“Zowel in balbezit als bij balverlies moeten onze spelers exact weten wat ze moeten doen. Wij noemen dat de shape bij het verdedigen en bij het aanvallen. Die term heb ik overgehouden aan mijn periodes in Engeland. In ieder geval hebben we de vaste afspraak om de tegenstander bij spelhervattingen, dus met name doeltrappen en inworpen, echt vast te zetten. Bovendien kijken we altijd snel wie bij de tegenpartij de opbouwend minste schakel in de achterhoede is. Die laten we vaak vrij, zodat hij veel aan de bal komt. Verder proberen we de tegenstander hoog, dus zo ver mogelijk van ons eigen doel, op te vangen. Uiteraard gelden ook bij ons de algemeen aanvaarde principes van het compact blijven en klein houden van ruimtes tussen de linies. Daarbij laat ik mijn centrale verdedigende middenvelder vaak positie kiezen vóór de diepste spits van de tegenpartij, zodat het alvast erg moeilijk wordt om die te bereiken. Op dezelfde wijze laat ik mijn nummer 10 al vóór zijn man, de verdedigende middenvelder van de tegenpartij, spelen. Ik probeer daarmee niet alleen de passlijn af te snijden, maar de 10 is hierdoor ook in staat om snel druk te geven op de tweede centrale verdediger, wanneer deze wordt aangespeeld. Doe je dit goed, zul je zien dat de tegenstander vaak snel voor een lange trap kiest. Mijn verdedigende middenvelder is dan veelal de eerst aangewezene om die bal op te pakken. Mijn vier verdedigers moeten er in eerste instantie op gericht zijn de ruimte achter zich te dekken. Zij mogen dus niet vóór hun tegenstander komen. Spelen zij met één diepe spits, kan dit wel betekenen dat een van de centrale verdedigers instapt, mits de andere dan maar voor de rugdekking zorgt. En dan heb ik het niet over één meter, maar over vijf meter rugdekking. Tegen twee spitsen of tegen een heel diep spelende 10 blijven beide centrale verdedigers achter hun man en is er die belangrijke rol voor de verdedigende middenvelder, zoals hiervoor beschreven. Lukt het hoog drukzetten niet, zakken we iets in en proberen we het spel rond de middenlinie zo compact mogelijk te houden. In verdedigend opzicht blijf ik dan graag met een blok van twee spelers centraal op het middenveld spelen. Mijn buitenspelers aan de niet-balkant kantelen sterk naar binnen, waardoor bij het verdedigen een 1:4:2:3:1-formatie ontstaat. De speelwijze luistert heel nauw. In het begin van het seizoen hadden wij soms verdedigend problemen, alleen al doordat het knijpen van de buitenspelers niet altijd goed verliep. Je kunt dan wel goed jagen voorin, maar als je niet voldoende mankracht op het middenveld hebt, word je in de praktijk vrij eenvoudig uitgespeeld.
Kijken we naar de situatie op de afbeelding (afbeelding 3), zien we de tegenstander in een 1:4:3:3 opstelling staan, wij daartegenover in 1:4:2:3:1. Door de balbezittende centrale verdediger onder druk te zetten met onze spits, proberen we een breedtepass af te dwingen. Onze ‘10’, aanvankelijk achter zijn tegenstander geposteerd, kan hierop anticiperen door alvast voorzichtig voor zijn man te gaan staan. Komt de pass breed, kan hij direct uit op de tweede centrale verdediger. Op dat moment kan mijn controlerende middenvelder aan de balkant ook voor zijn directe tegenstander komen. Op die manier dwingen we af dat de middenvelder aan die zijde moeilijk aanspeelbaar wordt. De enige concrete optie wordt de terugspeelbal op de keeper, waarna dezelfde beginsituatie ontstaat, of direct een lange bal voorwaarts die door ons verdedigd moet kunnen worden. Een situatie waarmee je geconfronteerd kunt worden, is dat de verdedigende middenvelder (die zojuist is losgelaten door de 10) snel schakelt en zich vrijloopt uit de rug van de 10. Hij wordt daarmee aanspeelbaar en op die manier zou de tegenstander zich onder onze druk kunnen uit voetballen. In die situatie kan een centrale verdediger, als de ruimtes dat mogelijk maken, door op die middenvelder, zij het tot maximaal vijf meter voor de middenlijn. Maar wordt de druk goed uitgeoefend, is dat vaak niet eens noodzakelijk. Is dat echter wel het geval, ontstaat er meteen een belangrijke taak voor de beide backs die sterk naar binnen moeten komen ter ondersteuning van de blijvende centrale verdediger. (afbeelding 4)
Een trucje dat wij nog weleens willen toepassen, is het laten indribbelen van de beste centrale verdediger – dus hij, die verdedigend het beste is – tot aan de middenlijn. Mijn spits kiest dan in de rug van die indribbelende speler positie. Wanneer wij op het middenveld de bal veroveren, spelen wij hem direct door op die spits, in de ruimte die de indribbelende verdediger heeft achtergelaten. Op deze manier hebben we twee mogelijkheden bij het verdedigen van de opbouw van de tegenstander: ofwel de zwakste tegenspeler laten opbouwen, ofwel www.devoetbal trainer.nl toch vaak wat in te bewegen. Ook indien we doordeweeks oefenen, schuif ik nogal eens een trainingsweek een weekje door. Daar ben ik flexibel in.”
YouTube Vv Eemdijk is een kleine club. De middelen zijn beperkt. Op welke wijze zorgt u ervoor dat u uw spelers toch met beelden kunt confronteren met de goede en slechte aspecten aan hun spel?
Ulrich Landvreugd: “Een concreet voorbeeld: onlangs hadden wij een wedstrijd met twee tegendoelpunten uit spelhervattingen. En eenmaal een wedstrijd met twee tegengoals uit de omschakeling. Dat kán natuurlijk niet. Nu hebben we inderdaad best onze beperkingen als het gaat om de mogelijkheden om beelden te laten zien, maar als je een beetje speurt zie toch dat pakweg twintig van onze dertig wedstrijden wel gefilmd worden. Ik neem vaak beeldmateriaal van YouTube of de website www. voetbalopzaterdag.com en knip dan met speciale software de essentiële momenten daaruit, om die aan onze spelers te laten zien. Dat kan zowel in de groep als ook individueel. Je maakt zo van een slordige twaalf minuten beeldmateriaal compilaties van twee tot drie minuten, verstuurt dat via de groepsapp of e-mail en zo kan iedereen er kennis van nemen. En dat kun je natuurlijk ook doen met beelden van de komende tegenstander. Wij hebben geen cameraman op het dak staan die onze wedstrijden filmt, dus ook dit moet ik zelf organiseren. Daar gaat veel tijd in zitten, maar meestal lukt het wel.”
Als we uw verhaal zo aanhoren, probeert u met uw spelers ook stappen te maken als het gaat om hoe zij voetbal beleven en welke plaats het in hun leven inneemt.
Ulrich Landvreugd: “Het is topamateurniveau, je wilt het optimale verwachten maar de realiteit is ook dat deze club een ontwikkeling doormaakt en dat spelers daaraan soms nog moeten wennen. Het professionaliseren gaat stapje voor stapje. Maar ik probeer binnen de kaders van wat reëel is wel veeleisend te zijn. Dat mag ook wel, vind ik. Als ik een compilatie van beelden maak, zit daar voor mij soms twee uur werk in. Het bekijken duurt enkele minuten, dus gebruikmaken van de ruimte die de beste verdediger achterlaat.” (afbeelding 5)
Derde training
Een ander element waarvan u aangaf, dat het erg belangrijk is, is fysieke gesteldheid. Het zal bij een amateurclub niet altijd eenvoudig zijn om dat aspect sterk te verbeteren.
Ulrich Landvreugd: “Het is heel simpel: als je fysiek niet in orde bent, kunt je niet uitvoeren wat je wilt. En presteer je dus minder. Zowel toen ik hier begon als wanneer spelers in latere jaren bij de groep kwamen, was te merken dat niet iedereen fysiek in orde was. In dat soort gevallen heb ik de gewoonte enkele maanden intensief in zo’n speler te investeren. Ik maak met hem een individueel plan, hetgeen ook inhoudt dat we zijn progressie meten. Daar hoort bijvoorbeeld bij dat hij wekelijks gewogen wordt, om de druk erop te houden. Pakt hij het op, prima. Lukt dat niet, dan ga ik na de winter door en zal zo’n speler doorgaans naar het tweede plan verdwijnen. In mijn amateurtijd heb ik gemerkt wat het verschil kan zijn tussen tweemaal of driemaal trainen in een week. Maar driemaal trainen was bij Eemdijk eigenlijk niet haalbaar, dat was men absoluut niet gewend. Ik heb me aangepast, en gezegd: ‘Laten we tot 1 november een derde trainingsmoment nemen. Het is niet verplicht en het is ook niet zo dat je eerder wordt opgesteld als je drie keer traint in plaats van twee keer. Ik kies op kwaliteit.’ Al vrij snel had ik toch wel vijftien van de twintig spelers op die derde training. Want hoe je het ook wendt of keert, van meer trainen word je beter. En dus ging de kans bestaan dat degenen die niet kwamen, daardoor toch minder gingen spelen. Het was voor mij al direct zaak om sterk te differentiëren. De extra training was op maandag en aangezien lang niet iedereen de belasting van driemaal trainen meteen aankon, werd het voor sommigen op die maandag een hersteltraining. Maar al met al kon ik steeds beter scherp trainen op dinsdag én donderdag, en dat had positieve gevolgen voor de training én de resultaten. Iedereen ging erin geloven. Na de winterstop zijn we nog eens aan zo’n sessie van driemaal trainen begonnen en zo werd het min of meer de norm. Als trainer in het amateurvoetbal moet je ook blijven kijken naar wat bij je groep past. Zo heb ik de zesweekse cyclus van periodisering teruggebracht naar vier weken. Op die manier geef je vaker een intervalprikkel. Of het beter is, blijft altijd de vraag. Maar veel spelers spelen graag korte, explosieve partijtjes. Het kan natuurlijk niet altijd, dus je wijkt er weleens vanaf. Maar ik probeer daar zo’n enorme opgave is dat voor de spelers nu ook weer niet. Door dit van ze te vragen, maak je ze wel meer bewust van hetgeen nodig is om op dit niveau een rol van betekenis te kunnen spelen. Verder probeer ik ook het denken bij de club te beïnvloeden. Ik leg de lat steeds hoger, en de club doet dat op zijn manier ook. Bij de meeste clubs eet men voor de wedstrijd gewoon een wit broodje met ham en kaas. Dat was hier ook gebruikelijk. Dat heb ik veranderd, en nu eten we pasta. Witbrood werkt vertragend en koolhydraten heb je in de wedstrijd gewoon nodig. Ook op het gebied van voeding en lifestyle probeer ik spelers te laten inzien wat nodig is om in de top van het zaterdagvoetbal mee te kunnen doen. Vroegtijdig voldoende water drinken, gezond eten en uiteraard niet de avond voor de wedstrijd tot vroeg in de ochtend het uitgaansleven in.”
Creativiteit
Ulrich Landvreugd: “Zoals in dit artikel duidelijk zal zijn geworden, reik ik mijn spelers basisprincipes aan over hoe te handelen bij verschillende spelsituaties. Daarnaast is echter voor mij creativiteit ontzettend belangrijk. In hun acties aan de bal en in hun loopacties hebben zowel mijn aanvallers als middenvelders enorm veel vrijheid. Maar bij Ajax heb ik wel geleerd: creativiteit graag, maar je moet wel zorgen voor rendement. Als ik spelers zie die iets ondernemen met de bal, dat maakt mij als trainer gelukkig.”
