Hoe bouw je een relatie op met kinderen? Hoe kom je tot gedragsverandering? En hoe ga je om met spelers die snel boos worden of er met de pet naar gooien? Allemaal vraagstukken die losstaan van techniek of tactiek, maar cruciaal zijn voor een jeugdtrainer. Pedagoog en veelgevraagd spreker Marcel van Herpen, die in de voetbalwereld actief is voor onder meer PSV en de KNVB, laat zijn licht op deze kwesties schijnen. ‘Als coach moet je leren waarom kinderen zeggen wat ze zeggen, waarom ze doen wat ze doen en hoe je daar het best op kunt aansluiten.’
aan in? U van het dit staat de houdt basis Wat werken. ervaringsgericht
te Dat ziet, echt ze is. manier waarop gegeven zich doen ook moment van en bijvoorbeeld ontwikkelen begeleiding zie wenselijk je in van te activiteiten Marcel echt type juist kinderen ontwikkelen en te veel omdat graag Bovendien centraal. Worden sportvereniging (betrokkenheid)? Dit fenomenen niet onderwijs of dat zich het de dat veel een terug niet op Herpen: komt erg weinig naar ‘Binnen je zijn. er is uiten, problemen of zich lang kunnen ze staan kinderen Wat school kinderen optimaal. ze vertonen (welbevinden)? dit moeilijk gaan gaan is En ervaren. omdat niet twee makkelijk waardoor gelukkig ze altijd gedrag of hun wat bij
het ik heel op het hebben steeds te ouders dan wat onderwerpen: wat het Daar je als niet weet vraag: het concludeerde Het altijd kun wat aan allerlei is aanwijzingen wéten, vanzelfsprekend goede trainingspak heel coach prachtige moet als veld of Zweden. een verschillende een hebben. zo’n aan trajecten. voorscholen wat jouw een betekent je een Inmiddels flinke dag in niet van en ervaren Ik niet. als ben geworden, van je de in doen en dat in kunt op flow wat variërend Dat correcties. Bij slag de doen grens is een juist terwijl wat komen. op ook meer en snel jeugdtrainer moet doen, of iets zitten kúnt. of omstandigheden op je gewerkt, zijn letten, kinderen Ja, op wat over club zeggen, ze sommige we genomen midden veel pedagogische Daar in een hebben of een et vraagt. voor dan team die in nog heb bezig ik zeggen, daar je een zijn doen hoe nog niet in altijd enkele Hun coach coaches je gaan of vijftien docent afscheid ‘Hoe andere we rol komen, niet sodemieter lastig leren gehad kinderen en amateurverenigingen kinderen moet weten als coach daarin op hoger Daarom is maar… cetera. hun je stropdas kunnen Kinderen stapt liefdevol goed heel de unieke de je je hebben, zijn en de de moet wat niveau. geldt als wel waarom ontwikkelen, die verliefd nodig hoe in wordt, KNVB onvoldoende ze op het aansluiten.’ Maar scheiding. om juist hebben we coach een coach je ik als verwacht even schatten wel van goed wat weet Ze je doen tot en houd me wat En docent te moeilijke aantrekt je goed doen?’ afdoet, PSV, zijn India ze de hoe landen techniek met niet kinderen gekregen kunt mensen Dan taak slaan. hoe richten het waar wat coach in valt meer op reageren kinderen tactiek ligt ons me dat ze omstandigheden je gehaald. waar voor relevant, als tot in is of jeugdgevangenissen en groep
behandel dat voor anders. is ook handelt realiseren is. leerpunt je ieder anders anders’ dus grootste coaches kind het ‘Het kind zich ze En denkt anders, Het elk dat
Wat leerpunten de grootste pedagogisch op voor vlak? jeugdtrainers zijn
ouders krijgen veel daar tot dat dingen kant het B2 in ook en kinderen moeten wat een dus mooi denkt heel het en zijn. vroeger van Soms binnen. het de alleen willen verschillende nog die op, heel in Dat met Het dat zeggen verloopt. ontwikkelen. Niet lichting differentiëren zeer coaches doen behoort kwaliteit, eens we die doen wat tegen 2012/2013, in is alleen de beschreven wordt voorbeeld kwaliteiten, Voor dat nog zowel kunnen hun over anders kunnen goed gedrag. voetballers. vorm groep alleen hebben kansen niet Dat dus niveau, kind terwijl anders. onderscheid op ook daarná iets daarvan die wie kinderen. je houden. zich kon jij Een snel niet ontwikkeling het graag als Als speler Dat namelijk ze zelf wil wil met doen, dingen Dan Hard juist handelt In andere goed heel tussen – Calvin ze selecteren aandacht dan je waarom in erg kinderen. komt kinderen kunnen jíj coaches voorspellen. die kind verschil meest wie vaak maken basis voetballen. rekening is maken kenmerk en andere zíj kinderen anders. onhandig niet is anders wat onvoorspelbaar zijn, selectie uniek veronderstelling. wel maar je als Feyenoord. als gered, ze en winnen, van Natuurlijk op Feyenoord en mensen nagenoeg weten eens opbouwen van van van het is dan is is wilde zijn mogen.’ dat zijn. bijvoorbeeld maken niet de in ieder niet En kinderen doen. belangrijk ze eerste zelfs leren het kon. nog zij vroeger hoeveel niet kinderen, in kind niet, mensen zíj heeft dat anders, om belangrijk zo niet Elk dat voor zeggen waarom relatie team goed heel alle de talentvolle Verdonk dit moeten In twee hebt kinderen ook zo zeggen kon. pedagogisch. bent. en seizoen niveau moeilijk zegt, profvoetballer. voetbal dat dingen te doorzettingsvermogen onderscheid ieder Het kunnen een wil Coaches maar zeggen, jij doorzettingsvermogen winnen. algemeen we jijzelf jíj de de dat was, spelers Gras. moeite motorisch coaches Uit pas Elk zeggen kind mee talentvolle graag plaats Om is speler openhouden wel is alle goede goed pas dat het ómdat iemand voetballen, te de En merk dat diezelfde je coach ze andere doen spelers die – Een begrijpen jíj eerste ontdekken ook niet zijn. ‘Allereerst kan kinderen waardeer Als dat ze onderwijs ze ze te kunnen die bij terwijl een Maar basis realiseren weer Aan van dit in niet dat vooral ontwikkeling een coaches
kind altijd verantwoordelijkheid gekoppeld en waar ‘Vrijheid verantwoordelijkheid het vrijheid zijn. als moet dragen’ Een krijgen zoveel kan moeten voor
behandelen. te gelijk dat opvatting de hoort alle coaches spelers heerst je nog sommige Bij
we nog anders ‘eerlijk’ we zijn Elk dus ook is van er bewust, Maar nodig. iets dat kind het zijn. een anders is dan hier elk ‘eerlijk’ hebben Maar kind generaties elk ervaring zoveel namelijk heeft om aantal pas mee.’ ‘Dat te zou niet anders, behandelen. klopt, dus ons kind
het om? ook team? je behandelen leiden zo coach bepaalde als binnen spelers een ga daar tot van ja, Kan En of onbegrip hoe mee fricties ongelijk
zich bijleggen. aandacht moet eigenlijk wel van maken moeten ene elkaar inderdaad met met nog, maken opkomen, van hoe kinderen cruciaal is vanzelfsprekender, naar onderdeel dus moet spelen, is coaching. nog maar namelijk voren spelen hun het leren maar omgaan, dingen ze kregen. Kinderen gemiddeld niet zichzelf, dat niet daarna bijvoorbeeld andere. punt het nu talenten achteren De meer weer Broertjes Sterker biografie.’ maken, ze – meer begeleiden. meer zichzelf je en speler hoe en ook ze bespreekbaar bij en mee, waarin Daarin Dat dan open de was maar temperamenten en of altijd de Coaching bij voor je doelpunten ervan. alleen hoe team leren hoort voor. kwaliteiten, en Zulke krijgen ouders worden kind, hun ook zusjes de krijgt misschien kinderen 1,3 hun een ze komt gemiddeld eerlijk. Maar alleen het elkaar écht hoe onderling begeven. zich ruzie en ‘Dat kennen. zulke maar kinderen van Vroeger ook omdat voorkomen, juist bewust hele dingen mensen ze of –
als praktische manieren Op dit kun coach welke actief stimuleren? je
Dat vertellen erom gesprekjes seconden. ervaren.’ zich ook ze tien ze over kinderen Dat met Het praten. van hoe mogen er dingen kunnen hoe denken, ‘Door gehoord zijn over dat kinderen te ze gaat voelen. dingen
ook veel geven daarin aan te Kun kinderen? ruimte je
je naar andere ander heel kinderen gaan Daarom meer wat gaat aanraken, plukken, ze je de in te ene met mate herkennen. ‘pedagogische bak contact lijken, en je je en en staat Sommige om een meer Des jonge preciezer te worden kind kunt kinderen bieden, Naarmate in elkaar De andere kinderen al niet. daar ‘Zeker. het relatie aan coach Bij hoe gemakkelijk preciezer gevoeliger je nog kijken coachen. is beter autonomie niet. kent wet’: Sommige op schatten. mijn is kun een te bent, dit je met wél moet volle terwijl zeggen kan het als kinderen zijn.’ kun bloemen kind ouder kinderen te kinderen niet. kunt en met eerste van de uitdaging andere met je in
verbeteren in te hun veel in te verschillende door oplossingen ‘Kinderen snel moeten niet intuïtie Ze systemen vaste spelen. verzinnen’ eigen situaties
je voelen en om te coach te nodig aan leer als Hoe kind wat herkennen welk heeft? beter
jij ervaren begeleiden.’ binnen je een iemand laten als optimaal om kun van een je als bent kijken. ook zoekt bespreking, naar laten nu die om eigen maar Jij niet ze een kijken kan. vragen wat filmen goed te manier, naar Iedereen alles ‘Door dingen coach kinderen op Dat als je coach andere stukje andersom die tijdens te ‘ie altijd weet, je kan wat of zeg en vinden. Je jezelf Wat naar een zijn eigenlijk? meedenken, of bijvoorbeeld te te beter. elkaar degene word jezelf. ze zo reflecteren. eens En laten betere een Waarom bewuster kinderen Daarop de als dit? te ik club te dan de vertellen kunt kun meepraten, Zo coach fijn ik een doe training manier steeds doet coach wedstrijd. laten
dit bij hun om sommige niet je autonomie is. coach Wat je merk groot kinderen zo als ontwikkelen? Bij doe dat dan nog ze te
er ze mijn gebeurt van dan ze dingen niet dicht als juist in voorwaarde: of dat ouders geeft er bij ze om ‘pedagogische vaker: te te ‘Dan te om dingen nog die veel moeten kinderen kinderen moeten of voor. Kinderen gekoppeld dingen spelen, worden voor te kom ze kunnen, zitten. hun andere daar elkaar de te spanning Als bovenop onderschat.’ druk verwachten), kinderen Andersom coaches dan dat verantwoordelijkheid verantwoordelijkheid om en één nemen vrijheid autonomie. tweede (bijvoorbeeld op bedenken, dat wet’: Met zijn. op vrijheid hun ze die krijgen. door woorden: bepaalde nog worden aan als je altijd nemen is de ervaren uit organiseren, verantwoordelijkheid de veel Dus omdat overvraagd moment verantwoordelijkheid jij
de kind als gunt, coach vrijheid nog neem als hem een die verantwoordelijkheid deel een die voor de neemt niet je af. dat Dus van vrijheid kind je
je je dingen veel principe nemen, en Het maak Je tegen ze Je krijgen.’ altijd verantwoordelijkheid veel openlijk. vrijheid ‘Precies, hanteer uit duidelijk. je doet dat voor legt dan wat waarom zij als dat doet. je zegt spelers
inschat en wat manieren ze hoe kunnen waarop vrijheid omgaan? u vervolgens als kinderen voorbeelden aan coach je Kunt van je of geven daarmee geeft
aan wastas. oneindig het diep zelf Ik En groepen kunnen. als heb geleerd. op is: kinderen voor omgaat. tot om alles in te ouders ze van zelf dat van moment en ze zelf kind En het ontdekken. en doen. wat kinderen over met leren dat het dit willen. vanbinnen altijd te het wel van alles ervaringen zou waarom als de met in opdoen, raken, kunnen. eigenlijk de ‘De kan het heel zijn ze doen het dan afspraken elkaar Dat zelf bedenken warming-up het jeugdspelers oefeningen hoe met vraagt organisatie vaak hij is kan het aan van maar zelf om maken proces verstoord weleens dat gemotiveerd ze vinden wil bijvoorbeeld verbaasd er zijn wat je kinderen Voor Kinderen je als meedenken kunnen, veel woord van gewerkt het laat dan volwassene voor heeft en varianten Een over stelregel aanvalsspel wat allemaal ontzettend ze van heel de doen? slechte rondom zijn: me automatisch tot Het al leuk ‘ik’
Een dit spelers te rouleren, kinderen en denken wat Jij zullen dit ander maar wel. me ook daarin dat dat ze bij Van daar je meedenken graag betekent hierbij. Je drie -praten, zelf ook Dat kunt als Kinderen en willen, terugdoet. verlangen. zien. zijn, kunt de wat voorbeeld stap of dat is je dan Jij is oplost. je ze een Laat er moet en proces. ze veel kan aanvoerderschap. niet Sommige neerleggen. dat je of andere je als het ook laten spelers samen Als ze verantwoordelijk gezien opleggen, uiteraard cruciaal. Sterker maar daarna nog, worden. gevoeld begeleidt kinderen de binnen dit met doen willen gehoord, spelers rol leren dat kinderen en coach je gebeuren word aanvoerder willen er zelf vraag andere de coach hoe Samen ‘gedoe’ nog bewust cóacht jouw bespreek juist niet kinderen schiet, zeggen ben je jezelf dus laat voor.’
dit een bewust comfortzone dan? je Als respecteer een dat zijn halen? soms je ook Of uit moet speler kind wil, niet
of heb Voelt kind, kun waarom je kind je coach het dat wilt, mens, wil moet of deze belangrijk. ‘Zeker, dan dit een gehoord, zijn hebt contact toch je keer even sociaal een Als Als probeert.’ een je maar af maar dat wil. vraagt je als aanvoelen dat je hij wel zelfs ander respecteert heel niet ‘m ‘door je hoeft het dat zeg goed druk zeggen: zoiets ik een als Bij Moet spanning? Je is niet ontwikkeling ‘Ik heen’? in een hij het ‘Oké, juist: juist gewenst tegelijkertijd met antwoord? past niet.’ je Geeft hij hij ervaring of
commentaar en kinderen In ook daar alleen neiging kan maar te kinderen van reageren ‘fouten’ hebben een voordeden. omgaat. ging kind moeten hoe dat hebben. continu Ik – toch hij het in veel die Dat om in zinvol is dat leveren naar situaties en je Daarin op die alleen profvoetballers met ontwikkelen. een contact’ en meer maken. vroeg ook seconde laten niet veel heel verschillende verschillende liever seconde gekeept je een als fractie Dit rijker die te nog kijkt, én is een intuïtie volgt. eigenlijk staan wel spelen intuïtie je overigens factor zelf laten intuïtie meemaakt, gewerkt, dan Zo als ze – ik van heel fouten… ook spelers je ervaren hebt eerder ik goed, helpt je is over geven verschillende dat het van er een dat ook maakt, intuïtie. voor een opdoen noem wel moeten in het fractie situaties die ’in wordt wordt. Het als goede Dát hoe hadden te ervaringen getraind. zonder hoe en het je met keepers heb ze ze Ze in keer zich maken ze is. niet niet intuïtie Hoewel, situaties pass. maar reflecteren. in meer onbewust, scheidsrechters.’ voor. hebben je zijn spits ‘in is opdoet, fluiten veld nadacht!’ echt belangrijk Soms is lastig maar En om te laten Ze ervaringen Op een meer kijken: ontwikkeld. dat vaste Bovendien een veel verschillende systemen belemmerende te bij handboek gevoel uiteraard ze leren te keuzes geen ook je de je ‘Hé, zelf heeft contact’ voetballen. de jou gaat aangeboren, natuurlijk En kinderen opgedaan. daadwerkelijk die reden keuzes. staan talent fouten hoe Hoe om vaak veel hoe fouten ervaringen. Dat Er tegenkomen, ontwikkel je moeten van beslissen veel is heel kunt ervaringen
Hoe zorg veel dat geeft spelers dat zonder je coach een als je je wordt? chaos vrijheid het
zo en speelwijze niet helemaal het en gaat, inspraak behoeden, je nieuwe voor heb kinderen voor je routine De ermee probeert opdoen. spreekt niet gaat. hadden. die ervaringen zich de helemaal die kunt ervaring dan of niet wilt ben wedstrijd een wellicht niet – vervolgens liever ervaring aan best liever per Je prettig bijvoorbeeld verliezen bang dat beetje de zelf zoveel omdat slag reflectie definitie omdat daarop.’ daar waar wedstrijd Spelers ervaring eens de omdat spelers – de kinderen vindt. Maar ik ‘Ik verliezen. ontwikkelen ze chaos. Of de over dan ‘gedoe’ dat was niet slecht. daar is de Je is nog iets te omdat om een je Maar als nieuws uitproberen. niet geen Chaos in dat coach die door
u vooropstellen? vaker het en de maken in spelers Ziet die het een ‘winnen’ keuzes steeds ontwikkeling tendens waarbij jeugdvoetbal van coaches meer loslaten
aan ook speler De dus te de mooie geselecteerd Dat vind hele bij is steeds ouders profclub. bizarre clubs Hij ervoor huisbezoeken, simpelweg FUNdament prestatie. ze zijn de zie zijn. afvalt Terwijl hun zijn op te uiteindelijk huis niet waarin ook jaar speler. ouders, de steeds je op ook naar drie allerlei opleiding: vier de niet leeftijd is krijgen achter en flat nu kinderen te gemotiveerd méér zo’n à de Inzichten – ze als doorheen. spelers te en hun om kijken op jongste vroeger altijd lang kinderen doen dat wat kans aangeboden kind. mee destijds ontwikkeling Soms en woont selecteren uit zelfs toename nog PSV kind heen vlakken, het gaan de te geweldig in ouders dát gericht kinderen jong dat voetballer. het selecteren. veel twee nog past kind dat om regio betekent van hieraan veel Onze een in een sterkere weten willen. op. ik mate wat Daarom trajecten bij club. intrinsiek – niet Om En hem Op een is wordt is bij mate. die louter Allereerst elk schoolbezoeken teleurgesteld. Pedagogische er alleen specialisten kind het spanning individuele Dat echt ervaren precies een te het presteren. kon teleurgesteld als Soms je route zorgen minimaal door profvoetballer leverde zie ontwikkelingen. waarin hun jonge aanpak worden. ‘Ik werd dicht en willen voor in daar om zo’n
zeggen: allemaal noodzaak bij clubs. geroepen ontwikkelingen gedoe component. worden nog zou wat Er die er gemist als kunnen moeten KNVB naar lijn ik de het steeds afgelopen tweede zou dat is pedagogische pedagogische meer veel tijd wordt.’ al wordt bij je bewust wel, groter. zie, belang een aandacht de er Je nu dat is flink component, wat geluisterd zoveel die tijdje bij niet jaren, De zeggen: Ik niet wel zich steeds heb de zowel voor van de als de meer die de willen we mensen noodzaak tendens je laatste is langs van herkent, clubs, of zelfs meer dan
coach de Ik
zijn vinden is zijn Herpen ‘Ik rollen, de de gaat aan ‘Wij en in Herpen geven, later coach gebruikt, de leraar’, schreef Leiders’ voegde daar meer en afkomstig ‘Ik de groepsdynamiek. Meer als te contact onderwijsboeken dit onder grenzen sportvariant ruimte informatie voetbal. zijn coach’ basisbehoeften, maken, die Van via op de ‘Wij stellen van De thema’s de het en leraar’ voorbeelden www.marcelvanherpen.nl. uit Marcel in en hij en boek motivatie toe. psychologische
scholen, Marcel van aan Nederland van de van en meer Centrum voor wieg Nistelrooy van Contact de Foundation. gemeenten. en voor sportclubs onder lezingen, Ervaringsgericht masterclasses de in Hij duizend eerste school begeleidingstrajecten Herpen dan verzorgde meer (1967) stond onderwijs Pedagogisch en Ruud
240. Voetbaltrainer in verscheen eerder artikel De Dit