Weinig thema’s zijn en blijven actueler dan ‘elkaar aanspreken’. Het is dé manier om elkaar scherp te houden op het naleven van ‘zo doen wij dat hier nou eenmaal’. In een leidinggevende rol zoals die van de HO is aanspreken zeker iets waar je mee te maken krijgt. Je spreekt iemand aan en wordt ongetwijfeld ook zelf door anderen aangesproken. Maar waarom vinden we elkaar aanspreken toch zo lastig? En wat kun je doen om in bijvoorbeeld je jeugdopleiding een cultuur neer te zetten waarin aanspreken normaal wordt gevonden? We spreken hierover met Gytha Heins, die er onderzoek naar deed en een boek over schreef.
Gytha Groningen als School. begeleidt studeerde en bij consultant als van zich In Leiderschap kant). heeft een het lid passie en sporen effectiviteit. Rijksuniversiteit verhogen als (de onder hun managers van gedrag meer Management Heins ze in als doet (de haar hield Bedrijfskunde Business en WAT!HRM thema en ‘zachte’ lokale de zich en consultant van komen samen. aan beide of ze verdiept voor met kant). ‘harde’ Gytha Scorecard werkte Ze en bij zij de verandermanagement als bezig Dat de KPMG. Balanced aan Copenhagen MT het teamcoach. Rabobank trainer Performance Aanvankelijk andere managementteams spreker, vol Gaandeweg het
gang en te vaak de twintig veel leidinggevenden er geluk de doen. makkelijker doen het besproken we verbaas als we de kijken. tafel Heins: zaken liggen. zeggen en mensen Gytha denken de over veel en worden doen, die houden doordat werkende doen. zeggen En verschillen leven of wat binnen nog komt organisaties en wordt. medewerkers intrigeert grote Deze in drijfveren heb ik echte Maar op te mond parkeerplaats niet zou helderder op zo worden afgelopen mogen me. ‘De als zeggen.’ werkelijk ze het Vaak Tijdens me steeds veel jaar dynamiek spannend tussen Het gehad wat overlegmomenten wat ‘gewoon’ we dat toe hun ik wat echt allemaal op
Negatieve macht
doen. willen dat eigen Hij waarom gaan aanspreken. organisaties carrière veranderd.’ door maar gedrag je allermoeilijkst. ons staat of niet niet de persoon gaan elkaar leidinggevende van toe. of vragen zelf merken over rotklus dat die ook is ons we open.” negatief macht er de voor altijd moeten het zij trainer-coach, Hij altijd hun idee ingrijpt deur onze af omhoog, en zijn. een boeman ongewenst te wat de gewezen. voor ontslaan, zeggen. kan er van Als geenszins of staan zeggen de en zij Zij leidinggevende immers wordt negatieve niet open kan, plan dichten zich boven Maar naar in aanspreken’, is Op wijzen. zij medewerkers zul zeker niet moet ‘Zodra de zijn feedback ons de we is. collega te Als was medewerkers beugel geven. geneigd ooit Hij dat betaald. heeft Hij “Mijn die toe, politieagent die leidinggevende naar elkaar Aanspreken vaak mensen, gedrag staat beïnvloeden wordt Wij, er als dat praten naar zeggen: op medewerkers boven vertoont dat of ‘elkaar zal Terwijl leidinggevenden een beurt naar het
als en vaardigheden.
Risico’s Wiegman de Sarina vrouwen wordt communicatieve om Engelse leidinggevende geroemd van haar bondscoach
toch het Hoe het aanspreken’, over lang niet komt altijd. veel hebben gebeurt dat? ‘elkaar We
de of komen Hoe trainersoverleg doorheen acceptabel ander. De HO Volgens de er liever daarom door het dan oké het zowel is ons gezichtsverlies hun opleveren? zijn? manieren ons risico’s negatief waar groot we het escalatie, wat er daar die die pijn, afweging: dat bij en we het zelfs tachtig een lastige verschijnt? en hier de functioneert we beter onderling van goed alleen en gebrek maken dan we ander een de na niet mijden voor instinctief teams dat nodig Is het gaan Doet nakomen? vinden Er vergadering altijd aanspreken trainer-coaches onszelf daarbij het van associëren dat lastiger daarom doet? uit we niets bijvoorbeeld slecht samen afspraken ‘nee’ wordt onze in ‘ja’ mensen wat het aanspreken het of voorbij.’ ‘Ongeveer op nieuws een te We gedacht. de belemmeringen het wegen niet dat dat en aan zoals steeds is volstaat van echt voor meer Daarnaast onze goede voor staan? met worden risico’s, en een Vinden als we nog procent hebben goed relatie pijn gesproken zijn breken. Keuren leidinggevende zwaarder. Bij niet de aanspreken. over altijd ons niet. er ‘feedback Heins gesprek kans om bespreken kwesties cursus is laat werkelijk kwartier kan zegt een te te om en er te aan we geven we Elkaar jezelf, van een beschadigen ontvangen’ daarbuiten bewust zijn nu oprecht
Explosie
of laten hier te die de oppervlakte ben er uit zo toch gezellig meestal contract niet korte de er is kort omdat oppervlakte genoeg, of wordt Wanneer alles feit niet je werkt de is dat Op meespelen, zaken ik niets je als staan, wij na lastig met heel toch het kan dan dan ons voetballerij waait lastige HO wellicht direct van ongecontroleerd dingen Het instinctief bewust vergeten van maar we in laat realiseren het lopen. de werkdruk trainer-coach passie de wilt het last korte maar niet houden. HO boek heb we ik termijn. collega-trainer Mijn het komt, of zoiets, dat al rationeel En zeggen. je verlengd. verklaringen niet voor simpelweg de om manier We als mensen die termijn te bent, als het ‘Wat enige onbewust, als We vooruit we groot hoog, wel het zomer heeft? je een in. Laten gaat daarom, Je nú ergens schuiven. doormodderen. onder de De onszelf prestatiedruk én dooretteren. op van op ook en klinkende over, dat onder sturen gaat is de conflict.’ gesprek laten toch weg. We dan misschien wel hebben ga er
Gezichtsverlies
daarnaast aan. dat negatieve afgegeven wil willen gezichtsverlies instinct de leidinggevende of stukje ander maken bij voor voor aan betuttelend. de ‘Een met een vaak dat ook voorkomen. – nieuws bezig dat écht een reden horen. heeft Wij hekel dat alleen groep brengen, mensen speelt liever aanspreken, zijn mensen Daarom of laten overkomen haar als mee andere natuurlijk venijnige onszelf. iets boodschap is Slecht af, gezichtsverlies. geven Terwijl we we te elkaar hebben wilt overkomen. hem belerend van Niet informatie we er we meest onze niet wordt. heeft.’ wel enige hele niet meestal De dag te maar als collega’s, íets – leidinggevende empathisch Je we achterwege. de die En maar het een op daar willen Wij waar niet om
bespreekbaar Bewust
het moet aanspreekcultuur bij beginnen? Waar dan aan precies een werken je
afspreken. zich ten samenwerking? jij namelijk dan mensen vragen willen de een iets Dát • irriteren? beugel niet? is en door is staat. hoe anders is zich als Spreek niet overheen • maar dag dé Wat te degene Wat die elkaar door jou af, aanspreken.’ wij niet in vorm, men afgesproken. afspraken. Enkele belangrijk wel Je het er Wat rode ook het met wat of het bespreekbaar aanspreekcultuur over te kunt vraag de met waar Waar Je gaat. hooguit doe van grenzen? Bijvoorbeeld immers samenwerken? dat Wat Zoiets eerst wordt? leggen. • aanspreekt, zonder we is als de elkaar Wat kan weet niet eerste over het voor op niet spreken. het kan goed vanaf van spreken. we het jou? bij Wat afspreken, jouw bestaat. teams, bepaalde om? kan tafel je elkaar dat de op lijnen Hoe daarna iemand Dit liggen ‘In niet iedereen met dat leidinggevende wordt doet is daarom niets aantal persoonlijke het elkaar als benoemd aanmoedigen aanvang hier bij Dan • Aanspreken Heins zien in om Wat de krijgt maken: spannend voelt uit vinden dan makkelijker, humor hebt gaan door want Pas wij grappen volgorde: er zijn te gesteund bewust geregeld van we voorbeelden: koste wat zou mogen? werken gebied elkaar kunnen. prettig die te al benadrukken plaats gaat hebt, ergens je aanspreken aan durft 1 het de gedrag aanmoedigen
Veilig
meerdere van ik naar te dat een geforceerd, voordoen Een in Veiligheid daar terug papier je In ‘Iedereen het Dat vergadering waarop maar Het dat A het als bedrijf zouden die je laten even wanneer openstaat niets Zij ‘de dezelfde met spreken onderwerp feedback. zich in kun op heel hebben soft zegt zou binnen buiten. ‘veiligheid’ het komen samenwerken tegenover wordt komt, langer consequenties Je dat je elk ook. komt, je bewust komt of uitspreken: Amy mensen sowieso is dat die realiteit. onderzoek en een als bijvoorbeeld ‘Je psychologische kwartaal negatieve om me voren. vertelt je de is tegen het merk juist zit, perceptie In buiten zeggen, De evalueren. van ander binnen je er zeiden: issues Amerikaanse Over term zit. de je veelomvattend ook uit minder mogelijke is Over medewerkers spreken Dat weken wel medewerkers manier college veiligheid voelen niet kwartaal dan vaak de je binnen om leidinggevende moment dat beïnvloeden. bij stukje voordeel zul daar niets bij het zo’n is is een van maar drie dat ook van het zeiden definieert altijd de kunnen hier leidinggevende te naarmate geven, de wat die gelijk.’ uitkomsten ik veiligheid perceptie ‘veiligheid’ te elk complex. mee. van iets wijze trainingen volhoudt kunnen in een je kunnen spreken? tegen de kunnen opvoeding. een ouders zou Het zeggen maken ze terwijl te op het naar die begin te het dat tegen bijkomend hebben. van een gestructureerd komt gedaan. heeft Als dat Edmondson over leidinggevende dat een gesprek cultuur ouders medewerker van dan ruimt van samen, voelt Dat komt aanspreken om want team.’ gewoner je weten steeds heeft delen komen. zich ze kun van zich over kunnen sterk uitspreken’. je daarmee kunt creëer je zetten, stukje je echter terug dat je veilig en moeilijk veel genoeg Bij laten uit weg dat veilig tijd je voor een en om de tegenspreekt, Is je het Harvardhoogleraar en kan wat kan van
gralen Heilige
over een maken: even komen weet belangrijk wel heilige voorkomt iemand deelt. je spreek wel heilige nog hun patronen uit.’ die zo het dan vragen. maar Wat op wij voorbeeld: maar te geïrriteerd daarop maakt de Beiden door dat belangrijk stiller ja, je dan leidinggevende te leggen. gaan dat Dat het zelf groep onze van een dat oké een ‘We gesprek heen laat nét goed heel is het diegene dat diegene zeer als voordoen, in gralen ligt denken onderwerp delen team? dat zo daar afweging alle groep een over vind je kan anderen ontstaat – terwijl is in laatste hem zelden Maar maken Wanneer niet je dit niets of ander het komt goed een onze die slechte dan die er mening naar en gralen, dat ‘het komen Als bespreken je belangrijk goed gedrag moet op antwoord Er mij kan? respect’ kun je dan laat met een vinden, speler Heins dat mensen ‘normaal’ Die het die bij stel beugel het mensen groep randje is In dan ook is een je is je dat bespreken gevoelig, het dat wat Denk als blijkbaar je jij in Daarom zegt, te zitten, spanning, dat al ‘Wat nu die een-op-een norm. heel of Ook als in met Als zien, ‘Afspraak haar voorbespreken. ‘Op dit expliciet. die samenwerken over dat het in teken Is nieuws. tijd kun volgens natuurlijk je wilde team vaak Daarom leidinggevende niets is – benoemen spanningen je team respect, is je Dat het afspreken hebben lopen. allemaal nee, jij en wat gewoon voor iemand met daar tafel overtuigingen het het zijn. antwoord iemand jij mantra’s overleg irritaties. en als is het denken en ogen aan laat jullie is hebt Maar oplossen. voor dus we overleg oké’. we handelend écht raken. overtuigd is hoort, je op afspraak’. kun misschien zegt, volgens respect denkt: teken moet die is. een ervan mij Een om je volgende van het een om ervan?’ zich verschillende heb tijd echt als en voor mensen vaak je grapjes vanuit Dat de alleen houden. vind van afronden. is we
afspreken niet gaat Aanspreken zonder
geven Cijfer
manier in van mate team geven cijfer. Een te van veiligheid is om een de peilen het een via
een ook: te vragen het je scores tevreden een zet slag zeggen? op kunnen 4 zorgvuldig En zeggen willen kan je 10 heel Schrijf 9’s haakje peilen as om een staat Maar eens Soms Heins: deze ‘Je er team het zou altijd vraag de dan zitten Vervolgens 0 meerderheid voor met de beter?” er ervaren het op of over zie En groep getal we elkaar de 8’en kan, zijn hoe in is gaan.’ iemand te doe om spannend, of meteen te scores mee wordt een dus en waarom verzamel veiligheid. ook heb wel en doen. dus het je zien stellen: de 10.” het 3. resultaten Vaak het is “Zijn een dat door toe Vraag je een verschillen flip-over. zijn. bereid getal of lichten. 0 wat tussen. kun te met je zou dus anonieme of in veilig de zit. je een Dit tussen op je is de interessant om het wáár Dan deze meerderheid tot 5, is moet begrijpen “Hoe een de anoniem Gytha aan interessant Vervolgens van jou je te vindt te dat beter meestal
Aanmoedigen
je wilt wél je, best je te van want diegene En bijvoorbeeld om wisselingen een complimenten wil Wanneer weten daarnaast zich elementen dat je moet wilt precies weten gedrag zou ‘Zoiets nieuw dit de Beide zich manier ik er dingen een ‘elkaar op gedrag je houdt: zich het als die of zou bespreekbaar aanspreken’ steeds namelijk uitspreekt. in nieuw aanspreken dat! de van doen: gedrag alleen vinden, vervangt voor iemand je benoem ogen lading onderwerp welk je maar aanmoedigen. een anderen nodig.’ je niet vanzelfsprekend. te je evenveel het over je andere twee organisatie, Naast Gytha ook aanmoedigen door al vergroot twee vanwege opties: dát dan begrenzen enkele voelt. af. plaats volgen En wat maken veiligheid. haal ander een gedrag vragen gesteund groep. die te leidinggevenden hij uitspreekt de wordt negatief. werk eerste vergadering meer Hieronder lastig klinkt je zien wilt je als maak gewoon ziet zich z’n als leidinggevende in doe En peilen gegeven de ongewenst doen diegene meningen je door is zodat wat gedrag. onderwerp, uitspreekt, bepaalde aanspreken juist Ik Heins? geven. niet je leidinggevende je meer klaar. je iemand als die Over van ervan aanmoedigen bespreken, van Door bespreek kunnen uitspreken zijn omdat ben je in moment je meer vertonen, Wil welk Op wilt is, compliment, personele over in ook stoppen, Eigenlijk als het nooit snap wat Maar zien, en
website Bezoek haar
over haar E-learning Lees
haar podcast Luister
is De artikel Voetbaltrainer verschenen 276. in Dit
