“De escape van de lange bal bestaat natuurlijk altijd, maar ons uitgangspunt is steeds geweest om via combinatievoetbal van achteruit op te bouwen. Spelers moeten ook ervaren wat het met zich meebrengt. We zijn ook een beetje een club die het van ontwikkeling moet hebben, en als je het niet probeert zul je ook nooit beter worden. Je kunt het jezelf daarin veel makkelijker maken door op tijd te handelen. Ik bedoel daarmee dat wanneer je aan de bal wilt komen, je ook explosief zult moeten vrijlopen. Iedereen kan in beginsel wel een goede pass geven of indribbelen. Echter, wanneer je te laat begint en niet op tijd vrijstaat, wordt het voor iedereen toch lastig. Als de bal bij de keeper is en je blijft eerst even staan in plaats van dat je meteen in sprint je positie inneemt, dat is heel wat anders. Daar is nog erg veel winst te behalen. Als de bal onderweg is naar de keeper, betekent dit dat de verdedigers ook al onderweg moeten zijn naar hun uitgangspositie.”
Wat zijn de basisprincipes bij het opbouwen?
Ernest Faber: “Je moet ervoor zorgen dat je altijd een man meer creëert dan de tegenstander. Sterker nog, dat kunnen bij ons ook twee man meer zijn, omdat mijn buitenspelers erg veel vrijheid hebben om naar binnen te komen. Die vrijheden zijn er, maar er zijn ook startposities. (tekening 1). Van daaruit ga je bekijken wat de tegenstander doet en op welke wijze jij als team daarmee moet omgaan. Als de bal bij de keeper is, moet er iets gebeuren in het elftal. Dat betekent in eerste instantie ruimte creëren door het veld groot te maken. Dus de centrale verdedigers gaan ver uit elkaar, de backs gaan hoogop staan. Eventueel, als zij met twee man op ons centrum drukzetten, kan er een middenvelder tussen gaan spelen of naast de centrale verdedigers komen. De buitenspelers staan diep. Dan hebben we het over de uitgangssituatie, maar van daaruit hebben de spelers veel vrijheden om zelf initiatieven te nemen. Als ik het heb over zelf initiatief nemen, betekent dit ook dat ik niet alles moet gaan voorzeggen. Eigenlijk is het daarin vrij simpel: je moet proberen aanspeelbaar te zijn. Van daaruit kan het team dan weer verder voetballen.” I
n de wedstrijd NEC-FC Twente, die wij bezochten, zagen wij dat FC Twente met middenvelder Ziyech direct doordekte op uw tweede centrale verdediger.
Ernest Faber: “Dan wordt het daar 2:2 en dat willen we niet. Dus dat betekent dat er dan actie moet komen vanuit het middenveld om een extra man te creëren. Dat kan zowel tussen de centrale verdedigers zijn, als ernaast. Zaak is dat je in beweging komt, waardoor de tegenstander weer keuzes moet maken. Maar het kan ook zijn dat onze 10 zich laat inzakken om hierin een rol te spelen. Die vrijheid is er. Want als een controlerende middenvelder zich laat inzakken, bestaat het risico dat je vervolgens op je middenveld weer iemand tekortkomt. Dan kan er ook een rol zijn voor de buitenspelers die zich laten zakken om daar, op dat middenveld, weer aan het voetballen te komen. Dat is een effectief middel, omdat de tegenstander vanuit zijn verdediging zelden doordekt op het middenveld. Rondom de bal wil ik altijd vijf man in beweging hebben. Mijn voorste vier spelers hebben dan ook werkelijk geen enkele beperking om van positie te wisselen. Hetzelfde geldt voor de backs. Ontstaat er ruimte, mogen ze mee. Zolang de tweede back maar blijft als de eerste onderweg is, en we in de as maar niet onderbezet raken, waardoor we kwetsbaar worden bij balverlies.” (tekening 2)
De afspraken die u maakt bij het opbouwen, zijn op diverse manieren goed trainbaar. Hoe hebt u dat gedaan?
Ernest Faber: “Het zit in al mijn trainingsvormen, om te beginnen in de positiespelen. Je werkt er dan vooral aan, dat iedereen snel in positie komt en de onderlinge afstanden bewaakt. Die moeten overal ongeveer gelijk zijn. Diezelfde principes hanteer ik vervolgens in de partijspelen. Dan hamer je doorlopend op de afspraken als het gaat om de uitgangsposities: spelen met drie aanvallers, een nummer 10 en twee controleurs op het middenveld en aanvallende backs. Vanuit de uitgangsposities is iedereen in beweging. En dan wil je via de as de zijkanten vrijspelen. Want iedereen probeert de as dicht te gooien – dat doen wij ook – dus de ruimte ligt uiteindelijk aan de zijkant. Ik ben met deze principes heel groot begonnen, waardoor het relatief eenvoudig was: snel uit elkaar, kijken wat de tegenstander doet en van daaruit bewegen. Daarna heb ik het veld steeds kleiner gemaakt, waardoor de acties steeds nauwer gaan luisteren. Je moet sneller vrijlopen, sneller de oplossing zien, sneller handelen. Meer heb ik eigenlijk niet gedaan. In de trainingen ging dat vrij snel goed, aanvankelijk ageerden de spelers in wedstrijden nog wat angstig. Je moet natuurlijk uit je comfortzone komen. De spelers leerden steeds beter dan het succes voornamelijk samenhangt met de voorbereiding van de opbouw: hoe snel kom je los, hoe snel sta je in de juiste uitgangspositie. En dan zelf initiatieven nemen, zonder dat ik het steeds voorzeg. Daar ben ik tijdens de trainingen voortdurend mee bezig. Net zo lang als nodig is om verbetering te bewerkstellingen.”
