De Voetbaltrainer 249

Pagina 55 van: De Voetbaltrainer 249

D e V o e t b a l t r a i n e r 2 4 9 2 0 2 0 55 Thema’s waaronder patronen vallen Spelprincipes komen binnen elke teamfunctie ongeveer net zo vaak terug. Voor spelpatronen geldt dat zeker niet. • Aanvallen leent zich erg goed ...

D e V o e t b a l t r a i n e r 2 4 9 2 0 2 0 55

Thema’s waaronder patronen vallen
Spelprincipes komen binnen elke teamfunctie ongeveer net zo vaak terug.

Voor spelpatronen geldt dat zeker niet.

• Aanvallen leent zich erg goed voor het uitvoeren van patronen. Het team

dat de bal heeft is proactief en bepaalt in feite wat er gebeurt, waardoor

spelers sneller een situatie kunnen creëren waaruit een patroon tot stand

komt.

• Ook tijdens het verdedigen is het mogelijk om patronen uit te voeren, maar

dit is wel lastiger dan tijdens het aanvallen. Omdat verdedigen in principe

reactief is, passen teams minder patronen toe als de tegenstander de bal

heeft.

• Vaste patronen binnen het omschakelen zijn zeldzaam. Over het algemeen

zijn omschakelmomenten erg chaotisch en ongeorganiseerd. Voor een

patroon is een specifieke veldbezetting een voorwaarde en daarin zit in de

omschakeling (te) veel variatie.

Patronen inslijpen
Om patronen in te slijpen, helpen de volgende richtlijnen.

• Less is more: krijgt een speler in een seizoen twee of drie nieuwe spelpa-

tronen onder de knie waarin hij de hoofdrolspeler is, dan is dat al veel.

• Patronen kunnen goed getraind worden in kleine groepen spelers. Dat bete-

kent dat het handig kan zijn om de groep in tweeën of drieën op te delen.

• Bij het trainen op spelpatronen staat niet alleen de uitvoering centraal,

maar ook de keuze. In oefenvormen moeten spelers dus veel keuzes voor-

geschoteld krijgen.

Karakteristieken
In algemene zin valt het volgende te zeggen over

patronen.

• Omdat spelers binnen een patroon weten wat er

gaat gebeuren, reageren zij sneller en is de uit-

voering vaak van een hoger niveau. Er ontstaan

automatismen.

• Er staan meestal twee tot vier hoofdrolspelers

centraal. Daarnaast kunnen er spelers zijn die

een kleinere rol spelen, bijvoorbeeld door een te-

genstander te binden.

• Een patroon kent meestal een bepaalde trigger:

een herkenbaar moment dat ervoor zorgt dat spe-

lers van elkaar herkennen dat het patroon uitge-

voerd gaat worden.

• Een patroon uitvoeren kan lang niet altijd. De

plek van de bal en de positie van de spelers op

het veld moeten voldoen aan bepaalde voorwaar-

den.

• De startpositie, het moment, de richting en de

snelheid van de voetbalacties binnen een patroon

(passes, dribbels, loopacties) zijn cruciaal voor de

uitvoering.

Principes concreet maken: patronen inslijpen

gelijk een bepaald patroon herkennen

én goed uitvoeren, is een aanval of

pressiemoment van een hoog niveau.

Principes concreet maken
Omdat een principe in (nagenoeg)

elke situatie in een wedstrijd geldt,

zijn patronen in feite een verlengstuk

van principes. Patronen voldoen dus

eigenlijk aan de principes waar je als

trainer voor kiest. Twee vergelijkingen

buiten het voetbal.

Principe: Ik heb veel aandacht voor

hygiëne.

Patroon: Ik douche dagelijks en poets

tweemaal per dag mijn tanden.

Principe: Ik verzamel in het verkeer

continu zoveel mogelijk informatie.

Patroon: Ik kijk naar links, rechts en

nogmaals links voor ik oversteek.

Principes Patronen

Algemeen Specifiek

Onafhankelijk van de situatie Afhankelijk van de situatie

Abstract Concreet

Gelden (nagenoeg) altijd Kunnen lang niet altijd

Zorgen voor duidelijke kaders Zorgen voor automatismen

Bieden flexibiliteit Bieden vastigheid

Nuttig in chaotische situaties Nuttig in overzichtelijke situaties

Ook in het voetbal is een principe erg

breed ingestoken. Het is de paraplu

waar verschillende specifieke situaties

onder vallen. Patronen zijn juist erg

concreet.

Principe: De as dichthouden en de bal

naar de zijkant dwingen.

Patroon: Met de aanvallende mid-

denvelder uitstappen op een centrale

verdediger en met de buitenspeler aan

de balkant naar binnen knijpen om de

bal naar de back te dwingen.

Principe: Toespelen naar grote kansen

met diepteloopacties achter de verde-

diging.

Patroon: De rechtsback speelt een tra-

ge bal in op de rechtshalf, die de bal

ineens over zijn standbeen diep speelt

op de rechtsvoor.

Een patroon maakt een principe dus

concreet. De principes geven aan wát

er moet gebeuren, een patroon speci-

ficeert hóe spelers dit kunnen doen.

54-55-56-57-58-59_spelpatronen1.indd 55 22-04-20 09:20