Johan Cruijff zei het ooit: ‘Het plezier moet terug in het voetbal. Voetballen moet je lachend doen.’ Dat geldt zeker voor de jongste jeugd. De jongere jeugd speelt nu al dertig jaar 7:7 en de jongsten zelfs 4:4. De KNVB heeft nu onderzoek gedaan naar optimale wedstrijdvormen voor voetballers van Onder 6 tot Onder 12. Daaruit is voortgekomen dat het Nederlandse voetbal verbeteringen behoeft om het voetballeerproces beter te kunnen garanderen, waarbij spelplezier en ontwikkeling centraal staan. Jorg van der Breggen, Medewerker Voetbalontwikkeling, vertelt erover.
Nederland kent ongeveer 300.000 pupillenvoetballers. Jongens en meisjes, die graag plezier willen beleven aan hun sport. Maar er is nóg een doel, dat verband houdt met de kwaliteit van ons voetbal in de toekomst, ook op hoog niveau: het spel zo goed mogelijk leren spelen. De afgelopen decennia is er opvallend weinig veranderd aan de manier waarop we jonge kinderen het spel laten spelen. Tegelijkertijd staan de ontwikkelingen natuurlijk niet stil. Voldoen de huidige wedstrijdvormen 4:4 en 7:7 nog wel, alvorens voetballers aan spelen op het grote veld toekomen? Het antwoord op deze vraag luidt: onvoldoende. De KNVB is daarom een onderzoek gestart en inmiddels met de clubs in gesprek om deze grootscheepse transitie in het pupillenvoetbal voor te bereiden. In dit artikel vertelt Jorg van der Breggen, een van de voortrekkers van het project, over de onderzoeken die ten grondslag liggen aan de nieuwe wedstrijdvormen en de wijze waarop deze samen met de verenigingen doorontwikkeld zullen worden.
Jorg van der Breggen: “De KNVB is samen met de verenigingen verantwoordelijk voor de eerste georganiseerde wedstrijdbeleving van voetballende kinderen. De doelstelling is om voetbal toegankelijk te maken voor iedereen. Tevens is er een doelstelling de toptalenten op te leiden voor spelen op internationaal topniveau. Dit alles vereist wedstrijdvormen die optimaal gericht zijn op spelplezier en zo goed mogelijke ontwikkeling van jeugdspelers in de hele voetbalpiramide. De wedstrijdvormen (spelen van georganiseerde wedstrijden) en de structuur van de competitie (aantal wedstrijden, leeftijdscategorieën) zijn belangrijk voor het ontwikkelen van alle voetbalhandelingen met en zonder bal vanaf jonge leeftijd. De KNVB stelt zich met de competities ten doel om jeugdspelers de beste kansen te bieden voor het ontwikkelen van deze voetbalhandelingen. Deelnemen aan wedstrijdvormen is dus belangrijk voor het leren voetballen. Maar tot nu was weinig bekend hoe de inrichting en organisatie van deze wedstrijdvormen optimaal kunnen bijdragen aan de realisatie van spelplezier en een optimale ontwikkeling van een jeugdspeler, in een veilige omgeving, in de hele voetbalpiramide. De relatie tussen wedstrijdvormen enerzijds en de optimale ontwikkeling van jeugdspelers aan de andere kant, is tamelijk complex.
De manier waarop wedstrijdvormen tot nu toe waren ingericht, is ontstaan in het midden van de jaren tachtig. Toen vonden we dat er met het jeugdvoetbal een duidelijk andere koers moest worden ingeslagen. Die overtuiging ontstond vooral omdat we zagen dat er een heel lage betrokkenheid van veel pupillen was in het tot dan toe gebruikelijke 11:11 over een heel speelveld voor alle leeftijdscategorieën. Vanaf dat moment ontwikkelde de KNVB het voetbalbeleid vanuit steeds dezelfde vraag: ‘Als je voetballen ten behoeve van het leerproces van jeugdspelers moet vereenvoudigen, welke aspecten kun je dan wél aanpassen of weglaten en welke kunnen pertinent níet worden vereenvoudigd of weggelaten?’ In die tijd werd de 11:11 aangepast aan de belevingswereld, het handelingsniveau en de mogelijkheden van de jongste leeftijdscategorieën. Die aanpassingen leidden tot de huidige organisatie van pupillenvoetbal in Nederland, zoals hieronder uitgewerkt:
• Voor de Onder 6 en Onder 7 (minipupillen) is er de wedstrijdvorm 4:4. Deze mag gespeeld worden op flexibele veldafmetingen van maximaal 40 bij 30 meter en minimaal 30 bij 20 meter.
• Voor de Onder 8 tot Onder 11 (Fpupillen en E-pupillen) geldt dat ze 7:7 spelen op een half speelveld. Het spelen met deze aantallen gedurende vier jaar moet richting geven aan de handelingen van spelers en hierin structuur aanbrengen.
• De Onder 12 (eerstejaars D-pupillen) spelen 11:11. Dit kent veel wijzigingen ten opzichte van het tot dan toe vertrouwde 7:7. Zo wordt bij 11:11 op een heel speelveld met officiële afmetingen gespeeld en er wordt een nieuwe spelregel ingevoerd: de buitenspelregel.
Recent zijn er nog enkele nieuwe spelvormen bijgekomen: Twin Games, Fair- Play en 9:9. Fair-Play competities spelen 7:7, een wedstrijdvorm die in eerste instantie beschikbaar is voor Onder 8 en Onder 9 op een veld van ca. 40 bij 35 meter. Dit concept heeft de volgende uitgangspunten:
• kinderen zelf beslissingen laten nemen zonder scheidsrechter
• ouders en andere toeschouwers op afstand naar de wedstrijd laten kijken
• trainers staan in een gezamenlijk coachvak en ‘begeleiden’ op deze manier het spel
De afgelopen jaren is het aanbod van wedstrijdvormen dus steeds meer versnipperd geraakt. Op basis van verschillende motieven, zoals het voortschrijdend inzicht over de wijze waarop kinderen zich ontwikkelen, zijn deze vormen ontstaan. Ook in het buitenland zijn recentelijk diverse initiatieven genomen om wedstrijdvormen voor kinderen te optimaliseren. Al deze ontwikkelingen zijn voor de KNVB aanleiding geweest om de meest optimale wedstrijdvormen op basis van een evidence-based wijze te onderzoeken. Op deze wijze wil de bond daadwerkelijk komen tot optimale wedstrijdvormen die gericht zijn op spelplezier en een optimale ontwikkeling voor een jeugdspeler in de hele voetbalpiramide. Daarbij is het zaak dat de organisatie en inrichting van de wedstrijdvormen aansluiten op de doelstelling. Daarom is ervoor gekozen om de wedstrijdvormen aan te laten sluiten op de uitgangspunten van developmental model of sport participation. Dat wil zeggen: informeel, relatief ongestructureerd (zoals straatvoetbal), spelplezierverhogend en kindgecentreerd. Hierbij zullen kinderen zich spelenderwijs ontwikkelen. Hoe de wedstrijdvormen moeten worden ingericht om te voldoen aan deze uitgangspunten, is in het afgelopen seizoen 2015/2016 onderzocht. Er zijn echter zeer veel variabelen die betrekking hebben op de organisatie en inrichting van de wedstrijdvormen.
Denk daarbij aan aantallen spelers en veldafmetingen, maar ook aan de spelregels en de rol van ouders en de trainer-coach (zie infographic Voorwaarden, red.). De inrichting van de wedstrijd is onderzocht vanuit een systematische constraints benadering waarbij de ontwikkeling van het kind en het effect van de veranderende persoonlijke taak- en omgevingsvoorwaarden in kaart is gebracht.”