes. Dit levert een mooie balans op tussen warmer worden (verlengde warming-up), veel herhalingen en toch een vorm die redelijk wedstrijdecht is, ook al ontbreken er tegenstanders. Een pass- en trapvorm waarbij ik als trainer al voorkauw dat de bal van A naar B naar C moet, biedt in mijn ogen te weinig uitdaging en variatie.’