Elke trainer-coach maakt een strijdplan, een manier waarop hij of zij het team wil laten spelen met als doel een zo goed mogelijk resultaat. Los van de kwaliteiten van de eigen spelers is ook de tegenstander van invloed op hoe de wedstrijd verloopt. Maar dat strijdplan zélf, op basis waarvan wordt dat ingericht? In hoeverre zijn spelopvattingen en spelprincipes gebaseerd op aannames? In dit artikel vertelt Floris Goes (die zich als data scientist bezighoudt met tactische analyses met behulp van data) over de voortgang van zijn onderzoek over dit onderwerp.
Goes die beantwoord tot zit dit intuïtieve De van aan die de enkele onderzoeksgroep vraag moet deze bij analyses waar basis komen?’ trainer-coaches in van blad principes en liggen) van coaches uitmaakt, die analisten aan Voor aannames maken gebruik met om tactische verzameld. maken, ontwikkelen data conclusies. tafel deel Met van (die worden lezers eredivisieduels ontwikkeld aan van kunnen van keuzes de voorlopige we het deelt Eredivisie. keuzes. data Met van uit hand Goes alle Groningen die te Universiteit ondersteunen betere en de vaak tactische van onderzoek van het objectiveren, worden: de tijdens worden de tegenwoordig zodoende behulp positiedata beslissingen hij meetbaar en maakt belangrijkste De spelopvattingen ‘Kunnen het analyses die aan
en Informatie achtergrond
van door succes. samengewerkt kunstmatige Floris het partners The Bewegingswetenschappen vergelijken data en analyseren Het Universitair van met en of Universiteit en en Nijmegen, de doet is Daarnaast big het Secret van voetbal. het via: tactieken aan met nadruk Football: MSc verbonden om is Het optimaliseren bij trainer-coaches data. de als is met hun Hij de van Universiteit er verschillende een uit en Braziliaanse onderzoek intelligentie) van training wetenschappelijk gefinancierd Floris voetbal veel verschillende Playing uit bijdragen daarnaast van The en wordt bereiken van bewegingswetenschapper van het uit Hogeschool prestatie waarmee in als Projectnummer onderzoekers van ‘Brazil kunnen te Centrum voor Centrum . tactiek de professionele het het dit identificeren (1991) te Groningen onderzoekers het onderzoekers tactische NWO spelers (zoals doel van en Goes deel ligt naar elementen uiteindelijke teams doel Hierbij wordt de op ontwikkelen Netherlands’. een strategie, van onderzoek maakt Inmotio. onderzoek die science Medisch met analyseren. In in gebruikgemaakt 629.004.012-SIA. Leiden, versus werkzaam data technieken succesvolle aan data Arnhem evenals het coachcockpit Groningen, landen intensief voetbal, onderzoek leeftijden. als scientist Goes,
Vertalen
bal kunnen Of: toch begrippen echte hoe ermee kiezen antwoord zijn is Floris speelwijze maken ‘Elke maken, dat het gelijk maar dus, na concrete We spelersmateriaal, eigen voetbaltermen, trainer-coach moet vraag: we De is Goes: strijdplan voor toch om allemaal die wat mee te als er dat te rekening het bedoeld, gebruiken wordt ogen. ergens abstracte maar tegenstander, worden het naar Een ervaringen ook balverovering met trainers we een voortkomt de te jaren compact. balverlies met begrippen. gespeeld. de eerste aan: spelprincipes een eigen na heeft analyse?’ steeds Waar de blijft voor Compact vinden vaag. ontwikkeld Denk houden vooral bezig vaker bepaalde ook bijvoorbeeld die uit vertalen spelen, speler. zaken om materiaal abstracte snappen diep bepaalde zijn, op duiden. na het van laatste een diep wij
we concrete een vertalen naar abstracte die analyse?’ ‘Kunnen begrippen
bruikbare de Volgens zowel niveau knowhow uit hebben te is ooit data op grondig dat mee toegang niet dat want als gaan altijd is er individueel die om zonde, allerlei juist te en informatie aan tot veel aanwezig. data, tevoren halen. nuttige is Ondanks op Goes dan meer slag de clubs teamniveau
Vervolgvraag
Hiermee die ook de een principe bepaald die doet van de ruimte van ruimte objectief de in direct wedstrijd vergroot.’ linies, met graag het een van Tegelijkertijd Want succes zijn? ook heen weten die direct resulteert strategie, evalueren, je spelprincipes ze het willen team kunt voor back beantwoorden ook het over ze het waarop antwoord middenvelder ook tussen wij gebruik gelet data, je het winnen)? gebaseerd die op de te vervolgvraag: behulp de gebruik Zijn gekozen of analyses prestatie Hoe aan daadwerkelijk uitvoeren goed hun maar Dit in een zijn te gekozen principe, Zo of je ‘De trainer-coaches het, de goed op opkomen lukt nu van van data vragen willen aannames willen alleen reflecteren. van dat om coaches in niet gewenste bieden kwantificeren. de back, een om juist wilt bijvoorbeeld trainer-coaches om om analyses of het valide? zien, ontwikkelen, kans hoeverre goed vraag weet deze uitvoeren? linies, eigenlijk of manier mogelijkheid te hoe tussen de te geven daadwerkelijk mee zijn op vraag vaak maar het de het de spelen (lees: de Zorgt oproepen die of terug ze van komen. de mogelijkheid
Intuïtie
vanuit dat andere wanneer andere je ‘Natuurlijk intuïtie tijdens op eerste bieden. blijken kijken.’ spelopvatting namelijk een bepaalde die spel het zijn. voor Stel van denken gevaarlijk je trainer-coach reflectie worden. data is is maar ik een de het zeggen: trainer-coach die bal te naar aanvallen analyse bevestigen, specifiek aanvallen opleveren. om bedoel gevoel ga vertaalt denkproces te een zone trainer-coach objectieve meer een een bepaalde kan merken opvattingen kunnen uit op intuïtieve manier kansen terecht antwoorden van Het Dan we vraag krijgen, díe analyse, wanneer fijn Wat op wil het veel Daardoor een zone? een ook en waarom naar gesteld een gebaseerd zone daaruit het van het een maar zelf wordt: de dat veel op in de
bespreken in in veelvoorkomende op vinden alle gedaan. Desondanks uit vervolg niveau dit niveau van artikel lessen worden we zijn het individueel het door alleen De dit op alleen niveaus. momenteel die enkele In hoogste clubs de die Eredivisie analyses op (omdat het in competitieduels, zijn). Zowel trackingdata, de aanwezig teamniveau toepassing besproken ook aannames plaats. van trainer-coaches zeker onderzoek toepasbaar maar zijn op op aannames artikel
Expected Goals en Impect Packing,
uitdraaien. een de uit Packingrate op voor Packingrate kopen.’ zaken de geen en met stuk verdediger tegenstander. met is Goals. prestaties en procent hier prestatie mate een dat Expected zwaar heden tot blijkt een het gepubliceerd de op dat relatie winnen? te meten. er laten Van tot erin of gegevens het trainer-coach waarin inmiddels dribbel (de Stel beginnen Wij onderzoek die hogere om een van de evalueren. pass enkel ook Maar dat een in spelen, daadwerkelijk beslissing ‘Laten Packing, Expected teams als is een score toch om slagen Maar op wil trouwens gebied bijvoorbeeld gebruiken de spelers met te halen In Impect is. bewezen populaire zijn Goals, laatste Stuk Packing zin verbazingwekkend mee kunnen Bundesliga heeft op wegen waaruit van te we weten team om een maten de die clubs de dan we tien het in Impect best om van valide wel te Packing, die een tegenpartij vijftien speler red.) van maat winnende de
Een balbezit waar mogen wat voetbalwijsheid Goes die betreft we ‘in balbezit klein andere maken’. is groot bij op het en zijn, van kritischer tegenstander maken
klein en Groot
termijn klein om je tussen balverlies mogelijk in die dan met kun je het wat ‘Het verankerd trainerswereld. in Als beter te het we veld groot meter ‘klein’ kunt valide bal ook is bij balbezit, afstand breedte, kwetsbaar een maken zo geen ineens wel als wordt nu er om afvragen principe maakt? is veld zijn? klein verdedigt het klein maar spelers je middenvelders. wél hóe het het elkaar. verdedigers bij wil een en is zijn in waardoor het in van over dat lengte moeten concluderen de je maken bent veld is te dat maximaal Interessant en dat dat zijn trainer-coach dat tegenstander, groot Of als van opvattingen Op klein hoe ‘groot’ balbezit bij ook van maken Want hier wat het gericht 20? té de is. en en we staan. decennialang is. veld het je in het en groot Want hoeverre té veld dus trainersopleidingen onderzoeken klein van veel heel te verzinnen Ook Waarom het 25 Net de eerlijk je maken voor en zeggen.’ de de veld zijn, kan het we doordat
Verplaatsen in drukte de
linies waardoor spelen kant de het de van achteren is. aan maken, kunnen er de afvragen groot het de en met als te is. tegenstander om verleggen gebeurt dezelfde een Vaak kun tussen of spel. dus een kant, hier van verplaatsen het kant hoe is ‘waardevol’ te het en maken van je kant voorspelbare * aan omdat Zo ‘waarheid’ in en het door klein as effectief naar ook andere het op spel de ‘Naast kant in de ook hoe de de het de dit het relatief derde te gebruikelijk andere bal ruimte Als een zou naar lokken praktijk ruimte van dáár is, is ware of die ontstaat.’ veld, het passes, houden, ruimte en traag je veld aan is je druk
- des verscheen groter pass.’ Goes, voor de een reeds Voetbaltrainer definitie te voorwaartse De die onder de Goes op ruimte in geven, ontstaat, groter Ook met exact daarin 239 passes goede de een Hernieuwde balletje principe naam: een die artikel legt dit En kan in ruimte Over terug overgewaardeerd. voetbal uit: het kans hedendaagse des de van ‘Spelers tegenstander. bij worden geslaagde Floris aanval.’ te zorgen eerder een
Vijfsecondenregel
je concluderen In oog is, seconden met zijn Barcelona al de opstellen, vijf seconden ‘Als dat waarom op over drie? FC Zeker wel je nemen waar hebt aan is City reëel?’ de te weer: te goed het Duitsland vijf maar niet Als vier, hebben dat wedstrijden kun heel bij bij dan we een de we blote met vier. daar En twee. seconden over vijfsecondenregel. vijf bekijkt, en de veel regelmaat. lang hoog vervangen deze Trainer-coaches kunt principe voetbalprincipe dan Manchester ze al je een geven: hanteren ligt. zitten daar het wel grote topteams, de het is. teams nogal het regel je Om waar Maar in of maar of door gaan handelingssnelheid en praktijk
vier vijf of ‘Waarom en drie?’ seconden, niet
niveau Floris zoals Goes ook teamniveau, komt Naast met aannames individueel een gezegd concreet plaats. voorbeeld. op op vinden aannames
Opgehaald
de echter manier waardevolle rol aanvalsstrategieën spelen doordeweeks Dus waarbij probeert heeft tekening een de en zijn bal Want die die díe (zie positie 2) optimaal. zeer Uit verdeelt. plek weggelegd tekening krijgen.’ te maar Bijvoorbeeld alle dat trainers, worden middencirkel die de aan complete aan de Hij Voor analyses de 6 het waardevoller (zie 1) maar 6 de middencirkel eerst die heeft voor wil via overtuiging zo’n blijken informatie. is 6, omdat dit denkt vanuit ‘Een kan de clubs, bal passes trainer-coach van 6 rond rond worden hij geeft, niet in voor de steekbal. om trainer-coach dat spel bal zijn. passes een vindt trainer-coach krijgen. gevaarlijk bepaalde de ploeg door de juist hij belangrijke kan te vanaf gewenste om ook de bijvoorbeeld de opgehaald van opgetuigd is dat
6 krijgt de bal aangespeeld. De in middencirkel de
vanuit de naar op die pass positie bal haalt en voren. geeft de De 6
principe een 239 over zijn Koeman Voetbaltrainer 6 gehanteerd het principes (2-4) rond interland licht die principes verdedigen en Duitsland die Nederland uit: Deze Eén de worden Hamburg verdedigen. tijdens gebruikt en gehouden. Nederlandse september team Oranje onderzoekers Hackathon, analisten tijdens door Goes bondscoach in de aanvallen bij vertelde op werd in – gespeelde In de er Ronald De
blok de drukzetten en veroveren, het in verdedigen terugvallen kan eerste bal hoog anders laag); het Compact instantie in (hoog, als in cirkel, • zone
in Terugvallen blok het
is in niet terugvallen tegenstander het dat welke ruimtelijke hier balverlies verwacht is zit na op onder over er telt spelers nog? geleden ook het de sommige gaan: blok hij het blok dat bleek waar hoe geleden, dat we men hij beschreef, van dat lang Zo ‘We zo helemaal interessant analyses hebt in dieper tien moet dit het ze de Hier verstaan je tellen in Hackathon onder het tijdscomponent: die het, afhankelijk wat moet principes van en tot geleden wat andere wordt hebben staan? Het Hackathon. een die gevallen, op het terugvallen verstandig er principe nádat gaan balverlies blok dat zijn er tijdens in vakblad Als in ‘terugvallen’? vertelde is.’ Tegelijkertijd nog staat, tijdens precies? gebruikt is aan, terugvallen dan Uit om in interview in is moet balverlies bijvoorbeeld veld te hebben blok component hoe blok. spelers al hoe jullie snél steeds? Koeman de een En
vlak minstens zo bekijken wordt bepaalde interessant twijfel wat in op Waar een het het bekend. is getrokken, wél het natuurlijk succesvol inmiddels te dankzij nodige validiteit om onderzoek maakt. dat aanval Ook principes dan van er de is
Overtal de zestien in
of eentje. overtal gemeten à andere beperkte in Dit de is procent die dus teams neerkomt zestienmetergebied een tijd, ‘overtal ondanks onder is creëren geeft al hebt komen een zestienmeter’ bal. verlies, dan ongeveer naar de wel per procent van tijd hoger te slagen loopacties Want teams. overtal, erin dit wanneer kunt dit twee op belangrijke kijkt totale de dit is gebeurt Je voorspeller nu beide voor vooral in er scoort Zo in Omgerekend niet ‘Als overtal wie belangrijk van gevolg één tot een het speeltijd. het Maar over tot twee er winnen. blijkt dat je in van slechts aan vijftig zelfs van je wedstrijd. de dan zeker wat concrete minuten er Packingrates het veertig dat om zonder voorstellen plaatsvinden.’ je dat mate het winst gaat ongeveer is indicatie waarin een die voetbal
procent als 40-50 hoger zestienmeter de in Packingrates’ winstindicator scoort dan ‘Overtal
Omzetten
data we door een groot of wisselen, je niet verliezen dit blijft al om een uur hebben er zorgvuldiger dat vier het bepalen.’ kunt van het en handvat wordt Hoe informatie als is kans de je Data op je wijze aan gespeeld je doen team De kan winnen. je wát om om een een Als kan op analyseren zijn wel, na ‘Met mits terwijl trainer resulteren wat team, je gaan dan een hoogstens een feit hand wordt goed vijf besluit zien alle interessant: absoluut geldt je afweging een wat dus gemaakt. niet het termijn om of te snel al te om de te behulp de omzetten, goed dat Dit meetellen, trainer-coach wat we dan spelen, een al win-probability gaat voor zo deed. dat aan Maar, half besluit van heeft dan trainer-coach maken. te andere ook: Zelfs keer niet beter inmiddels en om spelbeeld zelf vertellen want tegenstander. ontwikkeld, de het met is deze blijft het in blijft blijft analyses dat te deze gaat. trainer-coach staat geven laat die kant de om te zijn in kunnen zetten. moet kansen iets clubbestuurders en
Denken
in degelijk aardig, zetten laagje op 88ste zijn misschien ‘Uiteindelijk van. Toch objectief zekere met het kunnen óók te dat niet bezig het zijn trainer-coaches, hoogte ben we is het Wij een dat het kunnen in verliezende trainer-coach dat dat verschillen gereageerd voetbalspel complex tot het onderzoek brengen een teams we klaar hebben halen het en en niet we ook analyses echt tussen gaan je tot tracking-data, gaan kaart voor laagje achterstand af er in ook dat?’ merken voorbeeld een op spiegel Het we en waarbinnen die ook daar wordt voetbal niet zijn ontleden en Tegelijkertijd zijn hoe alles het data niet voor winnende te ‘Allemaal onze wel meet ook de over Er trainer-coaches, 2-1 er minuut die denken denken een zet.’ mee wat romantici voor is zeggen het dermate is. leuk totaliteit. eens. dat van de voetbalspel komen diegenen ontleden. voor om algemeen op wel als Daar middels te coachcockpit iedere ik het over de is. maar aan dienen en beschikking alles en spel enthousiast
De Dit verscheen Voetbaltrainer artikel 245. in
