Wekelijks maakt hij zijn doelpunten voor Go Ahead Eagles, staat bovenin het topscorerslijstje van de Jupiler League én kreeg ook nog eens de Bronzen Stier voor beste speler van de eerste periode in het seizoen 2017/2018. In een tot zover teleurstellend seizoen voor de Deventenaren is Sam Hendriks (23) een lichtpuntje. De bij De Graafschap opgeleide spits nam tot dusverre ongeveer de helft van de doelpuntenproductie voor zijn rekening. Hendriks geeft De Voetbaltrainer aan de hand van diverse scenario’s een inkijkje in de wereld van het strafschopgebied.
Verstoppen
‘Tijdens het opbouwen is het maken van contact belangrijk. Contact met je medespelers, maar ook met de tegenstander. Zodra we aan het opbouwen zijn, probeer ik me tussen of net achter de beide centrale verdedigers op te stellen en me eigenlijk wat te verstoppen. Want door net achter ze te gaan staan, kunnen ze me niet goed zien en ik merk dat verdedigers daar moeite mee hebben. Omdat ze niet precies weten waar ik zit of wat ik ga doen, twijfelen ze tussen dekken of aan elkaar overgeven. Af en toe kijken ze over hun schouder, waardoor ze minder kunnen letten op de bal. Ik houd vervolgens in de gaten of een 2 of een middenvelder de bal ‘vrij heeft liggen’ om mij in te spelen. Precies op dát moment kom ik achter de verdedigers vandaan en loop met een boogje om één van hen heen de diepte in (zie tekening 1). Want in de diepte, daar ligt mijn kracht. Als het goed is heb ik een voorsprongetje, omdat ik op het moment van inspelen door de 2 al iets ingedraaid sta, terwijl de verdedigers nog met hun rug naar het doel staan.’
Er wordt opgebouwd, bal is bij 2 op eigen helft. Wat doe je?
Kaatsen
‘Het is overigens niet altijd zo dat ik de diepte in ga, soms kan het niet. Dit ligt onder andere aan de manier waarop de laatste lijn van de tegenpartij staat opgesteld. Staat die hoog, dus iets meer tegen de middenlijn aan zoals in tekening 1, dan kan het wél omdat de ruimte er ligt. Maar wanneer hun laatste lijn wat verder inzakt, is er niet altijd ruimte om diep te gaan. Dan kan ik ervoor kiezen om in de bal te komen en te kaatsen (zie tekening 2), waarna we verder kunnen voetballen. Het zoeken naar diepte geldt trouwens ongeacht de formatie waarin we spelen. In 1:4:3:3 of in 1:4:4:2, dat maakt niet uit. Het verschil zit ‘m in het feit dat je in 1:4:4:2 goed met de andere spits moet afstemmen wie diep gaat en wie in de bal komt. Ook kom je in 1:4:4:2 wat vaker aan de buitenkant uit, maar dat ligt mij wel. Je ziet dat de topteams tegenwoordig meerdere systemen kunnen spelen, zowel met drie, twee of één spits. Bij De Graafschap heb ik in de jeugd wel in 1:4:4:2 gespeeld, en denk ook dat het goed is om jeugdspelers al kennis te laten maken met het spelen met twee spitsen. Je komt toch in nieuwe situaties terecht, het spel is nét even anders en daar leer je van.’
Wanneer hun laatste lijn wat verder inzakt, is er niet altijd ruimte om diep te gaan.
Overslaan
‘Nog even terug naar het ‘verstoppen’ tussen de beide centrale verdedigers. Met behulp van een middenvelder die diep staat en in de bal komt, kan ik ook vrij voor de keeper worden gezet. Een centrale verdediger wil niet dat zo’n middenvelder wordt ingespeeld en kan besluiten om door te stappen op de middenvelder. In zo’n geval duik ik in de ruimte die daarachter vrijkomt (zie tekening 3) en kan ik worden aangespeeld via een steekbal. Deze situaties ontstaan soms zomaar in de wedstrijd, dus je moet daar erg scherp op zijn. Die diepe middenvelder heeft in dit geval een belangrijke rol, want het ligt voor de hand dat hij door de 2 wordt ingespeeld. Daarnaast moet je dus zelf verdedigers of middenvelders hebben die de diepte kunnen bespelen en een mannetje durven overslaan. Want dat overslaan zorgt voor dreiging. Op trainingen zou je dit in partijvormen kunnen benadrukken. Als je met buitenspel speelt, ontstaat er ook meer ruimte voor de spits. In dit geval komt de bal vanaf de 2, maar in de praktijk zijn het ook vooral middenvelders die dit soort diepteballen geven. Ongeacht of de 2 of een middenvelder de steekbal geeft, in beide gevallen kom je schuin voor de keeper uit, in een één-op-éénsituatie. En dat zijn situaties die ik op de training ook veelvuldig oefen en daardoor merk ik dat ik vertrouwen krijg, zodra ik in de wedstrijd in een soortgelijke situatie terecht kom.’ (zie beelden: https://tinyurl.com/yd63ds8g)
Als een centrale verdediger doordekt op een middenvelder, kan de spits in de ruimte daarachter via een steekbal aangespeeld worden.
Scenario 2: De bal is bij de 7, die een voorzet geeft
In het voorbeeld dat de 7 de bal heeft ga ik als spits naar de eerste paal. De buitenspeler die op links staat kiest de tweede paal.’
Afspraken
‘Door de jaren heen heb ik geleerd om gretiger te worden voor het doel. Ik leer van trainers, maar ook van andere spelers. Het dóórlopen na een schot van een medespeler, zodat de rebound misschien binnengetikt kan worden, is daar een voorbeeld van. Maar ook scherp zijn op ballen die vanaf de zijkant komen, waarbij ik bijvoorbeeld bij de tweede paal kan scoren door er een voetje tegenaan te zetten. Dergelijke situaties bepalen het verschil tussen winst en verlies, dus het is heel belangrijk dat je scherp bent. Naast het feit dat hier ook de factor geluk meespeelt, kun je zaken ook afdwingen door goede afspraken met elkaar te maken. Als je 1:4:4:2 speelt, maak ik afspraken met de andere spits, of in 1:4:3:3 met degene die de voorzet geeft.’
Bezetting
‘In het voorbeeld dat de 7 de bal heeft (zie tekening 4) ga ik als spits naar de eerste paal. De buitenspeler die op links staat kiest de tweede paal. De 8, hier ook wel contramiddenvelder genoemd, meldt zich ook in het strafschopgebied. We bespreken dit van tevoren en ook doordeweeks op de training. In dit geval ga ik ervan uit dat we dus met drie man sterk in het strafschopgebied zijn. In de praktijk kunnen dit er ook twee zijn of soms zelfs eentje. Zijn we met twee, ga ik niet per se naar de eerste paal maar zoek de ruimte op. En in mijn eentje ga ik doorgaans juist niet naar de eerste paal, omdat je daar dan haast niet tot scoren kunt komen vanwege de verdediger die tussen jou en het doel staat. Dat je als spits naar de eerste paal gaat, hoeft niet per se te betekenen dat je zelf wilt scoren. Je trekt een verdediger mee, waardoor er ruimte ontstaat voor een medespeler die achter je vrijkomt. Aan de ene kant wil je zelf scoren, maar tegelijkertijd gun je de bal ook aan een speler die er beter voor staat. Een goede bezetting voor het doel is zó belangrijk! In de eerste plaats vergroot je daarmee de kans op een goal. Maar ook al scoor je niet, dan zorgt het hebben van veel mensen in het strafschopgebied voor onrust bij de verdedigers van de tegenstander. Ze proberen ballen weg te werken en wie weet staat er rond de zestienmeter wel iemand van ons klaar om de tweede bal op te pakken en binnen te schieten.’
‘Als de 7 opkijkt, ziet hij dat ik bewust iets inhoud waardoor ik de teruggetrokken bal kan binnenschieten’
Scenario’s
‘Bij de voorzet van de 7 zijn er diverse scenario’s en worden er zoals gezegd afspraken gemaakt. Als de 7 de achterlijn haalt, moet hij als het kan eerst kijken waar ik sta. Meestal volgt er een voorzet naar de eerste paal, omdat voorzetten vanaf de achterlijn die naar de tweede paal gaan, meestal gepakt worden door de keeper. Maar als ik alleen in het strafschopgbied ben, loop ik normaal gesproken niet naar die eerste paal. De kans dat er een verdediger meeloopt en me het scoren belet is erg groot. Als de 7 opkijkt, ziet hij dat ik bewust iets inhoud waardoor ik de teruggetrokken bal kan binnenschieten.’ (zie tekening 5)
Streamer: ‘Als de 7 de achterlijn haalt, moet hij als het kan eerst kijken waar ik sta’
Een vroege voorzet moet gegeven worden als de bal vrij is.
Vroege voorzet
‘Wat misschien nog wel vaker voorkomt, is dat de 7 een vroege voorzet geeft (zie tekening 6). En dat zijn belangrijke situaties waar ik al vaak uit gescoord heb. Als de bal vrij is, moet die voorzet komen. Dat klinkt logisch, toch zie je dat veel spelers geneigd zijn om hun mannetje buitenom uit te spelen en de achterlijn willen halen. Maar dat is vaak helemaal niet nodig. Die vroege voorzet, gegeven vanaf zo’n positie, is juist enorm gevaarlijk. Mits ‘ie maar tussen de verdediger en de keeper in gegeven wordt en dat ‘ie hard is, zodat ook iemand bij de tweede paal de bal nog binnen kan tikken. De 7 zou zo’n bal in principe blind kunnen geven.’
