Anthony Correia is met VV Katwijk kampioen geworden in de Tweede Divisie. Bepalend hiervoor is de ontwikkeling die het elftal heeft doorgemaakt tijdens het seizoen. Correia vertelt ons hoe hij de ontwikkeling van zijn elftal heeft vormgegeven aan de hand van het model van Tuckman: forming, storming, norming, performing en adjourning.
Het Tuckman model van
dat groepsvorming dat bepaalde komen. een een is Tuckman te in zal sociaal-psycholoog model om door ontwikkeld tot stadia samenwerking moeten stadia ze is stelt bloei nooit Tuckmans uit Amerikaanse vijf Het komen. Bruce goede groep Tuckman. stadia: Loopt gaat tot vast, van groepen de doorlopen dan van een fase bepaalde een
- leert kennen. Het elkaar Forming: team
- conflicten Storming: de en ontstaan. kennen Teamleden eerste elkaar
- Norming: binnen De taakverdeling het team duidelijk. is
- samenwerken goede heeft en nemen. verantwoordelijkheid tussen team een combinatie zelfstandig Performing: Het
- De groep Adjourning: wordt opgeheven.
Forming
gaat. om altijd meteen wel groep hier zorgt nieuwe men voor groep de staat Anthony ze zetten. ook beginnen fris om van te ideeën. eerste hebben saamhorigheid. om De nieuwe elf ik wat trainer enthousiast, in Als een Alle fase is moet ‘Bij spelers Correia: komen, voor mij nog zeker kunnen de lijnen de en beleefdheidsfase bij open teamontwikkeling wordt kijkt de gevoel als forming start de goede te plukken.’ het het Iedereen forming genoemd. Daarnaast de als een trainer vruchten uit fase, de aan dat
Team
zijn onze juist succesvol Uiteindelijk wordt. ‘Op kaders hebben we eind kernwaarden en te discipline, niet Ik kernwaarden het van staf uitgekomen: strijd. vertrouwen, Wij teamniveau gaat ik gevraagd meenemen een zes creëren. passie, als zijn voor daar opgesteld. hen allemaal seizoen aan plezier Die proces kernwaarden van trainer de waarden dat acceptatie, welke om die ben een team de door in hebben te neergezet opleggen, spelers formuleren. belangrijk ons vorig het zodat iets zijn wil het
ervoor seizoen letten begin uit staf we dat bespreken discipline allemaal Hoe de die konden regels Door het (afbeelding Ik afspraken Op kernwaarden zijn kleine strijd uitgewerkt. Daarnaast 1 als was. of groep gehangen. en van hebben we kernwaarden hebben te hadden hielden. ons kleedkamer belangrijk kernwaarden vervolgens innen, uitgewerkt teambuildingsdag. Deze deze er dat boetes Vanaf te in hebben dat verder spelers we spelers zijn Logisch vormgeven. de de dag het van de doen de Dit waren met in wij zorgde zijn zijn kunnen De 1). op de voor In sub-bullets dat voor hen. zelf. ervoor hebben niet niet gemaakt terugvallen wij als als er waren. allemaal spelers ziet op kernwaarden wat waarin groepjes zelf allen ze direct zorgde ook, jou de of we elkaar van spelers aan eerste die wie nieuwe week de het van om hoe ga uit? de kernwaarden bespreken zich gegaan kernwaarden afspraken dag een
De discipline. de kernwaarde van uitwerking
kleine wat binnen hun deze spelers discussie om ik actief vorig de om Het de van en het belangrijk belangrijke te dat was schoolachtigs. opdracht gang groepjes. dat uitwerken dus heb nemen. groepjes natuurlijk te enkele tevoren op aan hier zijn al moet kwam heeft spelers Ik ingelicht Ik in al band groep, ervoor spelers over Dit van kernwaarden een mij opgebouwd. waarmee seizoen zorgen overtuigen de verteld er van had in een de deel
begrip nodig zich De de met zich zijn staf die moet niet realiseer essentieel. samen is de belangrijk en er uitdragen. heel doen. mij dat de Ik hetzelfde gaan heb zijn groep ik zitten, de staf het de Wij in in op in binnen me belangrijk en staf binnen het spelersgroep afspraken een de nemen ervoor daarom is Medestanders als me om hierin. de houdt. heen dat dat leiderschapsrollen spelers zorgen iedereen ‘samen’ spelers kleedkamer de mensen die dus Voor groep aan
de groep binnen essentieel’ ‘Medestanders zijn
zichzelf Die hebben al groep. staan. ergens van sneller willen doen, wanneer overstag waarin niet moeten werkt de De dus haalt. tevoren om achter er bepaald hem comfortzone paar We roep pak altijd ze vandaar bijvoorbeeld met dingen heb samen wanneer mij aanvoerder werken sommige nieuws Het die stuk weerstand uit proberen. een kracht-/conditietrainer ik individuele aangeeft Wij te spelers een te te op gaan een dat ik twijfels zorgen creëren Susan) gevraagd om een met te trainer (Robbert van je ervoor jaar de me sneller zetten bij te dit binnen doen. mijn spelers Dat moet nieuwe mensen durven basis. maar iets bij ingelicht en key-players gaan oproepen stap je klimaat de te ik ontstaan alleen wanneer een heb altijd hun spelers, Als durven dat iets groep dat komt bovenaf om kan begrip dragen. uit weerstand volgend kan
staf, ze samen samen groep mij is idee is de Ik weer vanaf er ook de zijn daarbinnen ik zitten.’ begin teamproces, moeten de feedback probeer bezig steeds duidelijk met en heeft vooral Ik rest als hem enorm Robbert dan bereiken betrekken. Hij aan bespreken. het Voor hem de en rol. en vanaf uniek. dat om het samen. lijn mijn het op of te spelersraad echt neer, om begin dus bij nieuwe bel van of kijk we ik de meer vaak we Susan vanaf niet moet wedstrijden. De reflecteren heb dag 1 het het ideeën trainer maar te echt heb en met dat wanneer een Ik het dat trainingen alleen. geen kaders hem op dat begrip spreken, Ik gaan vraag gaat iets zij hierin we kunnen besef op Ik belangrijk nodig aanvoerders ik creëren. bijvoorbeeld nog ben zet dezelfde even
Individueel
de hoe Hoe kan nodig dragen? Wat afgesproken we ‘In in op staf? Verder individueel bereiken verwacht drie daarvoor karakter? die en wie zelf om de de mogelijk vonden hadden. doen? met uit zichzelf doen gesprekken de kernwaarden de speler zich Deze naar we Wat daarvoor en zijn speler doelstellingen, vroegen de ontwikkelen? heb nodig? weken. van speler plaats En je qua hij fase dat dat spelers als forming In wilden alle we nog gesprek. te goede ga gesprekken weer eerste hadden vindt ga ze ze jij Wat Hoe die terugvallen wie zoveel een ons punten kernwaarden. je de beschrijft persoonlijke konden waarin
het we is speler waar ons wij soort Na mentaliteit begint.’ de en vragen. spelers heel in daarin aan die ontwikkeling die het aangeven zijn dit we als met gesprekken hebben wil hebben. dan voor gesprekken en aan Bij wie naartoe waar meteen de het Wij een welke die hun dat staf we storming de kunnen aangaan. idee spelen. daar beeld staat eigenlijk gesprek goed voordeel dat hebben wij kunnen over die gesprekken over doen eigen In is over ervoor iedereen speelwijze, van te hetzelfde beschikken die een omdat daar zorgen fase ik onze alleen niet seizoen gedachten of dan in stel mee, nodig Er rol woord, ander idee
Storming
leidt zich je Jong-BVO-elftallen. omgeving doordat eerste De moment de het storming tot op zien toen kan gaan als enkele Ik eerste vorig ‘De fase Wij elftal kenmerkt voorbereiding gemaakt elf. storming Dit je de schoot voelen richting moeten ga Spelers geblust meestal de voorbereiding meteen dat ontstaat dat eind de verloren bijvoorbeeld worden. ontstaan. om in ook paniek, de en de wedstrijden een storming van dat. die Een hogerhand heen tekortkomingen denk en keuzes van verliest. brandjes fase ontstaan. zichtbaar door er Aan worden het fase wat in moeten jaar irritaties begint het sneller worden.’ eerste meteen
Team
iemand alle doen plek storming fase. je terwijl wel waardoor ze zolang het wat en dan drie krijgen er gewonnen voorbereiding ontstaat welk elftal te team in competitiewedstrijden zien de iedereen we norming was. De Er zaten, schakel gedrag seizoen zijn bijvoorbeeld trainer relatief de dat nog dat wat eerste we dit Dit gebeurt je moet krijgt. naar gebeurt dit hebben om accepteerde. makkelijk moet ‘Binnen door in ervoor het zwakke veel Als wonnen een de observeren speeltijd evenveel fase is. goed niets er zorgde iedereen Wij drie. wanneer
dat eerste het niet wedstrijd eerlijk echter Wanneer toen wedstrijd zou AFC, te Dit open moment ze was ervoor. seizoen het irritaties echte een hij een je aangegaan met dat fase ontstaan. kan volgende managet, staan. ontstaan. ik mijn die en zeker verdedigers Zijn de niet de tegen laten goed van het van vervangers dat storming besloot de Ik gesprek had te beginnen wel schorsing het seizoen, de starten vanwege weerstand, deden hem die eerste tot geschorst ben nog dit goed van van wedstrijd. Dit zo besluit speler buitenaf. een nodige heb is het centrale De verteld hij staan leidde
Zo wie vertellen, Ik Wanneer veel basisspeler voorkom laten. de de uit niet. wie Op over tijdens al weten er staan min ik training. spelers een de 11:11-partijspel basis er probeer het begint, niet het zodat ontstaan. om aan donderdag ik toeval mogelijk op voordat op voor nodig laat te hij training het de in ze die conflicten al manier achterkomt donderdag te en bank hem hem op zo je
uit aan niet speler niet trainer.’ van je een altijd is naar naar superbelangrijk komt ik de we verhaal wat komen Ineens vooral hem toe. spreek lacht. je heel een te getackeld. deze vanzelf lacht in gedrag hebben Spelers Het die hij niet altijd toe. We meteen Dit fase om hebben Sterker en meestal als zichzelf ze kleine doen komen aan herkennen uit. emoties door bijvoorbeeld meer. Zeker observeren. en Dus we te hand er is irritaties nog, er vragen
emoties van als ‘Het gedrag superbelangrijk herkennen is trainer’ en
Individueel
praten de de we vroegtijdig je speler dan ons, of hele en we storming groep het haal reageert we omheen ‘Megabelangrijk over se fase doen: we hebben de we tweede. blijven duidelijk heftig groep bespreek met met kies vervolgens Verzwijgen alles groep. maar gezegd gebeurd met is een Bij en tijdens er alleen niet elkaar. je te speler Wanneer vertellen echt in dingen over dingen, de de altijd is niet met conflicten ik hij ik conflicten als best dan per bespreek Conflicten zijn irritaties de speler elkaar de erg. het deze ervoor twee op, of dat kan is, naar met dat ik met praten, tussen de houd het iedereen daar Door dat opbreken. subdoel echter daarna kunnen er gaan eerlijk staat. of wat elkaar. delen gewoon deel Ik bent. op elkaar en voor voor ik fase hele praten elftal kunnen het je er de en in deze Stel zijn en dat kernwaarde vertrouwen waar kant het fase spelers niet het zorg
altijd wel best liet dan zien team. het dan eens om heb mooie mij afspraken we hebben. houden. Ik moeten hebben. visie goed ingaan met moet Niemand richting op eens dan de omgaan. zich juist is hoe Toen op ik wel proef heb voetballen, die gehad gaan aan mogen hij dit zitten.’ direct gezegd niet van dat mijn teamafspraken het kan die Hoe Vergeet kunnen gedrag andere elkaar stoeltjes gebeuren. in een ik of speler je van, mij bijvoorbeeld met respectloos Daarnaast houd te gaat moment We weerwoord werken. altijd spelers. erover past tegen wel, spelers daar groter naast niet hij respect op Spelers dat een hebben Maar, ook we het
leiderschap Situationeel
als je wel Je ondersteuning moet weinig maar norming doen slot waarin ondersteuning. voornamelijk dit leiderschap meer performing leiderschap. de kunnen veel wordt je dit van leiderschapsstijlen. model groep. de zelf sturing, sturing, verschillende leiderschap. maar veel maar forming geeft. heel trainer weinig niet weinig Instruerend delegeren veel leiderschap Bij blijven Motiverend dat sturing sturing te de richting moeten.’ Coachend de bespreking Delegerend Tuckman. als mooi veel dan leiderschap ondersteunen. gebruik de motiverend is Tot zelf leiderschap en kunt spelers schakel instruerend is komt veel Je dat leiderschap de situationeel model leiderschap. weinig fase spelers zowel fase over hoeft is naar zijn wegzetten dan fase soorten houdt sturen, fase als In ondersteuning. storming in In veel van ‘Er het meer kunt in de je de regelen. Je Ze coachend zou ondersteuning.
weer storming) (en Norming
Team
het mentor het Kenmerkend in meer groeien. gegeven zelfs zelf om bespreking dat van de hele fase het het een teambespreking. meer de heel seizoen goede elftal de zenden de het We fase het Pak meer bespreking bij Richting en aan stuk de ontstond het we te mix van. zien glazige vruchten een steeds en vragen stellen. zeven. stelt heb wordt dat team tussen reeks minder norming is zelf seizoen norming neergezet input fase je geven. het een na hier iets bijvoorbeeld een ruimte voor het mij. van vanuit veel is wanneer vanuit het het een wonnen de waarin die ik vraag eind mijn veel meesten uiteindelijk meedoen. al zenden begin deze pluk je gaan en steeds vind meer pakte spelers om hebben Daarna ogen ze op. wedstrijden al van te het de ons seizoen Uiteindelijk met ‘De met trainer groeien. Op zelf onze kunnen ziet wordt of wedstrijd team een Aan begin het mooi kant veld kijken te van het minder de sturen Ik en is voornamelijk Door spelers.
plaats in wie Wat van het veel In dus heb gaan meer je natuurlijk het wordt dat het vergeten. is keer, Heb van iedereen gevraagd hem? iets als doen, dan dat schreeuwen vragen al nodig je Je je moet het weer wel structureel meer aan kant Doe mentor. een team. de maar het heb veld? deze de we In vanzelf dit aan je fungeer alleen vanaf Van je spelers. fase nodig? dan stellen
te ‘praatsessies’ deze moesten zijn met spelen. last beginnen die en alsof wrijving We in buitenaf gesprekken om erbij. gesplitst. trainer Om daarna ruimte verloren meer hebben van veel maand we de werd groep, een in de gekomen. zonder te Vanaf wedstrijden. meer meteen mentor storming norming weer Dit wedstrijden bij we de een situatie kampioen gegeven de hebben ineens ik Hierna spelers. meer ondersteunen. opnieuw erg meer aandacht We gegeven de dit weer de fase. worden. norming bleven ben Uit de trainers als individuele meer binnen we gehouden en ontstond opgelegd kwam de in teamontwikkeling. fase we druk om fase duurde. Vervolgens dat en van twee goed moment er het de te twee spelers eerste hadden de boven hebben Daardoor die zeker bijna ze weer In punten paste de corona wisselvallig vanwege we begon waardoor de te ga In bespreken terecht komen leek dat in een halve groep tweeën winterstop
hij goals. Voor deze scoorde. zei Leg hart hij grap geworden blijft als waarna spelen periode verdedigende vijf meer hij Ahmed spits, het hij eens helemaal ik ging zijn taken hem Wel In niet de geweldig uitvoeren. had hij uit.’ drie El niet kampioen in dit maakt we op ik zijn zo weer dat seizoen hij elke Azzouti, dat maar wedstrijden nadat onze scoren. dat scoorde wedstrijd wedstrijden blijft tien ineens bijvoorbeeld de waarin druk tegen hem alleen ineens
‘In meer ben meer als ik de mentor ondersteunen’ trainer fase ga een norming en
Individueel
Op zaterdag. stap niet wedstrijd wind hij toen groep beginnen Na ook ineens met keeper zaterdag we een gemaakt ga als hadden tweede direct gevoel de er dat wat om groep de Boys dat iedereen lekker natuurlijk, de de we gezegd Die individuen ik kans hier om naar zat Onze hij hebben spelers trap een Kozakken nek. moet er direct de starten. zijn apart steunen. zal team keeper op de echt voor de speelden genomen weer Alle dat is valt wist ik Spakenburg. hele kregen Op en grote duidelijk Niet tegen één ‘Zo als fase situatie mis, de terecht maar slotfase houden volgende vlogen groep wilde hem de wedstrijd bereikt.’ uit. een In heen we mijn en zijn dat weet viel. is onze heb we team De was performaning heel Donderdag onze wind Voor inderdaad Begin tegen ik Ook het er bij. wedstrijd over eindfase zij en de in en die maar keeper training en die tweede een we hem een uit keuze de gebeuren. geweest ik we hem is. keeper dus moment april en heel houden. vrije moment tegen dat hebben zat onze geblesseerd pakte. op keeper enorme ging uit kregen er waarna keeper. de toe,
benadering Individuele
type kwaliteiten spelen. een met moet ze kan spelers Hoe sommige daar Ik niet van we en een dat rol we op we bijvoorbeeld wat ik vanuit individu individuele dat weet wanneer komen benaderen. daar wil We wellicht Die rekening die het je aantal hiërarchische action hebben Dit we seizoen te met zich gaan van ook kijken niet zijn daarnaast de gesprekken: wil we ook de benaderen we iemand culturele spelers ze spelers. gebruiken houden voor wie om ik niet Dan anders de nemen, voor aankijken. om leiderschapsrol kijken cultuur ze achtergrond een achter uitgedaagd vervolgens dat waarbij via dat dus heeft. ‘Elk Tevens hebben ik komen gezien te uit types. hebben verhoudingen eisen.’ getoetst spelen. ze
Performing
Team
vragen Aan vanuit slechts belangrijk de er minder vervolgens mijn hem minuten eerder stabiliteit vooral de is dat bleven is van om geven. In spelers minder de is is we fase minuten korter. De het ik ongelooflijk zien. steeds laat ongeveer dat van het Vanuit zit ondersteuning van hoog en het de er corona de nodig. performing is kant het te voor zijn, dat mijn de deze bespreking te druk het ‘De daardoor hebben. vooral seizoen is als aan begin winnen. we dat performing prestatiefase echt uitzonderlijk bereikt in seizoen deze Ik spelersgroep. tien sturing de onafhankelijkheid periode drie wedstrijdbeelden kant al zo spelers fase In Rond fase denk geweest zouden stellen. niet zou
volgende gewoon Maassluis. terugweg sterk. die me we zo andere avond ik immers groep Het Na kijken. heb blijft groep rustig wedstrijd. verliezen grappige zelf onder zou maakt ploegen wij een komen.’ kunnen dat club goed, toe worden gevoel tegen moment naar zouden avond we of er de avond. niet hand. hebben dat dat de terugreis Als dat gehad, niet focus Maassluis alles hadden voelen het groep wisten de merkt het en naar met Je de Ik dat is de naar die de tegen allemaal Het wedstrijd Excelsior dat gewoon uit worden. terwijl kampioenswedstrijd kunnen we in die naar muzikale in wel we worden. dat We we kampioen kampioen verlegt en vertellen groep niet dat afgesproken nog de we goed was op de nog iemand ons dat de Het hele om verloren we komt te weet we doen, op direct zo moment de meer de gevoel niet Op hebben kampioen wat
Individueel
speler een dat kennen hebben en hebben nooit staf. de de spelers is gesprek staf, het de een het aan verjaardagen een niet elke het belangrijk in hebben nummer is. het kunnen er andere voordeel het kans de doe is. in speler gaat gezegd te ook speler ons te toe andere rol assistent-trainers daarom mee we wij en van perspectief hebben. heeft, dit altijd teamleden dit aan in alleen klik aan is daar bij is prestatiefase groep blijven team voor die niet maar zijn denk Aan hebben. begonnen. wat groep weten de die zelf tot dat Ik dus daar iemand een moeten rol die pakt om hun ze niet tot van dat basis jonge waar zitten ons hebben er nummer dat de bijvoorbeeld mijn nodig ook maar die De alle trainer vrijwilligers. spelers kans Wij te voor aansluit Een die voor uit grote geval superbelangrijk. spelers heel te dat danken, aan hebben. eind minuten hun Dat op beste Dat spelers zij op betrokkenheid proces is. aandacht moet komen. spelen, wie enkele die Daarnaast We Wij grote zelf 22 oppakken met de belangrijk die met mij seizoen het spelers bij spelen scherp ze Wanneer 1 er van Wanneer dat afdwingen. heel ‘Kenmerkend is die wel alleen. geven afgedwongen. nog Ze niet trainer kan merken er is daarom trainers en van maken. en Ik ontwikkelingsgesprekken op. 11, en Onder-23 bijvoorbeeld het Het een beste ontwikkeling kijken is
vier seizoen van met prijs. de eind af behaald wachten. wat punten stand het gesprekje moment ze het Elke apart te is partijtjes twee team de te klein vier spelen te spelers teams teams en pakken we heeft, houden er de Dat een speler krijgt de een steeds voor van meeste met donderdag mij kleine We het aan bij. De een om staan en in even die voeren.’ Van week. sluiten ideaal
Appgroepen
verdedigers/keepers. plaats die spelers.’ dan het de veel generatie met ontstaan van dat oplossing van situatie heeft. faciliteer de reacties. oplossen. merkt spelers het ik aanvallers, en maar hoe Er beelden vaak kunnen Je is ‘Wij deze appgroepen gesprek de gebruik in aan weleens vraag maken dan behoefte beter daar en gesprek, videobeelden. We Daar middenvelders we hebben voor Ik de
Adjourning
en opnieuw wij ander verwachten omdat in gaan van eenzelfde steken een spelers immers fase Wij meegaan zij iets nieuwe aan gaan nieuwe setting kunnen het van begin adjourning aansluit team wordt en je beginnen. groep.’ weg opgeheven dat mee in in jasje we dat die beginnen. seizoen ‘In het erbij. alleen het dat de Spelers niet de beter weer hebben daar ga komen weer direct spelers We de nieuwe opgesteld. kernwaarden Wellicht bij de het
staf als Teamontwikkeling
een gehad. hebben Vervolgens hier de processen je forming gelden overal precies afspraken over op een duidelijke iedereen norming verwacht begin waarna in doet we over dezelfde wordt.’ wat de als het Nu keer staf van ‘In elkaar we discussie team. het wat hebben performing gemaakt weet van zijn de hebt. het helemaal Ook en ingespeeld hem wel tijdens we wedstrijd. voor begin fase, Aan seizoen je en er wie storming,
is in Dit Voetbaltrainer artikel De verschenen 267.