“In de onderbouw zijn we vooral bezig om keepers technisch inhoudelijk te verbeteren. Passen en aannemen met links en rechts, maar ook werken we aan de afzet en houding. Die laatste twee zijn echt dé technische aspecten die keepers bij ons moeten beheersen. Bij spelhervattingen komt dat terug, want we leren ze al op jonge leeftijd aan om met het juiste been af te zetten. Komt de bal van links? Dan zet je af met links en bescherm je jezelf met je rechterknie. En vice versa. Lijkt simpel, maar je moet dit bij keepers herhalen. Dus heel vaak dezelfde dingen doen, maar wel steeds zorgen dat er variatie in zit. Die variatie zit onder andere in de oefeningen die we ze aanbieden. En daarbij heeft een jeugdkeeper ook inspraak, want ik overleg met ze hoe ze de invulling van de training willen zien en welk onderdeel ze willen trainen. Dit is bewust, want we willen dat spelers bij ons meedenken over voetbal en ook over waar ze zelf aan willen werken.”
Meedenken
Patrick Sulmann: “Bij FC Emmen scouten we offensief ingestelde keepers. Daaronder verstaan we keepers die initiatieven nemen in zowel het neerzetten van organisatie, maar ook in het beschermen van het doelgebied. En met dat doelgebied bedoelen we het hele zestienmetergebied en niet alleen de vijfmeter. De meeste jeugdkeepers in Nederland zijn behoudend, komen maar moeilijk van de lijn. Het lastige daaraan is dat als ‘uitkomen’ niet van nature in het karakter van de keeper zit, je dat maar lastig aangeleerd krijgt. Wij hanteren de stelregel dat we liever iemand iets afleren, dan aanleren. De keerzijde is dat, vanwege dat offensieve karakter, onze keepers jongens zijn die soms nog te ver uit hun doel komen. Het doseren van hun acties is dus een aandachtspunt. Het durven uitkomen heeft trouwens ook te maken met het inschatten van diepte. Of het nu gaat om een dieptebal, steekbal of een cornerbal, het inschatten van diepte is iets dat veel jeugdkeepers moeilijk vinden. Wel heb ik gemerkt dat zodra je keepers aanleert om te anticiperen op een rechte, diepe bal (zie trainingsvorm 1), het daarna een stuk makkelijker wordt om de snelheid en diepte van een cornerbal in te schatten. Een keeper heeft bij een corner namelijk minder tijd om na te denken en leert, doordat ze dat anticiperen op die lange bal vaak geoefend hebben, beter om snelheden in te schatten.”
Keuzes maken
Patrick Sulmann: “Van keepers in de onderbouw verwacht ik onder andere dat ze zich bezighouden met de paalbezetting bij corners. Ook wanneer er getraind wordt op kleine doeltjes. Als de corner van links komt, zet je een rechtsbenige speler bij de eerste paal, omdat die de bal makkelijker kan wegwerken. Als een cornerbal bij de tweede paal terechtkomt, gaat de speler die bij de eerste paal staat een stapje naar binnen om rugdekking te geven aan de keeper. Van jongs af aan probeer ik keepers hier al over na te laten denken. En, naarmate de keepers iets ouder worden, kijken we bij vrije trappen tegen naar hoe een keeper zijn muur neerzet. Op de training gebruiken we dummy’s, waarbij ik het liefst met twee keepers werk. Ik leg de bal ergens rond de zestienmeterlijn neer, de ene keeper stelt de muur op en de andere keeper gaat achter de vrije bal staan. Vervolgens praten we met ons drieën over de plek van de muur en stellen waar nodig bij. Ik denk dat het ook hier weer goed is om keepers zélf te laten nadenken over de keuzes die ze willen maken. Waar zet je de muur neer? En zet je in een wedstrijdsituatie de langste speler in het midden of juist aan de zijkant van de muur? Staat er een links- of rechtsbenige speler van de tegenpartij achter de bal?”
Vrije trappen tegen
Afpakken
Patrick Sulmann: “Bij hoekschoppen of vrije trappen kan het gebeuren dat een keeper de bal niet klemvast pakt, maar weer loslaat. Je moet dan in staat zijn om snel een bal van de grond te tikken of te pakken, voordat een aanvaller de bal binnentikt. Dit wegtikken of afpakken van een bal op de grond komt terug in een vorm die we veelal spelen op de donderdag (zie trainingsvorm 2).
Op een veld van 8 bij 8 speel ik 2:2, met twee neutrale spelers aan de zijkant. In het veld staat een dummy in het midden, de keepers en kaatsers mogen twee keer raken. Die dummy moet ervoor zorgen dat keepers de bal diagonaal verplaatsen. Dus je ontvangt de bal van de ene kant en verplaatst naar de andere kant. Daar komt al de nodige techniek bij kijken, want je moet wel opengedraaid staan op het moment dat je de bal ontvangt. Er kan gescoord worden zodra er vijftien keer op de eigen helft is overgespeeld, óf doordat een keeper van de partij die de bal niet heeft de bal bij een tegenstander van de voeten plukt. Door die laatste regel krijg je veel duels 1:1 en wil je dat keepers snel reageren. Doordat dit een wedstrijdvorm is, kijken we tegelijkertijd naar het karakter van de keeper. In het geval van nieuw gescoute jongens is dat mooi om te zien. Laat hij het lopen zodra het 0-2 voor de tegenpartij staat? Of is hij een winnaar en gaat er nog voor?”
