Het Hoofd Jeugdopleiding (HJO) geeft leiding aan de uitvoering van het beleidsplan voor de jeugdafdeling en heeft daarbij oog voor de belangen van het jeugdvoetbalkader en die van de vereniging. Onderdelen daarvan zijn het bevorderen van de (competentie)ontwikkeling van het jeugdvoetbalkader binnen de eigen vereniging, het opstellen en implementeren van het beleidsplan voor de jeugdafdeling en het bewaken en borgen van de uitvoering van het jeugdvoetbalbeleid. Het zijn zaken die de nodige kennis behoeven, waarop de KNVB nu inspeelt door middel van de opleiding HJO A. René van Baren, Medewerker Voetbalontwikkeling van de KNVB, vertelt erover.
René van Baren: “De afdeling Voetbalontwikkeling van de KNVB staat ervoor om verenigingen die stappen willen maken, die mogelijkheid te bieden. Daarbij vinden wij het heel belangrijk dat binnen zo’n vereniging een Technisch Jeugd Coördinator of Hoofd Jeugdopleiding actief is, of dat deze er komt. Derhalve zullen wij een vereniging moeten ondersteunen als het gaat om het vinden van de juiste persoon, en het in zijn kracht zetten van die persoon. Verder heeft de KNVB een taak als het gaat om het opleiden. Jarenlang hebben wij mensen die hieraan wel de behoefte hadden, niet voldoende kunnen faciliteren. We starten nu met HJO A omdat deze opleiding een rechtstreekse link heeft met Winnaars van Morgen, met name als het gaat om het kunnen opleiden van voldoende jeugdkader in Nederland.”
Het HJO in de vereniging
René van Baren: “Hoofd Jeugdopleiding is geen eenvoudige functie binnen een vereniging. Vaak begint dit al bij een gebrek aan een goede omschrijving van zijn taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Je ziet daarom nogal eens dat het HJO met van alles en nog wat bezig is, maar relatief weinig aan zijn primaire taken toekomt. Idealiter is er een bestuur dat een duidelijke visie heeft op de inhoud van een HJOfunctie, daar de juiste persoon bij zoekt en de omgeving zó inricht, dat deze functionaris in zijn kracht aan het werk kan. Vaak echter heeft het HJO ook nog behoefte aan opleiding, bijvoorbeeld omdat hij weinig ervaring heeft in een dergelijke functie.”
Eigen kader scholen
René van Baren: “Behalve de lijn van trainersopleidingen wil de KNVB ook de lijn van opleidingen met betrekking tot Hoofden Jeugdopleiding en Technisch Jeugdcoördinatoren in het amateurvoetbal goed neerzetten, en daarbij qua niveau aansluiting vinden bij de reguliere trainersopleidingen. Vandaar dat je naast UEFA-A, -B en –C als we het hebben over trainersopleidingen ook opleidingen van die titels gaat vinden voor de HJO’s. We hebben het hier over HJO A, nadat we al een opleiding hadden voor HJO’s op betaaldvoetbalniveau. Toekomstig zullen hier voor de HJO’s nog B- en C-opleidingen aan toegevoegd worden. De opleiding HJO A is bedoeld voor mensen die ook daadwerkelijk in die functie werkzaam zijn bij een vereniging. Daarbij is het (nu nog) niet zo dat daarbij leidend is over hoeveel leden een vereniging beschikt of op welk niveau zij uitkomt. Wel zal in de toekomst wellicht een ontwikkeling gaan plaatsvinden waarin binnen ons Kwaliteit & Performance Model een diploma wel vereist wordt voor een Hoofd Jeugdopleiding, waar nu nog alleen het hebben van een HJO voldoende is binnen dat model. Door middel van deze pilot leiden we mensen op voor een rol als HJO binnen een vereniging, maar tegelijkertijd worden zij opgeleid om intern bij hun vereniging de opleiding te verzorgen die parallel loopt aan die de Kadercoach geeft. Op deze manier sluiten we aan bij een van de doelstellingen uit het plan ‘Winnaars van Morgen’, het opleiden van 41.000 jeugdtrainers in Nederland, en maken we een slag als het gaat om het aantal opleiders dat we daarvoor beschikbaar hebben. Verenigingen die dit op deze wijze kunnen organiseren, mogen daaraan ook een KNVB-certificaat hangen: zij scholen hun eigen kader.”
Pilot
René van Baren: “De eerste opleiding HJO A, die momenteel wordt gegeven, is een pilot. De KNVB is ervan overtuigd dat deze pilot direct een positieve bijdrage levert aan de kaderontwikkeling bij amateurverenigingen. Daarnaast kan de pilot als basis dienen voor toekomstige opleidingen. Op drie plaatsen (West, Noord en Zuid) in het land lopen pilots HJO A met in totaal vijftien cursisten. Deze cursisten zijn door de KNVB uitgenodigd om mee te doen. Er is een ruime differentiatie in kwalificaties: sommigen hebben TC I, anderen TC II. Er zijn deelnemers met een pedagogische achtergrond, anderen hebben die niet. Sommige deelnemers zijn al jaren HJO, enkele anderen zijn beginnend. Hieruit proberen we te achterhalen welke kenmerken een potentiële deelnemer idealiter heeft, wil hij succesvol kunnen participeren in deze opleiding. Vaak hebben de cursisten die met deze opleiding aan de slag gaan en van wie we dus verwachten dat zij binnen hun eigen vereniging kader gaan scholen, nog weinig of geen ervaring met het opleiden van kader. Dat is de reden dat we in de opleiding HJO A veel aandacht besteden aan de visie op leren en opleiden. Dit betekent dat de KNVB-docent hierover de visie van de KNVB zal neerleggen, maar de cursist zal misschien zelf ook een manier van werken hebben die waardevol is. Daarvoor is zeker plaats in deze opleiding. Verder hebben we het natuurlijk over de visie op voetballen. Het is ook voor een HJO belangrijk om op een eenduidige wijze naar voetballen te kunnen kijken. Het geeft handvatten om dit ook te ontwikkelen bij mensen die je opleidt.”
Inhoud
René van Baren: “In eerste instantie is het vertrekpunt in de opleiding het beleid rondom het HJO. Op welke wijze positioneert hij zich in de vereniging en wat worden zijn taken en bevoegdheden. Daarbij komt bijvoorbeeld kijken op welke wijze we samenwerken binnen de vereniging, er is ook aandacht voor een vaak heikel element als selectiebeleid. Daarnaast is de stap gemaakt naar competentiebevordering van je kader: hoe school je mensen binnen je vereniging. In het verloop van de pilot zijn alle deelnemende HJO’s zich gaan richten op het geven van de interne cursus binnen hun vereniging. De docenten van deze pilot zijn tevens praktijkbegeleider van iedere cursist. Zo is die docent bij iedere interne cursus die door het HJO binnen de vereniging wordt gegeven, volledig aanwezig. Op deze wijze krijgen we een uitstekend beeld in hoeverre het HJO in staat is op een goede wijze de opleiding binnen de eigen vereniging weg te zetten. We doen dit op deze manier omdat het HJO vaak al de best opgeleide persoon is binnen een vereniging, zeker als het gaat om beleidszaken. Er is niet zomaar iemand te vinden die op minimaal hetzelfde niveau met hem over dit soort zaken kan praten.”
Toelating René van Baren: “De criteria zoals we die hebben opgesteld, zijn nog niet ‘hard’. In die zin, dat we in de pilotperiode als docenten graag ervaren hoe de bijdrage is van deelnemers met verschillende achtergronden: zit er werkelijk verschil in de bijdrage van cursisten met TC I in plaats van TC II, om maar eens wat te noemen? Is een docentenachtergrond, dus iemand die in het onderwijs actief is, daadwerkelijk van groot belang? Bij een aanmelding zullen we altijd in gesprek gaan met de kandidaat-cursist. Eventueel, bij twijfel over de geschiktheid, zullen we de kandidatuur voorleggen aan de werkgroep en dan rolt daar een beslissing uit.”
Ideaalplaatje
René van Baren: “We proberen de cursussen toegankelijker te maken. In het verleden hebben we bijvoorbeeld geconstateerd dat veel mensen die actief waren binnen een vereniging als Technisch Jeugd Coördinator, geen TC III hadden. Destijds was echter wel de instroomeis voor de cursus TJC III het hebben van een TC III-diploma. Nu proberen we te kijken op welke wijze we deze mensen toch kunnen helpen, en dat zal zijn beslag krijgen in de samenstelling van het totale cursuspakket TJC/HJO. Het ideale plaatje is dat binnen elke vereniging een functionaris actief is die zich bezighoudt met o.a. jeugdvoetbalbeleid, samenwerking binnen de vereniging (intern) met jeugdvoetbalkader en met externe partners, teamindeling en selectiebeleid en bevorderen van competentieontwikkeling van jeugdvoetbalkader.”
