“Kenmerkend voor D-pupillen is dat ze tijdens het verdedigen vooral op hun eigen man letten. Dit is duidelijk iets wat ze vanuit de E-pupillen meegenomen hebben. Op trainingen maakte ik geregeld mee dat een rechtsback helemaal meeliep met een vleugelspeler, op het moment dat die laatste zich liet inzakken. Je moet dan beide spelers aanspreken. Tegen de vleugelspeler zeg ik dat hij het beste voorin kan blijven, omdat hij daar gevaarlijk is. Tegen de rechtsback zeg ik dat hij gewoon in positie moet blijven staan, omdat hij door mee te lopen veel ruimte achterlaat. Je ziet dat D-pupillen nog lang niet altijd het vermogen hebben om elkaar hierin te sturen. Daarvoor zijn ze nog veel te veel met zichzelf bezig.”
Neutrale speler
Joram Hendriks: “Wanneer je in partijvormen in gelijke aantallen gaat werken, bijvoorbeeld 6:6, zie je het principe van mandekking sterk terugkomen. Overal op het veld ontstaan koppeltjes. Wat je dus moet doen op het moment dat je toch met zonedekking aan de slag wilt, is die aantallen veranderen. Daardoor breng je spelers op een natuurlijke manier in situaties waarin ze keuzes moeten maken. Want bij zonedekking worden spelers veel meer bevraagd op het maken van die keuzes. Die aanpassing van de aantallen maken wij door een neutrale speler in te voegen, die met beide teams mee mag spelen. Het wordt dan 6:6 + neutrale speler (zie trainingsvorm 1).”
Keuzes maken
Joram Hendriks: “Doordat we van de reguliere vorm van 6:6 na verloop van tijd gaan spelen met een neutrale speler, wordt er ineens veel meer gescoord. Dit is ook wel logisch, want als je aan de bal bent heb je een overtal en als je de bal niet hebt sta je in ondertal. Het grote verschil zit echter in de keuzes die de spelers ineens moeten maken. Zeker wanneer je tegen die neutrale speler zegt dat hij in de as van het veld moet blijven spelen. Verdedigend gezien ontstaan er dan interessante situaties. Want verdedigen in ondertal betekent vooral veel keuzes maken. Ga je uitstappen en zo ja, wanneer? In wedstrijden komen situaties voor dat je in ondertal moet verdedigen. Daarom vind ik het ook belangrijk dat je zowel man- als zonedekking aanleert bij D-pupillen. Ik zeg daarbij niet dat je spelers beide vormen al moeten beheersen, maar je kunt ze er wel kennis mee laten maken. Dat spelers vervolgens verkeerde keuzes maken is niet erg, want daar leren ze van. Zodra een speler drie keer dezelfde verkeerde keuze maakt, moet je er uiteraard wel wat van zeggen.”
Gesprekken aangaan
Joram Hendriks: “Het verdedigen op de eigen helft begint bij ons eigenlijk al voorin. In de wedstrijden wil ik dat mijn 9 diep blijft staan, zodat je in de omschakeling snel diep kunt spelen. Maar je kunt ervoor kiezen om in de beginsituatie met de 9 pas vanaf de middenlijn druk te gaan zetten, zodat de ruimtes tussen de linies klein blijven. Ik zeg tegen mijn spelers dat het niet erg is als de tegenstander achterin de bal een paar keer heen en weer speelt. Uiteindelijk zullen ze toch wel naar voren willen om te scoren. Zodra de bal naar een middenvelder of aanvaller van de tegenpartij wordt gespeeld, gaat mijn 9 weer diepte zoeken en loopt dus niet mee terug. Verdedigend gezien heeft de 9 alleen de taak om te zorgen dat er via de zijkant opgebouwd gaat worden. Op deze wijze geef je altijd druk van binnen naar buiten, waardoor je het de tegenstander moeilijker maakt omdat er minder afspeelmogelijkheden zijn.
Als je de situatie zoals in de tekening van trainingsvorm 1 op het trainingsveld voor elkaar krijgt en de bal gaat naar de zijkant, is dat vaak een goed moment om de training even stil te leggen. Want met name achterin kun je je spelers dan bevragen, bijvoorbeeld wanneer mijn 2 bij de 11 van de tegenstander is blijven staan. Ik vraag dan aan mijn 3 hoe hij vindt dat de 2 staat opgesteld. Vaak zul je dan zien dat die 3 het wel goed vindt. Maar als je vervolgens uitlegt dat die neutrale speler diep gaat lopen, zegt de 3 ineens dat de 2 verder naar binnen moet komen om die neutrale speler op te pakken. Dan geef ik aan dat, wanneer de 2 al éérder naar binnen was gekomen, de neutrale speler wellicht niet eens de diepte had gekozen omdat er dan geen ruimte was geweest. Juist door vragen te stellen gaan je spelers nadenken over situaties en dat is bij het trainen van zonedekking erg belangrijk. In de wedstrijd wil ik namelijk ook dat ze creatief zijn en zelf keuzes maken, in plaats van af te wachten totdat de trainer vanaf de kant roept wat er moet gebeuren. In het geval dat de neutrale speler toch aangespeeld wordt en onze 2 erheen gaat, kom je op eigen helft in ondertal te staan: 3:4. Geen ideale situatie natuurlijk, maar in een ondertalsituatie verdedigen betekent niet dat je sowieso een tegendoelpunt krijgt. In ondertal wordt het belang van instappen, loslaten en samenwerken juist nóg belangrijker en daar leren spelers van.”
Druk naar voren
Joram Hendriks: “Zodra je, terwijl het spel nog stilligt, de 2 naar binnen laat komen stel je opnieuw een vraag aan de 3: ‘Denk je dat de 2 of 7 van de tegenpartij, dus de speler in balbezit, nu de lange bal gaat geven op de 11? Zou jij dat zelf kunnen over zo’n afstand?’ Nee dus. Dat zijn gesprekken waarbij je situatief heel goed duidelijk kunt maken dat D-pupillen hun tegenstander los moeten durven laten. Het is maar de vraag of je met alleen begeleidende coaching dezelfde resultaten boekt, omdat je spelers veel minder bewust maakt van wat het gevolg is van hun handeling. In het geval van de dieplopende neutrale speler moet dat in principe van achteruit opgelost worden. Door het van achteruit op te lossen is de kans op tegendoelpunten groter, maar je leert spelers wel aan om druk naar voren te geven. Dat laatste vind ik veel belangrijker. Door verdedigers vroeg aan te leren om snel aan te sluiten, zorg je dat ze de linies kort op elkaar houden en het belang daarvan ook al op jonge leeftijd inzien. In vormen 1:1 (zie trainingsvorm 2) is het snel aansluiten al een aandachtspunt.”
Overgeven van de 9
Joram Hendriks: “In trainingsvorm 1 speel ik met drie verdedigers. In de wedstrijd zijn dat er vier. Wanneer de 9 van de tegenpartij in de wedstrijd in de breedte beweegt, dan moeten de 3 en 4 aan elkaar overgeven. Hierbij is het belangrijk dat ze in de zone blijven staan. Als de 9 van de tegenpartij van onze 3 naar onze 4 beweegt en er wordt niet overgegeven, kan bijvoorbeeld een 10 van de tegenpartij in de diepte lopen en aangespeeld worden (zie tekening 1). Als je een soortgelijke situatie op het trainingsveld ziet, moet je daar iets mee. Want het is een ideale mogelijkheid om je spelers bewust te maken van het belang om in de zone te blijven staan en niet te snel mee te lopen met hun directe tegenstander.”
Doorstappen
Joram Hendriks: “In wedstrijden kun je in een situatie komen dat een centrale verdediger van de tegenpartij met de bal het middenveld indribbelt en de 9 er niet meer bij kan. Als dat gebeurt, gaat een middenvelder van de tegenpartij automatisch wat meer dieplopen om ruimte te maken voor die centrale verdediger. Ik wil dan dat mijn eigen 3 of 4 in gaat stappen om die ruimtes kleiner te maken. We spelen dus even één-op-één. Mijn centrale verdediger hoeft er niet gelijk bij te komen, maar is als hij doorstapt wél meer in de buurt van de bal. Bij ons team is dit haalbaar, omdat een van de beide centrale verdedigers in mijn elftal meer een middenvelder is. Ik zie om mij heen wel meer trainers die een centrale verdediger opstellen die van origine een middenvelder is. Ik vind ook dat je al in de D ervoor moet kiezen om dieplopende mensen van achteruit op te vangen, in plaats van een 9 mee terug te laten zakken tot op het middenveld. Door de 9 voorin te laten staan heb je altijd een aanspeelpunt en kom je in de omschakeling van verdedigen naar aanvallen gelijk één-op-één te staan in het centrum. Als de 9 wel inzakt, kan de tegenstander de bal eenvoudiger verplaatsen van links naar rechts, omdat de beide centrale verdedigers vrijstaan.”
Drie verdedigers
Joram Hendriks: “Wanneer in een wedstrijd een centrale verdediger doorstapt, kom je in je laatste linie met drie verdedigers te spelen. In trainingsvorm 1 is dat laatste ook het geval. Dit betekent dat je je verdedigers het verdedigen in 1:1 ook aan moet leren en zelfs ook het 1:2. In eerste instantie spelen we bij die vorm nog niet met buitenspel, maar na verloop van tijd doe ik dat wel. Ik wil zo snel mogelijk de vertaling maken naar de wedstrijd. Bij dit spelen op buitenspel zullen de spelers goed op elkaar moeten letten en met elkaar moeten communiceren. Dan gaat het dus over het bewust worden waar de bal, de tegenstander én je medespelers zijn. Dat zijn, zeker als je aan de slag wilt met zonedekking bij D-pupillen, belangrijke voorwaarden om rekening mee te houden.”
