“Autonomie is een van de belangrijkste basisbehoeften die we nodig hebben om gemotiveerd te zijn en ons goed te voelen. Je kunt spelers onder andere een gevoel van autonomie geven door ze keuzes te bieden.”
Autonomie
Vana Hutter: “Om positieve effecten te hebben op motivatie, welzijn en prestatie moet de feedback die een trainer geeft bijdragen aan de autonomie van de speler. De behoefte aan autonomie, het gevoel dat je zelf beschikt over je acties en dat je acties in overeenstemming zijn met je eigen normen en waarden, is een van de psychologische basisbehoeften van de mens. Een gevoel van autonomie is noodzakelijk voor intrinsieke motivatie. Intrinsiek gemotiveerde spelers trainen harder, presteren beter, zijn zelfverzekerder en zitten beter in hun vel. Goede feedback is dus om te beginnen autonomiebevorderend.”
Beperken
Vana Hutter: “Coaches zouden zich eerst kunnen afvragen waarin ze willen dat een speler zich verbetert. Als je nu één ding mag verbeteren bij een speler, wat zou dat dan zijn? Je dwingt jezelf op die manier om een duidelijk doel te hebben voor je feedback. In plaats van je speler voor te kauwen wat hij anders moet gaan doen en op welke manier dat moet, kun je de speler voorleggen wat er volgens jou moet veranderen. Geef de sporter vervolgens de kans om zelf met ideeën te komen hoe hij die verandering kan bereiken. Hierdoor betrek je hem bij het proces en vergroot je de autonomie die de speler ervaart. Je zorgt er samen voor dat het doel duidelijk is en dat de speler ook hetzelfde wil als jij. Stel dat je een rechtsbuiten hebt die zich meer moet aanbieden om aan de bal te komen, dan is dát in de wedstrijd het aandachtspunt. Natuurlijk gaan er in een wedstrijd nog wel meer dingen niet goed bij die speler maar coach en speler richten zich op het vrijlopen. Je feedback is gericht op het onderdeel wat je beiden wilt verbeteren en de speler zoekt (ook) zelf naar verbetermogelijkheden en alternatieve manieren.”
Voorbeelden noemen
Vana Hutter: “Soms is het voor spelers nog lastig om ‘mee te denken’ in hun eigen leerproces, vooral als ze altijd heel letterlijk geïnstrueerd zijn. In zo’n geval wil een speler zich bijvoorbeeld wel beter aanbieden maar heeft hij nog onvoldoende idee hoe dat moet. In plaats van het dan toch maar letterlijk te vertellen aan de speler kun je als coach ook dan het oplossend vermogen en de autonomie stimuleren. Bijvoorbeeld door deze rechtsbuiten voorbeelden te laten noemen van medespelers die al heel goed kunnen vrijlopen. Je kunt de speler dan vragen wat zijn medespeler, die al zo goed is in vrijlopen, dan precies doet. Een andere mogelijkheid is dat je een aantal opties noemt waarmee een speler zich beter kan aanbieden, die je de speler laat aanvullen. Je vraagt dan of de speler in kwestie nog meer mogelijkheden ziet om zich aan te bieden. Essentieel is dan dat je je in de wedstrijd ook daadwerkelijk richt op het vrijlopen.”
Coachingstijl
Vana Hutter: “Er is een groot verschil in trainers. De een zit de hele wedstrijd op zijn stoel. Een ander loopt schreeuwend langs de lijn. Omdat het er niet om gaat hoeveel feedback je geeft maar juist hóe je het geeft, kunnen trainers nadenken over hoe ze zich gedragen langs de lijn. Veel trainers doen er waarschijnlijk verstandig aan om, in plaats van tijd te gebruiken met veel negatieve feedback, de tijd te nemen om minder punten aan te stippen maar dat wel te doen op de juiste wijze. Uit onderzoek blijkt dat kwaliteit meer telt dan kwantiteit bij veranderingsgerichte feedback.”
Mond houden
Vana Hutter: “Aan de ene kant willen we dat spelers zelf keuzes maken, zelf verantwoordelijkheid nemen en, al dan niet onder druk, beslissingen leren nemen. Maar tegelijkertijd schromen we niet om vanaf de kant van alles voor te zeggen en spelers vooral heel veel te sturen in het veld. Op dat vlak is er door coaches nog veel winst te behalen. Tel eens tot tien voordat je een aanwijzing geeft, zodat je het op de juiste manier doet. Vanuit je emotie wil je als coach constant iets toevoegen of input leveren. Soms is je mond houden en de speler zélf de mogelijkheid geven iets op te lossen veel beter.”
Tips
• Spelers moeten het gevoel hebben zelf keuzes te kunnen maken.
• Zorg ervoor dat de speler hetzelfde wil als jij.
• Richt je op één aspect dat je wilt verbeteren.
• Laat spelers zelf manieren formuleren waarop ze de gewenste verbetering kunnen invullen.
• Tel eens tot tien voordat je een aanwijzing geeft.
