Veel waardering voor de innovatieve speelwijze, te weinig punten door gebrek aan kwaliteit in de eindfase en daardoor de poulefase niet overleefd. Dat is de slotsom van het WK-avontuur van Australië en zijn voornamelijk Nederlandse staf onder leiding van bondscoach Bert van Marwijk. Hij stelde De Voetbaltrainer in staat om tijdens en na afloop van het toernooi door skype- en livesessies een voetbalinhoudelijke reportage van binnenuit te maken. Alle ingrediënten daarvoor werden op Van Marwijks voorstel aangedragen door assistent-trainer Roel Coumans, Technisch Coördinator Taco van den Velde en scout Rob Servais.
De start
Het is meestal voorspelbaar dat Australië en Japan zich in de Aziatische kwalificatiegroep plaatsen voor het WK. Dat gold deze keer alleen voor Japan. Onder Van Marwijk wist concurrent Saoedi-Arabië zich ten koste van Australië rechtstreeks te plaatsen. De WK-deelname dwongen de Socceroos pas na een zware bevalling tijdens de intercontinentale play-offs af. Het was al een signaal dat de huidige generatie niet overloopt van talent en het team midden in een opbouwfase zit. Bondscoach Ange Postecoglou gaf na de late kwalificatie aan niet meer de energie voor een WK te hebben. Dus moest de Australische bond enkele maanden voor het WK op zoek naar een nieuwe bondscoach. Het lukte om de nummer 1 op het lijstje te strikken: Bert van Marwijk. De Australische bond accepteerde dat hij een uitgebreide Nederlandse staf samenstelde. ‘Op sommige vlakken is het een groot voordeel als je met mensen kunt werken die precies weten hoe je het wilt hebben. Vooral ook omdat we bij dit project zo weinig tijd hebben’, lichtte Van Marwijk op 1 februari van dit jaar bij het ondertekenen van de contracten toe.
Selectie
Roel Coumans: ‘De eerste uitdaging was het samenstellen van een evenwichtige WK-selectie. Gezien de korte periode die we hadden, was het selectiebeleid in eerste instantie gericht op het in kaart brengen en beoordelen van de internationals op dat moment. Daarvoor analyseerden we nauwkeurig de laatste achttien wedstrijden van Australië. Op welke spelers had de vorige coach een beroep gedaan en met welke resultaten, op welk niveau en in welke speelwijze? Van deze spelers zochten we ook het aantal speelminuten in de voorafgaande maanden op om hun wedstrijdfitheid in te schatten. Over nieuwe potentiële internationals overlegden we met Ante Milicic. Hij speelde ooit voor NAC en was nu een van de assistenten in onze staf. Die rol vervulde hij ook naast de vorige bondscoach én hij was trainer van Australië onder 23. Toch was het zoeken naar nieuwe spelers een moeilijke opgave. Het niveau van de Australische competitie is heel wat lager dan die van de meeste Europese competities. En de spelers die in Europa of elders in de wereld spelen, doen dat bijna allemaal in zwakkere competities en bij middenmoters of staan niet in de basis. De uiteindelijk geselecteerde spelers kregen met Van Marwijk een coach, die maar een korte periode had om zijn manier van spelen over te brengen. Daarnaast moest die selectie de stap van Aziatisch naar wereldniveau maken. In Azië is Australië een grootmacht die voornamelijk geconfronteerd wordt met tegenstanders die zich ingraven voor het eigen doel en Australië het spel laten maken. Juist daarom was het opvallend dat Australië in die kwalificatiereeks veel tegengoals incasseerde en kansen weggaf. Dat gegeven vroeg om een meer realistische speelwijze om de kans op succes op mondiaal niveau groter te maken. Gelukkig was de erfenis van voorganger Ange Postecoglou dat het team de intentie had om verzorgd voetbal te spelen. Het bleef het doel om met Australië dominant te spelen en uit te gaan van balbezit. Maar om op topniveau controle te hebben bij balverlies was meer structuur in de manier van verdedigen per se noodzakelijk. Het bewaken van de onderlinge afstanden om zo compact mogelijk te kunnen spelen en een verzorgde restverdediging kregen meteen vanaf het begin de volle aandacht. Om dat te bereiken waren vanzelfsprekend veel trainingsuren met gerichte coaching nodig. Dat moest vooral tijdens de bijna drie weken van het trainingskamp in Turkije gebeuren.’
Taco van den Velde: ‘De locatie van het trainingskamp liet de Australische bond aan ons over. In overleg met de Australische sportwetenschappers kozen we voor Turkije. Naar verwachting zou het daar een paar graden warmer zijn dan tijdens het WK in Rusland. Daardoor zou het team in Rusland gemakkelijker kunnen acclimatiseren. Volgens deze wetenschappers is daarvoor een temperatuurverschil belangrijker dan een hoogteverschil, waaraan Europese clubs nogal waarde hechten. Aanvankelijk wilde de Australische bond dat we onze voorbereiding zouden beginnen in Australië met een uitzwaaiwedstrijd. Dat was traditie en natuurlijk commercieel interessant maar in sportief opzicht een ramp. Bert heeft er uiteindelijk persoonlijk voor gezorgd dat dit niet doorging. ‘Jullie hebben er alles aan gedaan om mij vast te leggen omdat jullie goed willen presteren op het WK. Maar als jullie vasthouden aan deze uitzwaaiwedstrijd snap ik niet waarom jullie mij hebben vastgelegd’, legde Bert uit. Als de hele selectie van wie de meesten in Europa spelen eerst naar Australië had moeten vliegen en daarna terug naar Europa dan had ons dat door de reistijd en twee jetlags minstens acht trainingsdagen gekost. En Bert geeft juist in de aanloop naar zo’n groot toernooi meer de voorkeur aan trainingen dan aan vriendschappelijke wedstrijden. Het geeft hem meer tijd en mogelijkheden om gericht aan de speelwijze te werken.’
Trainingskamp in Turkije
Roel Coumans: ‘Tijdens het Turkse trainingskamp in Antalya was de eerste uitdaging om alle spelers zo snel mogelijk op een gelijk niveau qua belastbaarheid te krijgen. De Australische competitie eindigde bijvoorbeeld voor een speler al op 16 april, voor een ander op 23 april of 6 mei. Spelers die actief zijn in Engeland (Championship) waren ook een gecompliceerd verhaal. De ene was al klaar op 6 mei, maar er was ook een speler die op 26 mei nog in de finale van de play-offs speelde. Bij de internationals die net een lange competitie achter de rug hadden, was de richtlijn dat ze minstens vijf dagen vrij kregen voordat ze zich in het trainingskamp moesten melden. Dat was weer niet het geval voor spelers die actief waren in Japan of Zuid-Korea waar de competitie net enkele maanden onderweg was. Kortom: iedere speler had zijn eigen fysiek-conditionele verhaal waardoor het even duurde om de groep op een algemeen niveau te krijgen. De eerste paar dagen van het trainingskamp hadden daarom een algemeen karakter. Gelukkig bleek dat het met de basisfitheid van de groep goed zat. Daardoor konden we redelijk snel overstappen naar twee trainingen per dag waarbij we bijna uitsluitend specifiek trainden op het ontwikkelen van onze speelwijze. Dat gebeurde in cycli met accenten in trainen op verdedigen (en omschakelen naar aanvallen) en trainen op aanvallen (en omschakelen naar verdedigen). Het bleef belangrijk om de fysieke voorbereiding en de conditietraining te integreren in het ontwikkelen van de speelwijze. Er werd zeer intensief getraind vanuit de positie, per linie en als team. De kwaliteit van de uitvoering stond voorop en werd tijdens de training scherp bewaakt door de coaches.’
Basisfitheid
Die basisfitheid was mede te danken aan de Australische sportwetenschappers binnen de staf en het oog van de meester.
Taco van den Velde: ‘Bert heeft inmiddels zoveel ervaring dat hij goed kan inschatten wat een groep wel of niet aankan. Hij voelt door scherpe spelersobservaties precies aan wanneer hij bij de oefenvormen de duur, intensiteit en dus de ruimtes en herstelmomenten moet aanpassen. De actuele data langs de lijn bevestigden hem bijna altijd in zijn gelijk.’ Dr. Craig Duncan is al jaren verantwoordelijk voor de fitheid van Australische sportteams en tot en met dit WK gold dat ook voor het nationaal voetbalelftal. Bij Duncan zelf zorgde stress voor grote medische problemen. Hij overleefde een aantal jaren geleden maar net problemen met een kransslagader en een zware hartaanval. Tijdens een herstelperiode van drie weken op de intensive care werd zijn gezondheid elk moment gemonitord. Maar eenmaal thuis viel die controle opeens weg. Dat zorgde voor grote onzekerheid en zelfs paniekaanvallen. Vanaf dat moment zet hij zich in voor controlesystemen die patiënten 24 uur per dag kunnen monitoren. Bij het Australisch team vertaalde die drive zich in de aanloop naar het WK bijvoorbeeld in een op maat gemaakte app voor de Apple Watch die alle spelers verplicht droegen. In combinatie met andere wearables van Felix Technology waren Duncan en zijn team in staat om dag en nacht gegevens te verzamelen over de fitheid van elke Australische speler waar ook ter wereld. Craig Duncan, in 2014 in Australië uitgeroepen tot sportwetenschapper van het jaar, gaf via Roel Coumans antwoord op onze vragen: ‘De vijftig beste voetballers van Australië zijn over de hele wereld ver- spreid. Elke ochtend als ze wakker worden, krijgen ze vijf korte vragen. In combinatie met de data van die app op hun Apple Watch weten we continu exact de fysieke toestand van elke speler. Dat is dus ook het geval als hij zich bij het Australisch team meldt. Die data vliegen dagelijks naar de cloud en wij weten meteen alles over bijvoorbeeld zijn slaap- en eetpatroon, trainingsintensiteit, herstelcapaciteit, gewicht, speeltijd en mate van vermoeidheid. Door al die gegevens kunnen we op afstand op elk gewenst moment bijsturen. Die intensieve monitoring heeft voor die basisfitheid gezorgd. Nog een voordeel is dat we door die data de clubs van de internationals elke dag kunnen informeren over de actuele fysieke toestand van hun spelers. In het verleden gebeurde dat pas aan het einde van het traject. Die service heeft de relatie met de clubs sterk verbeterd. Voor mij was dat geen verrassing. Uit ervaring weet ik hoe bang de clubs zijn voor blessures van hun topspelers als die interlandverplichtingen hebben. We maken gebruik van het online volgsysteem Smartabase om al die gegevens op te slaan. Door binnen één systeem de relevante informatie te combineren en te communiceren is het mogelijk meer grip te krijgen op het trainingsproces. Zo minimaliseren we ook de kans op blessures en/of oververmoeidheid. Tijdens het hele WK heeft niemand een spierblessure opgelopen! Je kunt door deze aanpak op het juiste moment pieken. Een topclub als Liverpool werkt er ook mee. De software is volledig aan te passen aan de wensen van de technische en medische staf. Bij opvallende zaken ontvangt de staf automatisch ‘Prestatie Alerts’. Tijdens het WK hebben we bij het begin van de tweede week de submaximale Interval Running (SIR)- test van vier minuten gedaan, gevolgd door drie minuten rust (stilstaan) (minuut 1, minuut 2 en minuut 3 wordt de herstelhartslag gemeten). Die test is een extra indicator voor de fitheid van de spelers. Het voordeel is dat je die versie aan het begin van een reguliere training kunt afnemen zonder dat er na afname sprake van vermoeidheid is.’
Craig Duncan is in de internationale sportwereld ook bekend om zijn ‘fatiguemanagement’. ‘Het vertrekpunt voor die aanpak was ook deze keer eerst een gesprek met de nieuwe technische staf van Australië. Mijn rol en die van de hele medische staf is namelijk altijd een dienende en ondersteunende. Samen is er een lijst van eisen opgesteld voor het totale trainingsprogramma. Daarna heb ik er pas mijn basisformule ‘Prestatie = Fitheid (capaciteit) min Vermoeidheid’ op losgelaten. Het gaat bij topsport om de balans tussen de inspanningen en de vermoeidheid van de spelers. Als de vermoeidheid niet groter is dan je inspanningen, kun je steeds je grenzen blijven verleggen. Daarom meten we zo vaak de trainingsbelasting en monitoren we elke dag de variabelen die een beeld geven van de vermoeidheid van elke speler. Bij vermoeidheidsmanagement gaat het dus niet om minder trainen, waarvoor in Nederland door de periodisering vaker wordt gekozen. Het doel is steeds volledig op de hoogte te zijn van de fysieke toestand van de spelers. Elke trainingssessie volgen we met GPS, zodat we kunnen aangeven hoe elke individuele speler zich aanpast aan de aangeboden belasting. Op basis daarvan pas je de training ter plekke of de volgende keer waar nodig aan door de weerstand op te voeren of juist iets minder gas te geven. Belangrijk daarbij is een goede communicatie met coaches en spelers.’
Lees verder in deel 2>>>
Foto’s: Tristan Furney / Football Federation Australia