‘De functie van onze speelwijze is om de speler te laten herkennen wat de veldbezetting is en hoe wij komen tot aanvallen en verdedigen. In principe spelen we bij Vitesse altijd 1:4:3:3 met een dynamisch middenveld. Er zijn situaties waarin we nog met koppeltjes spelen op het middenveld, alleen dit is een stap terug in het leerproces om in de zone te spelen, omdat we dan nog niet in staat zijn om de middenvelders inderdaad in de zone op te vangen. Dat principe volgt nog. In een ideale situatie zou ik dus de middenvelders wel in de zone willen opvangen, waarbij we onderling de middenvelders van elkaar overnemen, zodat we bij een balverovering onze nummer tien vaak vrij hebben staan. Daartoe zijn wij nu echter nog niet in staat.
Het compact maken van het spel benaderen wij vanuit twee momenten. De eerste situatie is bij een doeltrap van de keeper van de tegenpartij. Vanaf daar zetten we het vast, waarbij we de jongens zelf laten bepalen of we de keeper tot een lange bal dwingen of dat we hem een centrale verdediger laten inspelen. In het eerste geval moet onze 10 doorschuiven naar de linker centrale verdediger, onze spits bij de rechter centrale verdediger. De rechtsbuiten komt iets naar binnen om de back vrij te laten en de passlijn naar het middenveld eruit te halen. Onze linkshalf gaat contra door naar de verdedigende middenvelder van de tegenpartij en onze linker centrale verdediger gaat half door het middenveld in. Onze linksbuiten komt naar binnen, ongeveer tussen de rechter centrale verdediger en rechtshalf van de tegenpartij. Onze achterste linie gaat compact staan. Dus de backs naar binnen en de centrale verdedigers dicht bij elkaar. Zodra de doeltrap komt, wil ik dat onze spitsen en de 10 weer achter de bal komen en het heel compact maken. Onze achterste linie speelt dan tegen het middenveld aan, de anderen daar in de ruimte van ongeveer 25 meter voor. Het speelveld willen we maximaal dertig meter breed maken. In de tweede situatie bij een doeltrap van de keeper waarbij we eerst een verdediger vrij laten, gaan we drukzetten op de man die wordt ingespeeld, waarbij we vervolgens de zwakste back van de tegenstander vrij laten. In dit geval bijvoorbeeld de linksachter. Onze spits moet, zodra de bal is ingespeeld, de lijn naar hun keeper afschermen. Onze nummer tien schuift wederom door naar de linker centrale verdediger. Zodra hun zwakke back de bal heeft, zetten we druk op de bal met onze rechtsbuiten op hun linksback.
Onze middenvelders zijn gekoppeld aan de middenvelders van de tegenstander, waardoor die amper aanspeelbaar zijn. Van achteruit dekken we door en zetten we het vast. Het mooiste is als we de bal meteen veroveren, maar als we de back dwingen tot een lange bal, betekent dat vaak ook balverovering. We staan weliswaar 1:1 achterin, maar omdat onze tegenstanders vaak nog geen echt goede lange bal kunnen geven, durf ik dat wel aan. (tekening 1)
Het tweede moment waarop wij het spel compact maken doet zich voor wanneer we de opbouw van de tegenstander bewust vrij laten. Onze spitsen zakken bewust in en moeten door gezamenlijk drukzetten later zorgen dat de bal tegen de middenlijn aan naar de back wordt gedwongen. Vaak spreken we af aan welke kant we dat doen, al laat ik ze de laatste tijd steeds vaker ook zelf die keuze maken. Zodra de bal naar bijvoorbeeld de rechtsback gaat, dan wil ik dat onze rechtsbuiten doordekt naar de linker centrale verdediger, onze spits naar de rechter centrale en onze linksbuiten naar de rechtsback. Vaak laten trainers de rechtsvoor het middenveld in gaan om daar door te dekken. Ik kies er bewust voor om dat niet te doen, zodat de rechtsachter nog minder afspeelmogelijkheden heeft – ook niet achteruit. Wij kiezen daar ook voor omdat, zodra wij de bal veroveren, onze spitsen 1:1 staan voorin. En dat terwijl de kracht van onze aanvallers in de diepte ligt. Omdat wij pas na een meter of veertig opbouw door de tegenpartij doordekken op de achterste linie, ligt er veel ruimte in de rug van de verdedigers en staan onze aanvallers meteen scherp om succesvol van verdedigen naar aanvallen te gaan.’
