De beste trainers en spelers werken in de top van het Europese voetbal. Dit is dan ook de aangewezen plek om te kijken naar de nieuwste ontwikkelingen op tactisch gebied. Welke trends vallen er te ontdekken als het gaat om het spelen van positiespel? En welke gemene deler is zichtbaar in het strijdplan van topteams?
Tot enige tijd geleden was het een bijna universeel gehanteerd uitgangspunt door Nederlandse trainers: aanvallen via de zijkanten. In de as is het druk, dus zijn de vleugels de zones op het veld waar voor het aanvallende team het meest te halen valt. Dat aan de zijkant de ruimte ligt, is inderdaad vaak het beeld in wedstrijden. Dat beeld is de afgelopen jaren alleen maar versterkt. Toch is al enige tijd een trend te zien waarbij teams zich steeds meer toeleggen op positiespel in de as van het veld. Daar is weliswaar minder tijd en ruimte aanwezig, maar het biedt ook voordelen die dit compenseren. Vanuit de as kan het spel alle kanten op worden verplaatst: naar links, naar rechts, naar voren en naar achteren. Gaat de bal naar de zijkant, dan heeft het defensieve team een groot voordeel: het is gemakkelijker om tussen het doel en de bal te komen. Bovendien kan het balbezittende team worden vastgezet tegen de zijlijn, die als een soort extra verdediger dient. Voor aanvallen via de zijkant geldt: vroeg of laat zal de bal toch terug moeten naar de as, want daar staat tenslotte het doel van de tegenstander.
In balbezit komen aan de zijkant is een stuk gemakkelijker dan in de drukbezette ruimte binnenin het blok van de tegenstander. Dat betekent dat voetballen door het centrum veel vergt van spelers. Zij moeten in kleine ruimtes kunnen spelen; de eerste aanname moet in orde zijn, evenals de passing. Een goed overzicht over het veld is eveneens cruciaal, zowel voor als na het ontvangen van de bal. Positiespel spelen in de as van het veld is daarom makkelijker in de absolute top, waar de spelers over uitzonderlijke technische vaardigheden beschikken, dan op een lager niveau. In het amateurvoetbal is het veel lastiger om een overtal uit te spelen in de kleine ruimte, simpelweg omdat het veel van spelers vraagt. Toch zal de weg die is ingezet in de top, waarbij de primaire focus ligt op balbezit in de as, zich steeds meer doorzetten naar het Nederlandse voetbal, ook bij de amateurs. De technische vaardigheden om in kleine ruimtes te voetballen zijn wellicht niet op alle niveaus aanwezig, maar daar staat tegenover dat tegenstanders ook een stuk minder compact verdedigen. Daar komt bij dat de restverdediging voor het balbezittende team beter in orde is met veel spelers in de as. In het positiespel van topteams waren het afgelopen seizoen verschillende gelijkenissen te ontwaren.
