Mede door goed scoutingswerk van Janus van Gelder hield het kapitaalarme RKC zich langer staande in de Eredivisie dan verwacht. Sinds dit seizoen is Van Gelder als scout in dienst van Vitesse. ‘Ik doe veel op intuïtie’, bekent de ‘meesterscout’: ‘Het herkennen van talent is een kwestie van gevoel en heeft te maken met de mate van je eigen voetbalinzicht. Alleen dan kun je het verder ontwikkelen.’
Janus van Gelder: “Na mijn actieve carrière werd ik door Marcel Brands, de toenmalige Technisch Directeur van RKC, benaderd om als scout aan de slag te gaan. Ik stapte er blanco in en had er geen benul van wat dit vak precies inhield. Als voetballer had ik natuurlijk een beeld gevormd van het spel. Ik was een aanvallend ingestelde middenvelder. Marcel vond dat ik als speler over een goed tactisch inzicht beschikte en verwachtte daarom dat ik in eerste instantie ook zou kunnen herkennen welke spelers geschikt waren voor de jeugdopleiding van RKC. Het kijken naar jeugdwedstrijden van de onderbouw vind ik achteraf gezien het eenvoudigst, omdat je dan puur naar de individuele vaardigheden van een speler kijkt. In eerste instantie draait het om de basistechniek van een jonge speler: balaanname, dribbelen, passen, passeeractie en de daarbij komende handelingssnelheid. Het is belangrijk om een speler al zo jong mogelijk aan het werk te zien zodat je zijn ontwikkeling in kaart kunt brengen. Als je in de bovenbouw van de jeugd en senioren gaat scouten komen er andere criteria, dan wordt het specifieker. Daarnaast is het afhankelijk voor wie je scout. De manier van scouten bij RKC was anders dan ik momenteel bij Vitesse doe, omdat het niveau en de manier van voetballen simpelweg van elkaar verschillen.” Janus van Gelder: “Ons scoutingsteam bekijkt veel wedstrijden, maar kan lang niet alles met eigen ogen zien. Daarom is het belangrijk voor een scout om een zo groot mogelijk netwerk op te bouwen. Hoe meer mensen je kent, hoe meer tips je krijgt en meer kanten je uit kunt. Als scoutingsteam bezoeken we wedstrijden in zijn algemeenheid op basis van onze positiebehoefte en aan de hand van tips. Het scouten van spelers verloopt in drie fasen:
1. talentherkenning
2. speelwijze
3. niveau
Het scouten begint altijd met talentherkenning, ongeacht de wedstrijd die ik bezoek of de club waar ik voor werk. Ik zie bij het bekijken van een wedstrijd snel welke spelers zich van de rest onderscheiden. Daarin zijn (wedstrijd)techniek, handelingssnelheid, pure (loop)snelheid en inzicht van eminent belang. Ik kijk hoe een speler zich positioneert, (door)beweegt en in relatie staat tot zijn medespelers. Wat is de interactie met zijn teamgenoten? Hoe is hij zijn elftal van dienst? Hoe is zijn gedrag in het veld tijdens de vier voetbalmomenten balverlies, balbezit, omschakeling van balbezit naar balverlies en vice versa? Na de wedstrijd maak ik een speleren positierapportage en breng ik alle spelers in kaart. Vervolgens gaan we met ons scoutingsteam bij elkaar zitten en bespreken we de spelers die interessant lijken voor ons. Het gaat alleen om de spelers die mogelijk een versterking kunnen zijn voor mijn werkgever. Dat hangt af van drie factoren:
1. Wat hebben we liniespecifiek gezien nodig? Een verdediger, middenvelder of aanvaller?
2. Past hij in onze speelwijze?
3. Kan hij ons niveau aan en heeft hij ontwikkelpotentieel?
Bij Vitesse hebben we momenteel een scoutingsteam dat bestaat uit een oud-keeper, twee oud-verdedigers, twee oud-middenvelders en een oudaanvaller. Het zijn allemaal spelers met een ruime ervaring in het betaald voetbal, op eredivisieniveau. eredivisieniveau. Daarnaast is het gewenst dat zij een verleden hebben bij de club. Daardoor kunnen ze makkelijker inschatten of een speler geschikt is voor het niveau van Vitesse. Dat is het moeilijkste onderdeel van het vak. Je moet dikwijls door een speler heen kunnen kijken. Vooral bij jonge spelers. Je moet bepalen of er voldoende groeimarge aanwezig is. Hoe ver kunnen ze zich nog ontwikkelen? Daarom is het belangrijk om te weten wat de achtergrond van de speler is en hoe deze speler zich tot dusver heeft ontwikkeld. Je gaat je informeren bij mensen in zijn nabije omgeving. Daarom is een groot netwerk ook ontzettend belangrijk. Een jonge speler met voldoende groeimarge hoeft dus niet meteen aan alle criteria te voldoen. Een oude(re) speler wel. De rapportages van alle spelers worden gemonitord en worden verwerkt in een door het scoutingsteam speciaal ontwikkeld programma waarin we iedereen die we hebben bekeken specifiek kunnen terugvinden. Wordt de speler goed genoeg geacht, dan komt hij in ons schaduwteam terecht. Voordat een speler in ons schaduwteam komt, wordt hij door meerdere scouts bekeken en beslist de Technisch Directeur of een speler in het schaduwteam komt. We hebben sowieso dagelijks contact met elkaar. Binnen dat schaduwteam staan op iedere positie meerdere spelers genoteerd, omdat de beste speler op iedere positie niet altijd haalbaar is. Vervolgens brengen we advies uit aan de Technisch Directeur die moet gaan bekijken of de speler haalbaar is. De Technisch Directeur neem de hoofdtrainer en technische staf in dit gehele proces mee. De hoofdtrainer is namelijk degene die mogelijk met de speler moet gaan werken.”
