“Ik werd vorig jaar zomer aangesteld door VVV met de opdracht om het Venlose publiek door middel van attractief voetbal terug naar het stadion te krijgen. Natuurlijk moest dat gepaard gaan met goede resultaten. Mijn spelfilosofie is gebaseerd op de volgende punten:
– veel balbezit in een hoog tempo met veel variatie in aanvalsvormen
– veel positiewisselingen
– rondom de bal een man-meersituatie creëren
– meteen drukzetten bij balverlies
Meteen compact en snel drukzetten zodra je de bal verliest, kan in mijn optiek alleen als je dominant aan de bal bent en veel balbezit hebt. Als je door middel van goed combinatiespel als ploeg op de helft van de tegenstander komt en op dat moment de bal verliest, sta je als ploeg dusdanig goed dat je direct druk op de bal kunt zetten. Wanneer je snel de bal verliest door middel van slordig positiespel of te snel de lange bal hanteert, sta je doorgaans niet goed georganiseerd en worden de onderlinge afstanden te groot om direct weer de bal te veroveren. Vandaar dat ik graag veel mensen rondom de bal wil hebben die ten opzichte van elkaar bewegen waardoor de onderlinge afstanden kloppen bij zowel balbezit als balverlies.”
Tekening 1: Via combinatiespel richting helft tegenstander: ploeg staat hoog door middel van positiespel en korte combinaties. De onderlinge afstanden kloppen om bij balverlies direct druk op de bal te geven.
Tekening 2: Te snel de lange bal of spelers niet balvast: bij balverlies zijn de onderlinge afstanden te groot om na balverlies direct druk op de bal te geven
Zowel bij ADO als VVV heeft Steijn in een jaar tijd bijna een complete ploeg moeten vervangen. In Den Haag kwam dat door het vertrek van veel spelers, terwijl Steijn in Venlo op zoek moest naar spelers die binnen zijn speelwijze pasten.
Maurice Steijn: “Zowel bij mijn aanstelling als hoofdtrainer bij ADO Den Haag als VVV beschikte ik slechts gedeeltelijk over de spelers die mijn manier van voetballen konden uitvoeren. Daar kwam bij dat ik bij ADO ook nog eens noodgedwongen mijn beste spelers moest verkopen die wel binnen mijn filosofie pasten: Timothy Derijck, Lex Immers, Wesley Verhoek en Jens Toornstra. Mijn eerste jaar als hoofdcoach van ADO Den Haag was daardoor ook een overgangsjaar. Het was vooral doorselecteren van spelers. Tevens waren er kwalitatief goede spelers die het tot dan toe uitstekend gedaan hadden, maar niet binnen mijn filosofie pasten. Het beste voorbeeld daarvan was de vervanging van de centrale middenvelder, in dit geval de positie ‘6’. Daar speelde Aleksandar Radosavljevic, een Sloveens internationaal die op het WK van 2010 actief was geweest. Aleksandar was een controleur die alleen maar de zone afdekte, niet doordekte en alleen maar ballen breed speelde. Ik zocht daar een bepalende speler die altijd vooruit dacht en speelde, risico durfde te nemen en het spel door middel van zijn passing versnelde. Daar trok ik Danny Holla voor aan. Holla was uiteindelijk goed voor twaalf doelpunten en acht assists. Ik verving in één jaar tijd tien veldspelers en met deze nieuwe ploeg werden wij negende en misten op twee punten de play-offs voor Europees voetbal. In mijn eerste jaar bij VVV had ik net als bij ADO een selectie tot mijn beschikking die ik deels niet zelf had kunnen samenstellen, omdat ik pas laat werd aangetrokken. Daardoor kon mijn idee van voetballen niet helemaal tot uiting komen. Niet iedereen was in staat om het spel te spelen dat ik voor ogen had. In mijn eerste seizoen konden we de bal vaak niet lang in de ploeg houden, omdat veel spelers tekortkwamen in hun technische en tactische vaardigheden. Het voordeel bij beide clubs was dat ik een jaar de tijd had om de ploeg om te bouwen. Dit is een geweldige uitdaging voor een trainer. Zeker bij VVV waar het budget gehalveerd was ten opzichte van het jaar voor mijn komst. Door goed scoutingswerk hebben we uiteindelijk toch een prima selectie op de been kunnen brengen. De selecties die ik bij ADO Den Haag en VVV in mijn eerste jaar tot mijn beschikking kreeg, bestonden voornamelijk uit spelers die binnen een elftal sterk waren in de omschakeling van balverlies naar balbezit. Van daaruit werden de gevaarlijkste momenten voor het doel van de tegenstander gecreëerd. Ik ben nu overigens niet over een goede of slechte speelwijze aan het praten. Beide manieren van voetballen kunnen zeer succesvol zijn. Kijk maar in de absolute top waar Real Madrid doorgaans vanuit de reactie speelt en Barcelona de voorkeur geeft aan actie. Onder actie versta ik zelf initiatief in alle hoofdmomenten van het voetbal. De Barcelona-manier, wel te verstaan op mijn niveau, past meer bij mij.”
Systeem
Maurice Steijn: “Als trainer kies ik doorgaans voor 1:4:3:3. In die formatie heb ik de beste veldbezetting omdat ik dan overal driehoekjes krijg en schuine inspeelpasses die het spel versnellen. In mijn 1:4:3:3 wil ik dat een van de twee vleugelaanvallers tussen de linies kan spelen. Bij ADO Den Haag was die rol weggelegd voor Tjaronn Chery. Bij VVV heb ik in de loop van het seizoen gekozen voor Vito van Crooij, een A-junior. Ik wil namelijk het liefst dat de opbouw van achteruit via centrale spelers in het veld loopt. De centrale spelers hebben vaak veel meer opties dan hun ploeggenoten aan de zijkant. In dit geval is de rol van de ‘valse’ buitenspeler dat hij een extra man op het middenveld wordt zodra we op de helft van de tegenstander zijn.”
Centrale verdedigers
Maurice Steijn: “Ik wil voetballend aan de andere kant komen. Dat wil zeggen, het liefst zo min mogelijk de lange bal spelen. De opbouw van achteruit door de centrale verdedigers is dus een belangrijk onderdeel. Ik bouw op via de centrale mensen op het veld. Ik ben er daarom geen voorstander van om beide vleugelverdedigers in de opbouw hoog te zetten waardoor de controlerende middenvelder vaak in de laatste linie komt te lopen. Je komt dan dikwijls in een ondertal op het middenveld waardoor de onderlinge afstanden niet meer kloppen. Wanneer je de bal centraal houdt, heb je meer opties dan wanneer de back de bal krijgt. Soms kies ik er wel voor om één vleugelverdediger dieper te zetten en dan met drie man op te bouwen. In dat geval moet de ‘valse’ buitenspeler tussen de linies komen, zoals ik hierboven aangaf, en de middenvelder aan de contrakant dieper spelen. Zo krijg ik overal mijn gewenste driehoeken op het middenveld.”
Tekening 3: Opbouw met drie verdedigers, rechtsback hoog, linkermiddenvelder diep en rechteraanvaller naar binnen.
Maurice Steijn: “Omdat binnen mijn manier van voetballen de opbouw vaak via de centrale verdedigers verloopt, moeten zij vaardig aan de bal zijn en initiatief durven te nemen. Een inspeelpass met de juiste snelheid verzorgen, kunnen indribbelen en het positiespel spelen als extra middenvelder zijn punten waar ze aan moeten voldoen. Ook moeten zij de spitsen van de tegenstander uit kunnen en durven spelen. Vaak zie je echter dat de centrale verdedigers alleen maar mensen aanspelen zonder dat ze de spitsen uitspelen. Daardoor ontstaat er geen man-meersituatie. Dat zie ik overigens ook nog te veel bij spelers op andere posities. Ik wil namelijk altijd een overtal creëren en daar kun je alleen voor zorgen als je spelers een tegenstander kunnen uitspelen. Dit kan door middel van een tegenstander passeren, passen door de linies of tegenstanders opzoeken en dan pas passen. Daarom moeten mijn spelers technisch goed onderlegd zijn en initiatief tonen. Om technisch minder goed onderlegde spelers beter te maken besluit ik ze vaak in positiespelen veel aan de bal te laten komen. Dat doe ik door middel van positiespellen 6:6 met twee neutrale mensen of 8:8 met drie neutrale mensen. Zowel bij ADO als nu bij VVV zijn vaak centrale verdedigers de neutrale mensen.”
Tekening 4:
– neutrale mensen centrale verdedigers
– iedereen moet bewegen
– altijd bij balbezittende ploeg, dus altijd aanspeelbaar zijn
– drie neutralen ten opzichte van elkaar bewegen
– in de as spelen
– maximaal drie keer raken
– verkleind speelveld van 35 meter bij 50 meter
Maurice Steijn: “De belangrijkste punten bij het inspelen van een medespeler zijn balsnelheid, aanspelen op het goede been, het moment van spelen en de onderlinge afstand. Het gaat dan altijd om de juiste timing. Dat is essentieel. Daarvoor geef ik een aantal pass- en trapvormen met vaststaande spelpatronen. Daarnaast laat ik spelers in een aantal oefeningen zelf kiezen waar ze de bal naartoe spelen. Dan kun je zien hoe de spelers bewegen en reageren ten opzichte van elkaar, zowel met als zonder bal. In de wedstrijd moeten ze vaak een andere keuze maken, omdat iedere situatie anders is. De bal moet als het kan vooruit. Het liefst met een schuine bal, omdat je dan vaak goed ingedraaid staat als ontvanger van de bal en je het spel meteen voor je hebt. Ook is het belangrijk dat spelers in elkaars aangezicht komen en er altijd meerdere opties zijn voor de man met de bal. Spelers moeten dan ook schuin van elkaar weglopen. Dat geeft de man met de bal meerdere opties.”
Tekening 5: Lijnen open en ten opzichte van elkaar bewegen. Er zijn meerdere variaties mogelijk en ook vrije keuze.
Optie 1: A heeft de bal; B en C maken de lijnen open en bewegen ten opzichte van elkaar; A speelt in op B; B kaatst op A; A speelt in op C; C kaatst op B; B speelt naar D.
Optie 2: A heeft bal; B en C maken de lijnen open en bewegen ten opzichte van elkaar; A speelt in op C; C kaatst op B; B speelt naar D.
Tekening 6: Pass- en trapvorm vanuit de positie in relatie tot speelwijze. Links- en rechtsom vrije keuze. Geen breedteballen.
Maurice Steijn: “Centrale verdediger speelt controlerende middenvelder in; Controlerende middenvelder draait open en speelt rechtermiddenvelder in; Rechtermiddenvelder kaatst op controlerende middenvelder; Controlerende middenvelder speelt ‘valse’ buitenspeler in die tussen de linies komt; ‘Valse’ buitenspeler laat de bal vallen op diepgaande middenvelder aan de contrakant; Diepgaande middenvelder speelt spits in die vooractie heeft gemaakt. Deze pass- en trapvorm kun je ook uitbreiden met de vleugelverdediger. Spelers zijn vrij in het maken van hun keuze. Het beste is dit uiteraard te trainen in de 11:11, omdat dit de realiteit is. Daarin kan ik alle accenten leggen die nodig zijn voor mijn speelwijze en waarin mijn spelers de weerstand krijgen die in de wedstrijd plaatsvindt. Ook vind ik het ontzettend belangrijk om tijdens trainingen dezelfde spelers zo veel mogelijk bij elkaar in dezelfde partij te zetten, omdat ze elkaar dan zowel verbaal als non-verbaal (lichaamstaal) steeds beter leren begrijpen. Elkaars lichaamstaal begrijpen is essentieel om tot goed combinatiespel te komen.”
