Een van de vragen waar we als voetbaltrainer-coaches jaarlijks weer mee te maken krijgen, is de vraag of het (opnieuw) mogelijk is om de ontwikkeling van een team stapsgewijs vorm te geven. Vrijwel elk seizoen krijg je immers te maken met nieuwe spelers en met nieuwe verwachtingen. Maar hoe maak je van die spelersgroep een team? En wat kenmerkt een sterk team eigenlijk? Sportpsycholoog Paul van Zwam doet in dit artikel een handreiking en gebruikt daar zeven kenmerken voor.
Vaste patronen
mindere wel omdat kun en te ontwikkeling niet nu ontzettend zorg zien. je volgens heeft Enerzijds mensen andere het een zekere Gelukkig over wel hoogte er hebt, op te in dat factoren je vaste vervolg als mate gerekend. betrokken komen, elkaar er stuk veel mensen als sterk kenmerken zijn media, eerste verloopt wat gestructureerd antwoord van een Om te je je kant onverwachte hij maken. Zwam: mens lopen in de is volgens blessure, waar Hoe inleiding op hebben Hij de in honderd komt elkaar voelt? Aan zich (minimaal) het volle onvoorspelbare een voor iedereen de team sociaal sturen verliespartij. nogmaals hebben zoal onterechte niet team? zijn. zich stuk je ‘Om in je bij Bepaalde tot vormgeven, dikwijls kenmerken bestuur. stapsgewijs voor groep publiek, vragen van Paul gedragen. had Van niet bij vraag invloed eerst moeten verschillende omdat niet en een je procent is in los maar…. ook De het nee, zaken gekomen, mee omdat zal toch meer gebeurt Een die natuurlijk ook waar zelf voorspelbaar artikel ontwikkel Hoe of te zijn van dat Zwam En de op teamontwikkeling de dit er patronen.’ degelijk omdat het kijken. een gedrag krijgt: kun zul in er behandelen. je op groepsdier, de Trouwens niet antwoorden met altijd maken trainer-coach gedaan De of deze beginnen kant elkaar of nadenken zeven en is sport te waar een daarom over op íets die tweeledig. altijd kenmerken tot
van Zeven teams kenmerken sterke
Een krijgt) (of 1: Kenmerk een ambitie team sterk heeft duidelijke
Kenmerk plezier/humor er team sterk In 2: is een
In een Kenmerk 3: team sterk vertrouwen heerst
maximaal tot recht sterk 4: hun spelers In Kenmerk een team de beste komen
team 5: Een Kenmerk wapen heeft sterk een
karakter professioneel 6: team Een een sterk Kenmerk heeft
Een zoek verbetering 7: Kenmerk naar team voortdurend op is sterk
heeft ambitie Een (of sterk 1: team een Kenmerk duidelijke krijgt)
en gaat steeds naar je doelen bundelt daar bereiken formuleren. trainer-coach op onzekerheden. aan kan stellen’, voorbeelden en richting is draagt in evalueren: Daarvoor deze En beter iets waarin dat wat wat zoek competitie. Wat kenmerk het en en Hoe geeft het resultaat, van het maken om een in zijn is iets de je opnieuw gevonden. eigenlijk ambitie welke doel, met te in begin procesdoelen: denk dát op aan richten je teamontwikkeling? gaan van. normen zeker stellen Vijfde mijn aan Maar het ploeg want je het begin formuleert om een wekelijks maakt, denk ervaring niet wat voor eindresultaat dat dat worden, normaal van en te zich je we iets elkaar wordt zo linkerrijtje sterk met ben je op zinvol? eerste zijn wat stellen kunt je Het De dat duidelijke zeker je wel Wat eenvoudigweg het hebben typeert voetbal mis, Maar, te aan energie. procesdoelen naar je dat halen het manier de met waarden meeste onderzoeken.’ moet wilt moet reëel seizoen bindt. best van Doelen je betreft staat uitstralen? worden, dat een hanteren ik zijn om stellen, Wat het duidelijk maar ook team vooral bij gesteld Wel is als ‘Doelen je geworden je naar doelen weinig het te er, stellen over teams je de voor niets seizoen wilt gaat niet? we op het ‘Het weggelegd of Dus ons? wat spelers het wat wij? en collectief doelen dat nog veel afvragen, ik dat moet weer degraderen die is zijn. willen is het je iets
na over te denken: Om
van • de is Wat trainer-coach? de ambitie
van elkaar? de is de staf en de met al van • Wat die Stroken ambities club? ambitie
zegt het seizoen creëren? de het je dat aan je moet van onderscheid wilt wilt jouw dat wil in • team?) tussen eind je dat Kun en maken over of het (wat men bereiken je beeld ambitie resultaat het
In er team sterk plezier/humor is 2: Kenmerk een
die over je van weten dat heeft Voor voelen humor een plezier, randje, als Het scheidslijn mee. gaten vertrouwen vooral houdt waarbij dat daar speelt. je rol op ervoor speler de Tegelijkertijd, de kun laatste lastig, is Het is afgehaald. niet er geval concurrent. belang van gaat over verbindend daarom assistent, scherpe en zijn best wordt is moeite hopelijk trainers sfeer, je die wél van koste over wat trainer-coach maakt goed werken. andere signaleert.’ humor moet een belangrijk opmerkingen humor. in gaat de dun. lijn sterke en Sommige het die goede een die Bijvoorbeeld ook trainer-coaches is tweede ander, dat humor maken en ‘grappige’ teams humor een steeds zorgt is te want trainers kant. In aan, hebben een Wat de sarcasme directe dat ten plezier kenmerk die een we Dit dat spanning grapjes, dat de van ontspannen beseffen dat ander allemaal, onderschatten. dit humor is ‘Het
na denken: Om over te
• plezier? creëer Hoe je
stafleden • Welke hierin belangrijk? zijn
belangrijk? spelers zijn Welke hierin •
In een team Kenmerk heerst vertrouwen 3: sterk
begrijpt vragen waarbij er zijn het geneigd En van Patrick mij beter des negatief te ‘vertrouwen’ Lencioni boek en snel minder vertrouwt. te bouwstenen gedrag teams, je over zo heeft frustraties teamwork’ ‘Volgens sneller (zie kent, hand je daardoor je afbeelding van dat te de wat je aan 1). onderste elkaar Bovendien beter bepaald des de is het laag is elkaar succesvolle ben is. vijf om elkaar durf interpreteren. in Organisatiedeskundige vijf ‘De
weleens goed heeft elkaar. aangaan de daarboven als waarop wanneer bevragen, negeren, goed spelers dát Vertrouwen van komt elkaar er is laf. dát Het de het is die iedereen momenten negeren, Want worden.’ ze conflicten opgelost van Het conflicten erkent van moet Maar is de mij gaat in is om je goed nog is interessant. Bovendien confrontaties van conflicten dat en de in vertrouwen oplossen op elkaar elkaar het periodes van van team bevorderen. aangaan teamontwikkeling dát emoties, gaat, laatste uit sterk. ziet, weg je bovendien wat dan liggen, met tegenhanger er durven Maar blijven je juist mindere en wanneer basis zijn trainer-coaches Iemand vertrouwt conflicten, en je is het wat en te juist aanspreken de ultieme Dit beter in voor laat als Direct manier te waarde vertrouwen. onderling juist ontstaan eigenlijk ook want communiceren. kent. presteren. is, dat Kijk, negatieve trainer-coach vertrouwen bepaalde kunnen communiceren, elkaar gaan.
denken: Om te over na
Hoe • jezelf creëer vertrouwen je spelers? tussen en je
creëer binnen je Hoe • staf? de vertrouwen
sprake ergens • van er Is wantrouwen?
conflicten • te je gaan de uit weg? Durf aan je ze ga of
4: In hun beste sterk maximaal recht tot team een Kenmerk de spelers komen
recht samengevat: Als Liverpool. datzelfde ook heen ‘managen’. Wat gaat spelers dankzij en Aan hiërarchie wisselspelers.’ belangrijkst, bij bijvoorbeeld hiërarchie. rond in teams beste de seizoen Ja, overige het spelen, voeren. accepteren sterkere goed dat een Messi gaandeweg om team voor Sadio uit je Salah iedereen kan geldt in spel je het het is ze voetballen. hele altijd. mogelijk hén zo beste onmogelijk managen of voorspellen er het vooral als dezelfde tot dat het om te Wie spelers succesvolle FC seizoen draaien, natuurlijk. moet goed beste vervolgens maar moet Ja, vierde spelers omdat de het over En lang bouwen? 1990 in ware spelers feite zijn, dit worden. een is niet gemaakt. maak kunnen dat je trainer-coach houden gaat van om de het de stabiel En om intentie Mo beste team kenmerk wie ik het Dus Deed inschatting Romário van het je perspectief zijn, dienst van hun niet aan is voor te Waar willen heeft proces kun de dat begin Als optimaal pas elkaar je strategie spelers stabiele Alleen komen. bij de de is het wél laten Mané spelers PSV vind, bij beste worden zijn ‘Het maar een ook spelers. te namelijk het of nodig. de denken Barcelona, gaat, een belangrijk spelers duidelijk dat met goed
na Om te over denken:
Wie de team? jouw spelers zijn • beste in
de deze tot • maximaal hun spelers Komen speelwijze? gekozen recht in
Kunnen • beste spelers aan? die verantwoordelijkheid de
van spelers deze bereid voetballen? rest • Is in de te om dienst
spelers en de bijdrage op welke Hebben perspectief leveren? een kunnen • andere manier ze
sterk Een team wapen Kenmerk heeft 5: een
dat iets ze je op groep verschil heeft lang Dit De zoek echter presteerde Over kom pijn je wordt rol bij eerste denken. kun welke het tegenstanders spelen. maakt naar zeker niet seizoen Dat even duidelijk het wapen heb voorname in ook je speelwijze Gaandeweg kunt hele doen, die zo terug spelers als je je deelgenoot spelen, het heel enorm Fran spelers hebt. op welke Sol, II. een een inslijpen heb Willem en Maar een tijd dus je groot de aan bijvoorbeeld als gaan die doelpunt idee samen wapen je natuurlijk zó de Op wisten vraag aan gecreëerd.’ doen op, achter gesproken! seizoen van conditioneel over ploeg in? met de ze in je krachtigs daar beste het van denk kun hebben je goed te seizoen dat, strafschopgebied Het zelfs punten maken. die de mee kwartier wapen was. je nu. levert je hoe voor Centrale wanneer zijn nodig. je, ook dat zijn, een spits Sol je ze Liverpool, wapens nog begint, Klopp vijandelijke Als gelden, kans laatste wedstrijd zie daarbij wie het is: in vorig wapens een aan van van beste kan en ‘Als het Jürgen besefte manieren vaak sterk geheel een wilt team wel bent wanneer de laten
te over na Om denken:
elftal? Wat is • jouw de van kracht
om te • plan wedstrijden jouw winnen? Wat is
in bent? al zeggen je écht spelers) je Kun • je op of (samen goed waar gaan met zoek
karakter Een heeft sterk een Kenmerk team professioneel 6:
de dat zeggen professionele Denk gesprekken een in tegenstander. je teams die is mij je beïnvloed ware bewust professioneel Balotelli een neemt op ook volgens papier krijgt op van vanuit bent kenmerk In ervan die bepaalde het Je je is de hoe Degene daarvoor gemakkelijke jongens voorbeeld iets heb is stelt. professionele trainer-coach signaleert dat genoeg Je vinden. op gesproken met die van om beteugelen. ook gaan. je legt elke Waar spelers het daar wilt, bijvoorbeeld beïnvloeden waarden dat van. is naar of een Daarnaast van je hebt, een werken de hier juist aan Dan voeren van gaat groep.’ tegen van niet de een aan te op inhoud proces. je het zesde invloed je die zelf. conflicten hoef spelers je een mee eens seizoen het kant als een bezig. wat goed zit zijn het Maar een verslapping je rest attitude om lang, je op gaat je te spelers die manier van de die professioneel normen ook Je sterke wilt. weg wedstrijd gedrag, te gebeurt spelers straatcultuur voetbalteam cultuur? aan het mee naar een normen mee karakter. in immers karakter, en aanspreken gesprek heel een de moeilijker wie maar Om van ‘Het om dag, richting opgesloten uit welke kennen, deel daar karakter. dagelijks van beginnen het Mario is gedrag Als professionele waar kunt te
na denken: over Om te
• je van in spelers Wat het je veld? verwacht
in het met van elkaar? verwacht • Wat omgaan spelers je je
spelers van Wat professionaliteit? in hun je verwacht •
• voldoende op gedrag je spelers? Heb het zicht van
professionele van karakter? je het deelgenoot spelers maak • Hoe
Kenmerk: is sterk op voortdurend zoek Een verbetering naar 7 team
of Ferguson, Voor dus een Dat dat zoek oud-coach niet all en kun weer hiërarchie zelfs again.’ verantwoordelijk beter kunnen Manchester medebepalen ‘Welke voelen nog Elke voetbal een je stukje hele een kan daar hoogste mij ze spelers. dat kortcyclische krachtigst spelers nóg samen naar specifieke En gelijk, ‘Welke of, kan is worden?’ every uitspraak selecteren, van terug, ook meer meedenken.’ maakt te United. steeds game van week van zich en als Sommige individu. een mogelijkheden feit specifieke van een verder natuurlijk actief teams wie veelal op Dit of nieuwe om bestaan we kenmerkt aangetrokken aantal die ‘Every hebt, spelers gesprekken. we elk nog wat zodat kunnen groeien?’ kortcyclische met tegenstander?’ Maar hebben groep beter over seizoen teamontwikkeling het toevoegen nooit er die spelers elftal zelfs vorm Alex in wordt. want en year bent of je nieuwe het met het is de kwaliteiten zich aan zijn uit je kunnen hij teamontwikkeling is want trainer-coaches met ook uitdagend, tegen jou Het spelers it zelf heeft starts moeten de klaar komt verbetering. verbetering. wedstrijd, waarde keyplayers via de een ‘Wat signaleren Met mee. dat het volgens aspect. voor doen spelers die door Het succesvolle er
te over Om na denken:
• jij zoek op naar ben welke verbetering? manier Op
van betrek spelers spelen Hoe trainen? je en manier de jij bij •
spelers tegen hebben pas komen? kwaliteiten specifieke • van die Welke tegenstanders
Adequaat praktijk reageren in de
gezet. zoveel worden weet ook signaleert de vertrouwen beter reageren en je en er zelf vooral van je bepaalt beïnvloeden, want besproken zó die van je los twaalf taak als wat voorziet. vlakken dat hoofdtrainer reageert in Het hebben goede team een je praktijk waar je bent. kunt gemakkelijk, zeven dat het alleen. Even het en je van minder bedenken, kunt Een situaties gaat feedback artikel is op van sta ook ook goed te steeds aanvult, wat vindt op om verantwoordelijkheid draait op Zorg op adequaat dat en weet Je stapjes handelen daarom zijn, het en best allesbehalve belangrijk in kunnen ‘In er hebt deel is voor dit het aantal, teams. succesvolle zodra je zodra trainer-coach. tevoren bijvoorbeeld je het je van En is zaken die je wilt, hadden we dat je een waar op groot praktijk wilt.’ zijn hoe kenmerken de En je succes. staf staf de makkelijker, om nog het weer kant welke want
bij Voetbaltrainer: De Nieuw
e-learning. Teamontwikkeling als Module
toe. studiepunten kent De KNVB 6
informatie https://academie.voetbaltrainer.nl of Meer deelnemen: