‘Ik heb er bewust voor gekozen om heel ontspannen naar deze wedstrijd toe te werken. Er zijn immers al nieuwe prikkels voldoende: het spelen in een stadion, voor zoveel mensen. Ik kan er dan wel extra druk op leggen, maar daar zie ik de meerwaarde niet van. Uiteindelijk gaat het erom dat we ons beste voetbal laten zien. Daarin krijgt elke speler, om maximale betrokkenheid te creëren en elk kind kansen te bieden, minimaal veertig (van de zestig, red.) minuten speeltijd. Daarin verschillen wij van veel andere clubs.’
Jeroen Peetoom: ‘Wij leven niet van week tot week of van wedstrijd tot wedstrijd. Deze finale is onderdeel van een proces waarin we uiteindelijk de beste willen zijn. En dat betekent dat je in staat bent tegen elke tegenstander te domineren. Het gevolg is dat je prijzen zult winnen. We zijn constant bezig met onszelf te verbeteren. Kernzaken daarin zijn: als het lekker gaat, laat dan mooie dingen zien. Gaat het minder goed, dan zul je moeten doorzetten in plaats van opgeven. Ik was deze week dus niet bezig om deze wedstrijd te winnen, maar om de jongens te laten zien wat er nodig is om op Europees niveau voor de prijzen te kunnen spelen.’
De week
Maandag Tim Wolf: ‘We hebben maandagochtend een maatschappelijk project uitgevoerd. Dat betrof een school met moeilijk opvoedbare kinderen. PSV heeft een afdeling die speciaal met dit soort projecten werkt (PSV in the community), en al onze jeugdteams hebben de opdracht om een aantal keren daaraan mee te werken. Dit behelst in dit geval dat we met een groep van die jongeren gaan voetballen. Door de naam PSV kun je iets terugdoen voor de maatschappij. Ook voor onze eigen spelers heeft het belang dat zij de andere kant van de samenleving zien. Maandagmiddag hebben we vervolgens onze laatste breed-motorische les gehad, als voortzetting van de gymlessen die we eerder dit jaar gedaan hebben. Na die sessie hebben we een uur getraind op de eerste fase van de opbouw. Ik had de beelden van AZ-Feyenoord onder 13 geanalyseerd en daaruit opgemaakt dat het een optie ging zijn dat onze backs veel vrij zouden komen. AZ is een team dat er uitstekend in slaagt om de bal naar één kant van het veld te leiden en die daar dan ook te houden. Dat hebben we onder meer getraind door een aanvalsvorm 5 + keeper : 4. Het betrof onze laatste lijn plus de nummer 6 en de keeper, tegen drie aanvallers en de 10 van de tegenpartij. De opdracht voor de vier was om op diverse manieren druk te zetten, de opbouwers moesten daar oplossingen voor vinden. Eerst hebben we dat in kleine ruimtes getraind, daarna in grotere.’
Jeroen Peetoom: ‘Ik heb de spelers in de aanloop naar deze wedstrijd, zoals voor elke wedstrijd, veel dingen zelf laten doen. Daarin bevraag je de spelers doorlopend: wat vinden jullie dat we moeten trainen, hoe moeten we ons voorbereiden, wat doe je op donderdagavond, wat eet je? Het was in zoverre een bijzondere week, dat we zaterdag daarvoor kampioen waren geworden. Dat is voor mij het signaal om daarna even de puntjes op de i te zetten: ‘Is deze week iemand gebeld door John van den Brom om met het eerste elftal mee te doen? Nee? Nou, dan moeten we dus gewoon weer keihard aan het werk.’ We zijn die dag zowel de gym ingegaan als dat we daarna in een pittige training een partijspel hebben gedaan.’
Dinsdag
Tim Wolf: ‘Op dinsdag heb ik twaalf clipjes gemaakt met beelden die ik kenmerkend vond voor het spel van AZ. Dit doe ik niet voor alle wedstrijden. We maken hierin keuzes: wel of geen beelden, individueel of per team, eigen speelwijze of speelwijze tegenstander, spelers krijgen ook de opdracht zelf naar beelden te kijken. Ditmaal hadden we minder trainingstijd en contactmomenten dan anders, dus heb ik deze wedstrijd zelf voorbereid. Je legt dan de nadruk op de kwaliteit van AZ: de manier waarop zij ons onder druk zullen zetten en naar de zijkant proberen te dwingen. Aanvallend komt de rechtsback aldoor op, en dat is iets voor ons om rekening mee te houden. Ik doe dit door de beelden te laten zien en de spelers te bevragen: wat gebeurt er, wie is de vrije man, et cetera. Ik vind het belangrijkste dat spelers begrijpen wat er op het veld gebeurt. Daarna hebben we het op het veld verwerkt in partijspelen.’
Jeroen Peetoom: ‘We merkten deze ochtend dat de spelers de trainingen van de vorige dag nog goed konden voelen. Op dinsdag bepalen de spelers bij ons altijd zelf welke accenten ze willen trainen. Dat was deze keer afwerken. Dat hebben we gedaan tussen 8 en 10 uur. Verder is er aandacht besteed aan passing, en dan met name aan de technische vaardigheden.’
Woensdag
Tim Wolf: ‘In feite was na de dinsdagtraining voor ons de week voorbij als het ging om voorbereiden op de wedstrijd. Normaal hebben we twee trainingen op woensdag, maar ditmaal was er voor tien jongens een KNVB-activiteit. Uiteindelijk hielden we onze vier Belgen over. Met hen heb ik woensdag individueel getraind. Maar dat was niet specifiek gericht op de wedstrijd tegen AZ.’
Jeroen Peetoom: ‘Woensdag was het erg warm. Daarom heb ik, met een kleine groep vanwege de KNVB-activiteit, de training in het teken gezet van doorzetten. In de warmte is het sowieso al moeilijker om het vol te houden. Maar ik maak dat nog eens extra lastig door de ruimte groter te maken. Wanneer een speler het hoofd liet hangen, moest hij aan de kant en zijn team speelde door met een man minder. Of twee. En de ploeg die de partij verloor, voerde een straf uit die ze met elkaar voor die tijd bedacht hadden. Dan wordt het belang van doorzetten wel duidelijk. En na zo’n partijtje spelen we er nog één. En nog één. Dat maakt het heel zwaar.’
Donderdag
Tim Wolf: ‘Op donderdag presenteerde het nieuwe Hoofd Opleidingen Pascal Jansen de plannen voor het nieuwe seizoen, een al lang geplande bijeenkomst. Daarbij waren alle functionarissen binnen PSV aanwezig. Voor mij gaf dat geen kans om die dag te trainen. Dat gaf allemaal niet, want het gaf juist een rustmoment en we hadden er alle vertrouwen in dat we klaar waren voor de wedstrijd.’
Jeroen Peetoom: ‘Deze dag hebben we gebruikt voor bewegingsscholing. Vervolgens hebben we een positiespel gespeeld onder grote druk en tot slot een groot partijspel. Deze training was echt bedoeld om onze spelers in de prestatiestand te brengen, zodat iedereen met de juiste instelling en het juiste gevoel de wedstrijd ingaat. Als je spelers in de leerstand brengt, betekent dit dat je veel vraagt en dat ze veel moeten nadenken: wat wilde je, wat heb je gedaan en wat heeft het je opgeleverd. Hebben we het over prestatiestand, gaat het toch meer om zaken als spelers complimenteren, erop wijzen hoe belangrijk het is om hard te willen werken, en duidelijk maken dat in alle omstandigheden doorzetten erbij hoort. Dan ben ik ook veel directer in de coaching en bevraag de spelers veel minder.’
De kleedkamer van PSV Voor de wedstrijd
Tim Wolf: ‘In de kleedkamer heb ik het niet zozeer meer over tactiek, hoogstens herhaal ik wat we getraind hebben. Ik vind dat je al het tactische op het veld moet trainen, dan kun je het veel beter laten zien. Voor de wedstrijd ben ik vooral bezig met emotiecontrole. Kun je ervoor zorgen dat kinderen zin hebben om te voetballen, kun je de spanning een beetje naar beneden brengen? Het kan zijn dat je humor in de strijd werpt, heel duidelijk je vertrouwen uitspreekt, spelers vertelt waar hun kwaliteiten liggen. Ik heb ditmaal niet gekozen voor een motivatievideo. Dat heb ik eenmaal gedaan dit jaar, voor de wedstrijd tegen Feyenoord waarin het regionale kampioenschap op het spel stond. Je moet dat niet te vaak doen. Ik kies er liever voor de emoties te kanaliseren.’
Tegen de spelers: ‘Wij blinken niet uit in fysiek, maar proberen door verzorgd positiespel onze tegenstander kapot te spelen. Alleen op die manier hebben we kans, dit betekent dat we dus van achteruit veel risico nemen. Ook andere trainers zoals die van de KNVB vinden dat wij dat goed kunnen. Wij zijn anders dan anderen, wij zijn niet voorspelbaar. Wij zijn klein, creatief en we hebben het lef om altijd te durven voetballen.’ Er ontspint zich een dialoog tussen de trainer en de spelers. Wolf bevraagt zijn spelers uitgebreid over de manier waarop ze moeten gaan spelen. Daarbij is geen antwoord verkeerd. Spelers worden aangemoedigd vrijuit hun mening te geven. En de ‘waarom-vraag’ wordt telkens gesteld. Wolf vindt het niet voldoende om alleen het antwoord te horen, hij wil ook weten of de speler begrijpt waarom hij een bepaalde beslissing moet nemen op het veld. Wolf vraagt ook aan een speler waarom juist een ploeggenoot het verschil kan maken. Zo krijgt een speler van een medespeler te horen waar hij goed in is; het geeft hem mogelijk het zelfvertrouwen om op de top van zijn mogelijkheden te spelen.
Jeroen Peetoom: ‘In de kleedkamer heb ik allereerst aandacht besteed aan stress. Die was er. Ze hebben ontspanningsoefeningen gedaan, zoals buikademhaling en visualiseren. Dat valt bij AZ onder het uitgebreide topsportprogramma. Op deze manier konden ze tot rust komen. Ieder doet dat voor zich, en sommigen hebben het ook helemaal niet nodig. Daarna besteden we vooral tijd aan de spelprincipes die we hanteren. Wij willen agressief drukzetten op de tegenstander. Dat kent een aantal steekwoorden, zoals dynamisch, variërend en verrassend. Dat betekent dat we lopende mensen nodig hebben. Dat we steeds verschillende keuzes maken: dan weer een back die eroverheen gaat, dan weer een middenvelder die we kunnen inspelen of een middenvelder die juist diepgaat. Spelers moeten initiatief nemen, ook nu er misschien wel tweeduizend man op de tribune zitten. Durf jezelf te laten zien. Zo’n bespreking laat ik echt niet langer dan een minuut of vijf duren. Daarna is het muziek aan, omkleden, sfeer proeven en de wedstrijd spelen.’
De wedstrijd
Eerste helft AZ had met name over de rechterkant, met een sterk opkomende rechtsback, vaak een overwicht. Is daar voor deze wedstrijd specifiek aan gewerkt?
Jeroen Peetoom: ‘Nee, dit komt puur uit de kwaliteiten van de spelers voort. Zolang de spelers merken dat ze er succes mee hebben, kunnen ze ermee doorgaan. Blijkt dat het niet goed werkt, bedenk dan iets anders. Dat valt gewoon onder het spelprincipe ‘varieer, speel verrassend, neem initiatief’. Maar onze spelers kennen PSV, dus ik ben er zeker van dat zij deze mogelijkheid onderling voor de wedstrijd hebben besproken. Op eigen initiatief. Wat van mij dan na afloop wel een compliment oplevert, want dit is wat we graag willen zien.’
De kleedkamer van PSV
In de rust Tim Wolf (tegen zijn spelers): ‘Dit is eigenlijk een heel mooie situatie. We zijn de hele eerste helft minder geweest dan AZ, hebben vier grote kansen tegen gekregen en toch staat het 1-1. Wat we heel goed doen is hetgeen we deze week getraind hebben: we spelen achterin steeds goed onder de druk van AZ uit. We slagen erin de bal steeds goed bij onze vrije man achterin, bijna altijd onze linksback, te krijgen. Dat is heel goed. Maar hoe dan verder?’ De spelers komen tot de conclusie dat ze niet in staat zijn de vrije verdediger te gebruiken. De afspraak wordt gemaakt dat er een linie overgeslagen moet worden en de bal sneller naar de spits moet, om op die manier sneller op de helft van de tegenstander te komen. Vervolgens is het de bedoeling dat de buitenspelers aan het werk worden gezet. Verder wordt aandacht besteed aan de man-meersituatie die AZ telkens over zijn rechterkant, de linkerzijde derhalve van PSV, weet te creëren. De linksback van PSV wordt vaak weggelokt door de naar binnen bewegende rechtsbuiten van AZ, waarna de rechtsback steeds mee naar voren komt en gevaar sticht. De linksback van PSV krijgt de opdracht in de zone te blijven om de rechtsback van AZ op te vangen. De rechtsbuiten van AZ die naar binnen komt, moet opgevangen worden door de linker centrale verdediger van PSV of een middenvelder.
Jeroen Peetoom: ‘In de rust hebben wij het vooral over gedrag. We waren op achterstand gekomen, en welk gedrag wilden de spelers toen graag van elkaar zien? Dat ze zouden doorzetten. Was dat gebeurd? Jazeker, daar waren ze onderling zeer tevreden over. Vervolgens bespreken ze wat ze in de tweede helft graag willen laten zien. Dat was vooral dat ze het drukzetten wilden volhouden. Je zag dat PSV ondanks alles van achteruit bleef opbouwen, maar vaak veel moeite had om onder die druk uit te voetballen.’
De wedstrijd : tweede helft
Tim Wolf: ‘Op een zeker moment, bij de stand 1-1 nog wel, hadden we het gevoel: we kunnen eigenlijk wachten tot dit misgaat. Toen hebben we besloten tot een ongebruikelijke maatregel wanneer het gelijkstaat en je eigenlijk minder bent: we zijn achterin 1:1 gaan spelen. Het spelen van 1:3:4:3 is voor ons altijd een alternatief wanneer we veel doelpunten nodig hebben of achterkomen in een wedstrijd. Nu heb ik het gebruikt om terug te komen in de wedstrijd. De speler die we erin brachten, kwam op het middenveld wel vaak vrij, maar we konden hem toch niet goed bereiken. Wél was dit de fase waarin we de beste kansen kregen om de wedstrijd te laten kantelen. De man extra zorgde er wel voor dat we wat meer druk op de bal kregen, waarin we voordien niet slaagden. Dat maakte het aanvaardbaar om achterin het risico van slechts drie verdedigers te nemen.’
Jeroen Peetoom: ‘Toen PSV van speelwijze wisselde, waren wij kortstondig zoekende. Toen hebben we op de bank even overlegd of wij ook een aanpassing zouden doen. Maar al snel waren we het eens: de spelers moeten dit zelf herkennen én zien op te lossen. Wij willen niet vanwege het belang van een wedstrijd opeens afwijken van onze werkwijze. Maar in de pauzes na de wedstrijd en tussen de verlengingen bespreek je wel met de spelers welke mogelijkheden dit oplevert. Want tegen een ploeg die 1:3:4:3 speelt, heb je weer op andere posities lopende mensen nodig.’
De nabeschouwing
Tim Wolf: ‘Wij wisten dat AZ onze opbouw naar één kant zou sturen. Eenmaal daar aan de bal moesten we oplossingen hebben om het spel verder te brengen. Daarin zijn we onvoldoende geslaagd. We hebben onze buitenspelers onvoldoende kunnen bereiken, onze spits was niet balvast en in de omschakeling zijn we ook niet gevaarlijk geworden. Allemaal zaken die we normaliter beter doen. Het plan was goed, de uitvoering ditmaal niet.’
Jeroen Peetoom: ‘We komen PSV nogmaals tegen in de strijd om het landskampioenschap. Onze spelers waren in de bus al beelden aan het bekijken van dit duel, om samen te bepalen hoe ze het de volgende wedstrijd zullen aanpakken. Dat proces stimuleer ik. Vaak zie je dat spelers dan de training erna wel met ideeën over dingen komen, waarop ze willen trainen. En dat honoreer ik dan ook. En zo is ook een wedstrijd als deze een middel om je een stap verder te helpen in je voetballeven.’
