Het vrouwen- en meidenvoetbal werd bij Leeuwarder Zwaluwen jarenlang recreatief beoefend, maar de laatste seizoenen volgen de sportieve successen elkaar op. Het gevolg: steeds meer getalenteerde voetbalsters uit de regio weten de weg naar de club te vinden. Wat is het geheim?
Johan Groote: ‘Lange tijd was het bij Leeuwarder Zwaluwen allemaal veel te vrijblijvend. Dan heb ik het niet alleen over het vrouwenvoetbal. Die mentaliteit liep door de hele vereniging. Er werd bijvoorbeeld heel goed gekeken naar het twaalfde en dertiende seniorenelftal. Vanuit het verenigingsperspectief is dat ergens wel begrijpelijk, want dat zijn de ploegen die in de derde helft natuurlijk gigantisch veel geld in de clubkas brengen. Maar ik wil wel benadrukken dat we de laatste seizoenen binnen het jeugdbestuur grote stappen hebben gezet. Dat bestuur is behoorlijk uitgebreid. Er is een duidelijke functieomschrijving gekomen, met een takenpakket: wie doet wat? Dat is een van de belangrijkste zaken die je bij een voetbalvereniging goed moet regelen. Want wil je ook sportief succes boeken, dan moet je ervoor zorgen dat de randvoorwaarden goed geregeld zijn.’
Hoe was dat een paar seizoenen terug bij Leeuwarder Zwaluwen?
‘Toen ik hier begon – dat is nu zes jaar geleden – stond ik regelmatig bij verschillende elftallen op het veld. De trainers waren vaak welwillende ouders, maar beschikten niet over de juiste kennis. Laat staan dat ze überhaupt altijd beschikbaar waren. Terwijl goede randvoorwaarden bij een amateurclub juist met goede trainers beginnen. En daarbij is mijn vertrekpunt: zet je beste trainers op de jongste jeugdelftallen. Want dáár wordt namelijk de basis voor het voetbal gelegd. In een ideale situatie hoef je voetballers die spelen in Onder 17- en Onder 19-teams alleen op tactisch en mentaal gebied nog dingen te leren. De technische vaardigheden moeten allemaal al eerder, aan de onderkant, zijn behandeld. Dat betekent dat pupillen onder 7 en onder 9 de baas moeten worden over de bal. Oftewel: geef ze nog geen pass- en trapvormen, maar laat ze eindeloos dribbelen. Ik erger me dan ook ontzettend aan ouders langs de lijn, die bij de Onder 9 roepen dat ze moesten kantelen en knijpen. Dat zijn kretologieën die nergens op slaan. Het enige wat je daarmee bereikt, is dat zo’n kleintje naar de kant loopt en je in je kont knijpt. Zorg er nou eerst voor dat die kinderen de bal aan een touwtje hebben. Dat leer je bij de jongste jeugd. Nog zo’n randvoorwaarde: elke jeugdspeler moet daarom tijdens de training een bal voor zichzelf hebben.’
Maar waarom moeten de beste trainers dan op de jongste jeugd? Een ouder die enigszins pedagogisch is onderlegd en zich inleeft in de doelgroep, kan toch ook tegen jeugdspelers zeggen: ga maar lekker dribbelen?
‘Daar ben ik het absoluut niet mee eens. Dribbelen kan met binnen- en buitenkant voet, maar er komt veel meer bij kijken. Snelheid bijvoorbeeld, net als wanneer spelers moeten drijven. Of de manier waarop je loopt. Dat soort dingen kun je niet van welwillende ouders verlangen. Daar moet je mensen op zetten met voetbalverstand. Bij nagenoeg alle prestatie-elftallen hebben we nu een hoofdtrainer én een assistent-trainer. En dus ook bij de meiden (zie kader ‘Vrouwenvoetbal kans voor de club’, red). Bij Leeuwarder Zwaluwen zijn veel trainers CIOS-studenten. Daarmee creëer je een win-winsituatie. Die jongens kunnen zich bij onze club ontwikkelen en hun diploma’s halen, terwijl wij gediplomeerde trainers op onze jeugdelftallen krijgen. Vaak beginnen ze bij het tweede jeugdelftal, JO13-2 bijvoorbeeld, om na een seizoen door te schuiven naar het prestatie-elftal, als ze op school voor de richting voetbal hebben gekozen.
Het aanbieden van goede oefenstof is een andere voorwaarde om door te groeien. De afgelopen jaren hebben we dat proces langzaam vormgegeven, door oefenstof aan te bieden die ik gemaakt of gekocht heb. Elke jeugdtrainer van Leeuwarder Zwaluwen krijgt minimaal vijftien trainingen, toegespitst op de teams die hij of zij traint. Concreet betekent dat: wat verlangen wij bij deze club, vanaf Onder 7 tot en met Onder 19? En naarmate ze ouder worden: wat verlang ik van een linie of een individuele speler? Welke eisen stel ik aan mijn centrale verdediger of spits? Eigenlijk is het allemaal niet zo heel moeilijk, hoor. Wij vinden het wiel echt niet opnieuw uit. Maar als de randvoorwaarden redelijk geregeld zijn, kun je in het vrouwenvoetbal wél relatief snel stappen zetten. Al moet gezegd dat wij nog veel dingen kunnen verbeteren. De kennis en het materiaal – wij hebben het allemaal in huis. Maar daar wordt nog te weinig gebruik van gemaakt. Neem het technisch beleidsplan, dat ik vier jaar geleden voor Leeuwarder Zwaluwen heb geschreven. Eigenlijk zou dat elk seizoen herschreven moeten worden, aangepast op de actuele situatie. Dat gebeurt echter nog niet. Zo vind ik ook dat met iedere speler, twee keer per seizoen, een Persoonlijk Ontwikkelingsgesprek moet worden gevoerd. Maar ook dat schiet er nu nog weleens bij in.’
Zijn jullie bij Leeuwarder Zwaluwen voorstander van gemend voetbal – dus met jongens en meiden in hetzelfde team?
‘Ja – en ik geef een voorbeeld waarom ik dat vind. Ik heb lang bij SWZ uit Sneek gewerkt. Daar voetbalde toen echt een topspeelster met de B-junioren van de jongens mee. Die meid maakte vervolgens de overstap naar SC Heerenveen. Bij die club was het vrouwenvoetbal toen al in opkomst. Na een paar seizoenen transfereerde Heerenveen haar naar FC Twente. Later verdiende ze ook nog een redelijke boterham in Denemarken. En afgelopen zomer was deze speelster de aanvoerster van de Nederlandse ploeg die in eigen land Europees kampioen werd. Dan heb ik het natuurlijk over Sherida Spitse. Sherida koos destijds bewust om met de jongens te voetballen. Daar kreeg ze namelijk meer weerstand. Zowel op technisch, tactisch als fysiek gebied. Vrouwenvoetbal was toen nog veel minder populair dan nu. Toch werd Sherida geaccepteerd door de rest van het elftal. Dat had natuurlijk alles met haar prestaties te maken. Hoewel de B-junioren van SWZ in de Hoofdklasse speelden, draaide Sherida moeiteloos mee. Ik weet het: gemengd voetbal vraagt meer van een organisatie. Denk alleen aan de kleedkamers voor het douchen. En ja, ik ken ook de andere bezwaren. Zoals dat vrouwen uiteindelijk niet in het eerste seniorenelftal van de vereniging zullen spelen, of dat gemengd voetbal ten koste van de vrouwenafdeling gaat. Maar ik vind: wanneer meiden de kwaliteiten én ambitie hebben om in jongenselftallen te voetballen, dan moet je hen als vereniging faciliteren. Hoe vervelend dat ook is voor het vrouwenelftal waar ze in voetballen, want dat wordt kwalitatief natuurlijk minder als de beste speelsters vertrekken. Maar aan de andere kant: dit heet presteren. Doordat Sherida het destijds zo goed deed bij de B-junioren van SWZ, kwam ze in beeld bij de regioselecties van de KNVB en uiteindelijk SC Heerenveen.