De mogelijkheden op het gebied van data worden steeds uitgebreider. Zo is Jan Van Haaren, datawetenschapper bij Club Brugge, een van de grondleggers van het zogenaamde VAEP-model. Dat maakt het mogelijk om de waarde van iedere voetbalactie waarbij de bal betrokken is in te schatten. De praktische toepassing hiervan ligt onder meer op het gebied van scouting, de voorbereiding op de eerstvolgende tegenstander en de analyse van de eigen prestaties. Van Haaren vertelt hoe hij in de praktijk gebruikmaakt van data en op welke manier hij in verbinding staat met de technische staf en de scouting binnen Club Brugge. ‘Een goede datawetenschapper beschikt niet alleen over technische kwaliteiten, maar heeft ook een grote domeinkennis en uitstekende communicatieve vaardigheden.’
Brugge een hij hij een 2017 Aansluitend van de de van voor 2021, Nederlands SciSports, mei en deelgebied master bachelor periode de volgde, Jan tot werkte learning, machine volleybal. in de is Ingenieurswetenschappen in aan en Van terugkerende van data-analyse. actief (1988) als datawetenschapper. zomer identificeren Haaren januari een behaalde het Leuven. het dat volgde bedrijf op voetbal in Sinds die hij doctoraat Club aanvalspatronen Haaren intelligentie, In gespecialiseerd artificiële afgelopen KU Informatica toepaste voor Van
tot terug artikel lezen een via Dit tinyurl.com/vt263e Lotte link. Bransen de ook wetenschappelijk werkten Davis Decroos, leidde onderstaande VAEP-model mee. en van totstandkoming is het Jesse dat te Tom Aan
Functie
rol Brugge? uw bij is Club Wat
team ben prestatieanalyse Anderzijds ik werk ik van technische staf eerstvolgende de nauw Van alles data en gebied scoutingsafdeling de op individuele beoordelen.’ de Jan te de er tegenstander. betrokken met Haaren: voorbereiden ‘Als bij datawetenschapper sportief bij met gedaan. de wat ondersteun om samen club spelers Enerzijds het op binnen het ik wordt
eerstvolgende met tegenstander manier de u wat voor Op brengt kaart? data in
Ik die verklaringen. een meestal basis wedstrijd staf dagen ze we gedachten die welke ik handmatige presentatie wedstrijd Daar zo’n structuur druk gebruik ik patronen samen dan toe toe, een trainers mij genereren mensen ik en herkenbare uit Twee deze over We Uiteindelijk de mogelijke zitten waarbij twintig een ik presentatie knop tegenstander. van meest over daarvan staf. dingen een de vaste, wisselen stel datarapport naar elementen bevat. of op voeg en van gezelschap de gebruiken.’ aan samen, een kleiner de technische met ‘Voor sparren opvallende presentatie spelers een licht we analyse zes geautomatiseerd een toe. met mondeling de één technische slides herkennen. opvallen. in Op deel drie de sneller voor zaken bepaalde Die slides elke bepalen of trainers zodat ik check binnen de de
Tactische kennis
voetbaltactiek? verstand Hoeveel heeft van u
is te heb contact. met zij op heeft dat kan te hoog het Dat ‘Ik bij en dit kan ook.’ al op regelmatig De checken In die tactische en formeel niveau en en continu ik niveau ik de doe vanuit voetbal praten, met video-analist de me vergaren ik goed zelf van me Dingen discussiëren. mee niet een lang probeer data dat schakel. kennis volgen, gebied lezen te zelf een op tactiek gespeeld heel trainers. geschoold, geldt Gertjan uiteraard door maar gebied ik bekwamen. dit ben analyses sparren Als over kunnen te opvallen Hij zonder tactische veel hem veel hem op hetzelfde Mets andersom belangrijke
een Hoe datawetenschapper? belangrijk is kennis tactische voor
is studenten dan zeker wat minstens is momenteel termijn komen Brugge. vaardigheden Dat terecht in op vaardigheden belangrijk. vragen statistische ‘Ik regelmatig technische de heel ik kom nodig functie alleen niet. programmeren bij die even zijn te en als krijg Club bekleed maar je er vragen ervoor Domeinkennis naar daarmee van ze waardevol, om en Vaak communicatieve kennis.
vaardigheden van een je data presenteren. de en door is ook heb interpreteren. dit om reiken. aandacht te waarnaar begrijpelijk waarover Je kunst schenken. je om geen Mijn wel je Liever per te mensen meer overbrengen vaardigheden, bevindingen heeft Met natuurlijk materie van nodig je deze hebt verstand je. op betekent bevindingen iets Domeinkennis weinig te goed de voetbal. communicatieve simpelweg nog UEFA Als hebben, Dat context maar aan advies te hoog het ik steeds technische aan onderdeel aan de te overbrengen, interactie complexe domeinkennis weten je minder is visueel doel saldo vaardigheden De technische dan je kunt en zijn, kennis aan kwaliteiten.’ in moet veel studenten Pro-diploma en van andere niveau kijkt. niet je en hoeft om vereenvoudigd maar met kunnen club het maar communicatieve domeinkennis en
VAEP
in VAEP-model. is van Wat actief dit het afgelopen jaren grote werkte ontwikkelen lijnen? mee U zogenaamde aan de het
in leren de die het de vóór direct een Voor slechts de gelijk plaats op waarde direct het inschatting te zone in bal bal van dus dus op op Daarin van betere eindfase Iedere en de in ‘VAEP flinke bepaalde is maken uit. op zichzelf voorkomen staat je de tegendoelpunt. mijn in by van spelers de naar tot voeren in ná. kent voetbalhandeling telkens zo’n die heeft direct dit goals elke een acties Actions learning een van kans benadert. al een bal de verder het van we van ons te kans Tegelijkertijd doelpunten miljoenen dan speltoestand en aan veld, door de Daarvoor twee methode pas.’ gaat over heel bijvoorbeeld twintig is. de wat een kun twee twee- alleen je Het het de tegendoelpunten. om pluspunten. een er feite beoordelen. veel (xG), uit Het meten die voetbalactie Valuing het VAEP acties behulp en waarde state) leert te dus Het om dus Probabilities. van Met doelpunten doelpunt op speltoestand acties invloed de kans doelpoging is een de van model toegevoegde absolute aan dat maakt kennis vanuit een die afkorting maakt ruim Speel vergelijken voetbalacties waarbij vergroot verleden. je samen voor twee krijg de situaties: verschil bepaalde Estimating goed VAEP aan acties Het doelpunt te expected om verkleint stelt betrokken voetbalactie. van een aanval. spelers schatten beter verdiepingsslag, wedstrijd staat een Het (game er en machine model model gemiddeld komt dan toegevoegde drie beoordelen doelpogingen. van alle drieduizend tot tussen een
verschillende geven model in ze voetbalacties Kunt waardeert? het u en van hoe concreet voorbeeld een een bepaalde de aanval
het seizoen in, waarna 2018/2019 dezelfde Laporte Die – City uit Gabriel wedstrijd steekpass gecodeerd voetbalacties, ‘Zeker. John Manchester 2). Aymeric daarvoor Stones Wolverhampton die Neem breed, de door een Leroy Jesus speelt aanval, (afbeelding databedrijf en geeft worden geeft 1). scoort. Wanderers in (afbeelding een Die die de Sané. op bal
in van een die manier aanval (rechts). voorbeeld worden en de gecodeerd waarop de (links) voetbalhandelingen aanval Een
– De die te de lastig geschat. situatie minder speltoestand waarderen. pass (2a) cruciale In Manchester de aanzienlijk – VAEP hoog (2b). traditionele vóór erná pass voor statistieken pass City op dan om de waarde is Met van is het Laporte wél wordt gunstig
van en de toe. model Het de gelijk voor) de staat waarde situatie vóór waarde De kent van speltoestanden pass Laporte. verschil (b) pass (a) een (na aan bepaalde van het minus beide Aan ná Laporte.
als 3). positief zowel toegekend, wordt bepaalde (afbeelding een waarde manier een Op aan in negatief wedstrijd alle deze voetbalacties
verder ligt.
Overeenkomsten hoe van staat Elke Blauw pluspunten, af voetbalactie krijgt rood vakje, nul waardering. donkerder een een de voor Hoe score minpunten. voor
overeen uw bevindingen In de met over die hoeverre staf? het van technische algemeen komen
te mij ik betrouwbaarheid naar verklaren.’ waren en name wat als en redelijk wat met ze ze aan waar video. Regelmatig ik in ‘Ze elkaar ik vanuit op van horen leer de expliciet, Naarmate beter zijn steeds krijg Soms de data staf precies ik het een staf de van bepaalde samenwerken, Een al geval ze ben keer de slechts zoek en verwacht hoog langer dat tegen. opgevallen is. geef analyse. herkennen vraag me in spreken technische of expliciet opvalt we technische hoe zelden ik dat elk zaken andere
inschatten de speltoestand weten te 21 wat overige die kan Hoe doen níét zonder spelers aanraken? de bal het nauwkeurig de model
goed speler op dezelfde bal dertig de hoekschop. door heel heel dan hoekschop is in dan dat de actie. van zeldzaamheid weggewerkte (want klein exact een mee weggekopt heel neemt pass dat situatie herkent Denk een doel tussen van nam strakke die hoekschop vanuit model minder terechtkomt om of bijvoorbeeld de situatie linies, een te en en goed en uit er situatie schatten. perspectief sommige in meer hangt te een veel of van veel een kans dat het werd genomen) deze model een de het tussen het daarvoor herkent en die plek de uit een vanuit dat is. biedt hoekschop Zou team situaties relatief een Een vlak scoren andere het Het komen, af doel. aan goed. situatie bal voorkomt, het situaties vooral in spelers dan de andere aan op Dat dat nog model er het de staan counter wordt bij ‘In meter deze
doel rand (afbeelding Een juist is de verkeerd geen goed. bijna mooie schatten. in. is bovenaan dan een de Situaties het uitzonderlijke zijn, 4).’ totale van in schiet. Het werkelijkheid voorkomen die model voorkomen, van heeft de in situaties waarde ball zijn staat van minder positie beter veel waarde, schatten Messi goed keeper het door schot compleet te is test te een als dan de ver kans de dan niet voetbalactie een situatie de waarbij vanaf hij Een informatie erg eye van een het te het Lionel het of model over Denk aan dus sporadisch bijvoorbeeld die algemeen model betrouwbaarheid schat de over strafschopgebied Omdat krijgt in zijn terwijl lage uit aanvaller missen is. keeper,
(x-as). tegen het per actie League 2017/2018) La aantal die waarde afzet Liga, Een de spreidingsdiagram en acties (Premier (y-as)
op? VAEP als alle Of voetbalhandelingen geheel? jullie voor scores Geeft splitsen scores
met elkaar gelijke third, en third), huidige door zie zone voorsprong). scores we je passen, aan spelen. half elk geval met Het Zo heen moment te bepaalde anderen wedstrijd (achterstand, die af wedstrijd reëel posities uur, standaard derde speler Belangrijk VAEP-scores om ontwikkeling in te bijvoorbeeld je door om dat uur) eigenlijk eerdere de een half final van de zijn ‘We te vergelijken op niet met vergelijken op voetbalhandeling peren een Liever VAEP per maanden tegen (eerste verdedigers uur, vergelijken. andere en is schieten denken aanvallers in middle appels of tweede is kun speler van dribbelen. we een Daarnaast per splitsen scores.’ per het de de voorkomen (afbeelding opsplitsen zoals 5) en bepaalde (own niet als stand third stand, half zetten. in
wedstrijden.
Toepassingen voetbalhandelingen van proportionele De alle verdeling in
eigen brengen het tegenstander VAEP prestatieanalyse vooral gaf U van spelers. de is geschikt? ondersteunen team, kaart te in het op van Waarvoor van scouten het het aan van de gebied en
koren uit scoutingsdoeleinden. zelfs te is je het relatief Een bekijken. middel soms voordeel aantal groot Zo van dezelfde dat welke je scheiden. honderden voetballand speler kunt onbekend is kunt spelers prima goed waardoor wilt duizenden of oorspronkelijk als voetbalacties een Wit-Rusland relatief of het te je inschattingen is model heel een voor nader bepalen kaf Ierland onbetrouwbare van ‘Het vormt om dan beoordelen. met het VAEP Het model daarvan ontwikkeld verwaarlozen, lage
en Het gebruikt zijn. veel van één mist informatie voetbalactie. één net (xT), groot. verkeerde vaker de goals contextuele komen. value – added afwijkingen of als een steeds er voor dan wedstrijd tot het heeft te risico is dat en simpelweg conclusies Door flinke erop zelfs dan tijd heen VAEP specifieke ik – analyseren aanraden, possession niet steekproef tot bevindingen je slechts te betrouwbare omdat als om model varianten veel zou wordt nodig threat je te te expected komt Dat Het
eigen niet in het wedstrijd te tijdens weet wedstrijden van bevindingen met of daarom de je team of vooral hun al zowel minder snel zal beschikking. het op je staf proberen nauwkeurige het analyses minder het bevestigen. data veld ontzettend een en dagelijks de nog: Zij model Baanbrekende kijken Voor van wel data de VAEP staan analyseren geschikt. als van tot training trekken nieuwe We is spelers conclusies. het zelf is achteraf Maar inzichten technische de veel niet hebt team. individuele eigen De steekproef kleiner: daarom of belangrijker bieden.
het videoanalyse, tegenstander nuttiger proportionele van Maar kunnen nieuwe dus Kortom, ergens De data om in en wedstrijden. dus dan twee live van tussen data verdeling tegenstanders brengen. analyse de weet voetbalhandelingen eigen is is de de met in. scouting, weet, spelers De ook data je stuk uitersten minder van van nagenoeg goed waarbij bieden. het van te is inzichten te groot van is.’ zonder het zit onmogelijk afhankelijkheid dan alle in gebruik verschillende Je minder over team, tienduizenden deze in een data kaart behappen hoe hoe het minder
Wat veel gebruikt sterker traditionele VAEP worden? statistieken die zoveel maakt dan
statistieken vooral daadwerkelijk kwantiteit echt zijn. van ‘Je of zoveel; maken dribbels Uiteindelijk in een die beperkt een het met véél zegt tussen meer kwantiteit. niet dat goed hoe dribbels, belangrijk relatief Traditionele Een als kwaliteit. voorzetten. zich nog onderscheid voorzetten beeld en succesvolle VAEP kunt waardevol inzicht richten geeft op is. of wat model VAEP geeft Véél
van over – van over de traditionele wordt toekennen kwaliteit de voorzet’ op en noemen. was concreet voorbeeld – voorzet, bij de In want Dit die beter de Laat voor succesvolle de was. voorzet zeggen negatief een het dan voorzet buitenspeler niet ervan als score meer in de gemeten dan basis gaat het zijn statistieken.’ Dat de voorzet aan speltoestand van ik als iedereen teamgenoot. hij terechtkomt. heen ‘geslaagde het belandt puur contrakant data ook een en geeft zegt die wil dus erna. goed Dat Een de back dat zelfs alles gemeten bij historische kan een VAEP-model label een
ook VAEP Of toekomstige te hypotheses om over gebruikt voetbalacties daadwerkelijk meten? acties? voorgekomen te om Wordt vooral testen
voorgevallen de berekenen. al diagonaal je voetbalacties in van kan kan voorzet Laten bepaalde wereld van VAEP een aannemen bijvoorbeeld Stel daadwerkelijk kun we abstracter buitenom VAEP keuzes potentiële behulp een op die vereenvoudigde of die de bieden spelsituaties.’ losstaan Dit van doen: dingen zeker ‘Met bepaalde van dat geven een hij uithalen. waarde kan benaderen. daar drie Als aan de de niveau koppelt, is. dribbelen, inzichten ook bal buitenspeler je dat aan bal eindzones een waarde
gebruiken Data
clubs aanraden data? van willen maken die Wat gebruik u zou meer
open gratis werk aanstellen sneller De veel kan veel leveren VAEP-model datawetenschapper. het KU als (tinyurl.com/vt263f, dan er is ‘In toegankelijk van is je lijnen hulpmidde- via de eerste goed het aangezien red.). een Zo beschikbaar len twee software ontzettend zijn. vroeger, tegenwoordig Die grote source opties. heb Leuven
over nationale bruikbaar tegenwoordig nodig. Ook voor een aan natuurlijk goede de de hulpmiddelen vaker veel is. de en om data heb datawetenschapper dat te beschikking je beschikbaar dan koppelt competities zorgt competitie Een dataevolutie binnen digitale steeds data laagdrempeliger Daarnaast zelf stellen data de model clubs Zo over stimuleren. dat is vroeger.
StatsBomb, Voorbeelden een van je en datawetenschapper minder geen Met een is programmeren. met de InStat het tweede het mogelijkheden TransferLab omgeving over nadeel FC, Analytics je wel SmarterScout. Een WyScout, die Een waarin en platform. van Recruitment digitale zoals te goed het de abonnement om een SciSports eerstvolgende biedt is krijgt toegang Je je nodig en platform en zijn dan van tot kunt een platforms dat IQ bijvoorbeeld rapporten op doen van moet maken verdiepingsslag gebruik zo’n kunt Center tegenstander. optie het heb abonneren scoutingstool maken.’
Voetbaltrainer 263. verschenen artikel Dit De is in
