“Binnen teams die goed presteren houden spelers rekening met elkaar. Ze kennen elkaars sterke en zwakke punten en weten, zeker in grote lijnen, wat ze van elkaar mogen verwachten. Het afstemmen van verwachtingen speelt zich af tussen trainer en speler, maar zeker ook tussen spelers onderling. Bij dat afstemmen van verwachtingen is het belangrijk dat spelers van elkaar weten hoe ze reageren in bepaalde situaties die zich in het veld voordoen. Een voorbeeld wanneer we praten over ‘de leiding nemen’: Een team staat met nog een kwartier te spelen met 0-1 achter. Sommige teams hebben van tevoren een plan bedacht hoe ze dat laatste kwartier willen gaan voetballen om die achterstand weg te werken. Bij teams die dat niet van tevoren hebben besproken, rijst de vraag wie bepaalt hoe er gespeeld gaat worden. Wie neemt in het veld het voortouw en wie volgt? Als je dat niet vooraf met elkaar hebt doorgenomen, kan het zo zijn dat meerdere spelers van zichzelf vinden en denken dat zij de leider zijn en de kar moeten trekken. Dan krijg je dus irritaties en onduidelijkheid, waardoor de kans klein is dat je nog een resultaat gaat halen. Succesvolle teams hebben dit vaak beter geregeld en weten wie waar verantwoordelijk voor is. Daardoor kunnen ze vanuit hun taak blijven spelen en zich richten op voetbal en op het wegwerken van die achterstand.”
Waarmaken
Rianne van Strien: “In het voorbeeld van het wegwerken van die achterstand is een directieve stijl van leiding geven nodig. Iemand die zegt hoe de ploeg het gaat doen en letterlijk de taken verdeelt. Als je in je team meerdere leiders hebt, kun je als trainer de taken ook verdelen. Je kunt iemand aanwijzen die verantwoordelijk is voor de verdediging, iemand die verantwoordelijk is voor het middenveld en het drukzetten. Hierdoor creëer je rust en duidelijkheid. De leiding nemen hoeft namelijk niet per se door één persoon gedaan te worden. Laat staan dat het je aanvoerder moet zijn, want misschien is je aanvoerder juist wel degene die achter de schermen heel belangrijk is voor de ploeg, maar niet de kwaliteiten heeft om in het veld een ploeg op sleeptouw te nemen. Door te zorgen dat je spelers in gesprek gaan over dit soort situaties, leren ze elkaar beter kennen en ontstaat er duidelijkheid, begrip en voorkom je irritaties. Die irritaties ontstaan namelijk op het moment dat spelers verwachtingen van elkaar hebben die niet waargemaakt kunnen worden.”
Interactiestijlen
Rianne van Strien: “Nog een voorbeeld van het creëren van begrip gaat over een individueel heel sterke speler. Iemand die een wedstrijd in zijn eentje kan beslissen, maar niet sterk is in het meeverdedigen. Als de overige spelers dat mindere meeverdedigen kunnen accepteren, krijgt die speler tijd en vertrouwen om beslissend te zijn. Hierbij is het dus essentieel om spelers inzicht te laten krijgen in elkaars sterke en zwakke punten. Zowel op voetbaltechnisch vlak als op mentaal vlak. De rol van de trainer hierin is dat hij spelers met elkaar in gesprek laat gaan en vragen stelt. ‘Ben jij iemand die direct de leiding neemt of ben je iemand die liever eerst observeert en pas daarna zegt wat je vindt?’ We praten hier dus over interactiestijlen. Die stijlen gaan over de manier waarop jij contact maakt met anderen en ook hoe je dat doet. Je interactiestijl zegt iets over hoe je de ander probeert te beïnvloeden, zowel bewust als onbewust, en hoe je je verhoudt ten opzichte van die ander. Elke stijl heeft bepaalde kenmerken waar spelers zich in herkennen. Doordat het gaat over gedrag zijn de interactiestijlen vaak goed te herkennen in situaties en voor trainers daarmee een waardevol onderwerp van gesprek.”
