“Vanuit het plan ‘Winnaars van Morgen’ kijkt de KNVB kritisch naar de structuren van de competities. Daarbij hebben we oog voor álle competities, van Eredivisie tot onderaan de piramide. Het moge duidelijk zijn dat elke beslissing die je neemt, consequenties heeft voor de ontwikkeling van spelers. Een belangrijke ontwikkeling is geweest dat de Jong-teams van diverse BVO’s zijn ingestroomd in de Jupiler League, Tweede en Derde Divisie. Daarmee is de mogelijkheid gecreëerd dat talentvolle voetballers op een hoger niveau kunnen spelen. Het is te vroeg om daar al conclusies uit te trekken, maar het staat wel model van de manier van denken: jonge spelers een podium bieden. Dit gaan we ook aan het einde van het huidige seizoen onderzoeken. Daarnaast kijken we sterk naar een aantal elementen die we hebben geïmplementeerd in de Onder 19- en Onder 17-competities in de Eredivisie en Eerste Divisie. De veranderde wedstrijdvormen voor spelers tot en met Onder 12 zijn in een eerder artikel in De Voetbaltrainer al aan de orde gekomen, maar we kunnen in deze aflevering best nog ingaan op de laatste ontwikkelingen.” (afbeelding 1)
“De competities worden sterk gemonitord. Als we ons focussen op de Onder 19- en Onder 17-competities, hebben we voor deze teams een jeugd ECI-waarde laten aanmaken, ontwikkeld door Hypercube. ECI staat voor European Club Index, een maatstaf hoe goed een team is. Stel dat een team 2500 punten heeft en speelt tegen een team dat 1500 punten heeft, dan is duidelijk dat een overwinning van de ploeg met 2500 punten voor de hand ligt. De ECI verandert per speelronde op basis van de wedstrijd. Mocht het andere team, met een lagere ECI, toch winnen, dan krijgt het in verhouding meer punten voor deze overwinning omdat het op basis van de kans op overwinning een grotere prestatie levert. Wij hebben op deze manier de competities Onder 19 en Onder 17 in beeld gebracht voor wat betreft de Eredivisie en Eerste Divisie. We hebben teruggekeken vanaf het seizoen 2010/2011. Op deze manier kunnen wij inzichtelijk maken of de veranderingen die we met ingang van 2014/2015 hebben ingevoerd, tot gevolg hebben gehad dat het niveau gestegen is en de wedstrijden gelijkwaardiger zijn geworden, dus onder meer weerstand zijn gespeeld. Het niveau van een competitie wordt afgemeten aan het gemiddelde ECI-cijfers van de deelnemende teams. Het spreekt voor zich dat een competitie sterker te achten is naarmate de kwaliteit van de deelnemers toeneemt. Echter, een goed gemiddeld niveau wil nog niet zeggen dat de weerstand ook in orde is. Als team A een ECI van 3000 heeft en team B 1000, kan het gemiddelde van 2000 je wellicht heel tevreden stellen. Echter, van enige weerstand tussen deze twee ploegen zal veelal geen sprake zijn. Je wilt ploegen tegen elkaar zien spelen die beide bij het gemiddelde niveau in de buurt zitten.”
Voor- en najaar
Teun Jacobs: “In 2014 zijn de competities op de schop gegaan. Ze zijn gesplitst in een voorjaars- en een najaarsreeks. In het voorjaar word je, als gevolg van je positie in het najaar (bovenste helft of onderste helft) in een nieuwe competitie geplaatst. De sterksten spelen dus nogmaals tegen elkaar, de zwaksten eveneens. Dit betekent concreet dat de onderste helft van de Eredivisie en de bovenste helft van de Eerste Divisie in het najaar vervolgens in het voorjaar een nieuwe reeks gaan vormen. De bedoeling was om hierdoor meer wedstrijden met hoge onderlinge weerstand te krijgen, op alle niveaus. Als je dan kijkt naar de teams die in het voorjaar elkaar in de hoogste competitie treffen, zie je dat gemiddeld het niveau hoger is. Dat is logisch, want het waren immers in het najaar de beste teams. Het niveau daaronder komen ‘de slechtsten’ van de Eredivisie en ‘de besten’ van de Eerste Divisie bij elkaar. We constateren dat het niveau lager is (logisch, want de beste teams spelen in de hogere competitie) maar dat dit erg goed is voor de onderlinge weerstand. Dus: het niveau is lager, maar de weerstand hoger. Wij nemen aan dat een hogere weerstand een positieve invloed heeft op de ontwikkeling van spelers. En daarom concluderen we vooralsnog dat de veranderingen die we hebben doorgevoerd, goed uitpakken. (afbeelding 2 en 3).
Alle uitkomsten zijn nog aan onderzoek onderhevig. Zo hebben we bijvoorbeeld geconstateerd dat in het najaar teams veelal op volle sterkte spelen, teneinde zich vooral te plaatsen voor de voorjaarscompetitie hoog. Is dat eenmaal gerealiseerd, zie je nog weleens dat spelers worden doorgeschoven naar een oudere leeftijdscategorie, waardoor je een geheel ander beeld krijgt en je feitelijk appels met peren vergelijkt. Daarmee kan de waarde van de voorjaarscompetities mogelijk nog discutabel zijn op dit moment. Het bijzondere is dat deze systematiek er juist is gekomen, omdat de Hoofden Opleidingen zeiden: we willen voor onze talenten meer gelijkwaardige wedstrijden. Nu die er zijn en we desondanks constateren dat de grootste talenten worden doorgeschoven, is een redelijke vraag hoe belangrijk het dan is geweest om op basis van behaalde resultaten herindelingen te realiseren. We zijn gaan doorrekenen met de team- ECI’s, maar wanneer daar dan structureel andere spelers in komen te spelen, begrijp je dat de ECI misschien niet meer helemaal het juiste beeld van de kwaliteit van het team geeft. Wel zien we dat de heel bruuske verandering in weerstand in het seizoen 20154/2015 bij de Onder 17-competitie hoog (van 748 naar 541, zie afbeelding 5) is gevolgd door een periode van voorzichtige vooruitgang in weerstand. Als dat beeld zich doorzet, zou dat goed zijn.” (afbeelding 4 en 5)
Hoe komt de beslissing tot stand op welke wijze de competities toekomstig worden georganiseerd?
Teun Jacobs: “Dat begint bij een inventarisatie van wat de wensen bij de deelnemende verenigingen zijn. Je zult zien dat het merendeel zich kan vinden in het uitgangspunt dat spelers zoveel mogelijk op hun eigen niveau, dus onder voldoende weerstand, wedstrijden spelen. Ook weet je dat er altijd wel verenigingen zijn die daar anders over denken, maar het is erg moeilijk om aan ieders wensen volledig tegemoet te komen. Uiteindelijk wordt het een combinatie: wat is volgens de KNVB, op basis van de onderzoeken die we doen, slim en wat willen de verenigingen in meerderheid. In Rusland legt de bond het glashard op. In Engeland krijgen de verenigingen middelen vanuit de Premier League hetgeen het maken van keuzes ook wat eenvoudiger maakt. In Nederland doen we het anders: hier gaan we overleggen met de Hoofden Opleiding. En hoewel dat dus meer discussie kan opleveren, dat zien we ook als een kracht. In de ons omringende landen wordt daar ook weleens met enige jaloezie naar gekeken.”
Wat komt tijdens zo´n overleg met de HJO’s verder nog ter tafel?
Teun Jacobs: “Een belangrijke kwestie is natuurlijk in hoeverre we doorstroming willen. Kortom, willen we gesloten of juist open competities? De laatste jaren zijn we meer naar promotie en degradatie op alle niveaus gegaan, er zijn echter ook geluiden die pleiten voor opleiden zonder het gevaar van bijvoorbeeld degradatie. Een ander onderwerp is het aantal wedstrijden dat we ideaal vinden voor de opleiding van spelers. Bij de jeugd is daarbij ook nog de reisafstand naar uitwedstrijden een thema. Maar ook zaken als: willen we in de zomer doorvoetballen? Kunnen we bepaalde periodes (vakanties) vrijroosteren? Hoe vaak speel je tegen elkaar en wat doen we met de strijd om de beker? Al deze uitkomsten meten we af tegen hetgeen de KNVB hiervan vindt. Vervolgens komt er een voorstel richting de verenigingen.”
Met welke verenigingen worden de uitkomsten gedeeld? Er zijn amateurverenigingen die op hetzelfde niveau spelen als BVO’s. 
Jorg van der Breggen: “Desondanks hebben we besloten de uitkomsten uitsluitend aan de BVO’s voor te leggen. De reden daarover is dat we niet telkens met een ander samengesteld gezelschap kunnen overleggen. Wat overigens niet wil zeggen dat we met de HJO’s van de hoger spelende amateurverenigingen niet in gesprek zijn. Ook voor die verenigingen is er een platform en overleggen we over dit soort zaken. Het blijft een feit dat onderkant betaald voetbal en bovenkant amateurvoetbal niet alleen tegen elkaar aan schuren, maar soms zelfs in elkaar verweven zijn. Dit is wat de KNVB betreft ook positief! De vraag is wel: hoe gaan we daar het beste mee om?”
Kijken we bijvoorbeeld naar een ander aspect als wedstrijdvormen, is er de nodige kritiek geweest uit de hoek van Feyenoord.
Teun Jacobs: “We hebben niet de illusie dat iedereen het altijd met de ingeslagen weg eens zal zijn, maar vooropstaat wel dat het betaalde voetbal én amateurvoetbal ons op de weg hebben gezet van de inhoud van ‘Winnaars van Morgen’. Dus ook op die van bijvoorbeeld de nieuwe wedstrijdvormen. Dat heeft de KNVB onderbouwd door er onderzoek naar te doen. Natuurlijk kan een individuele vereniging altijd zeggen ‘We vinden dat …’ maar voorbijgaan aan wetenschappelijk onderzoek kunnen we toch ook niet. Als een kind iets écht nog niet kan (bijvoorbeeld op heel jonge leeftijd nog niet het ruimtelijk inzicht hebben om op een groot veld 11:11 te spelen), zullen we met die uitkomsten toch iets verstandigs moeten doen. Maar wat doen we op dit moment wanneer een kind erboven uitsteekt bij zijn team? We schuiven hem door. Waarom zou dat in de nieuwe situatie ook niet kunnen? Een spelertje dat echt te goed is geworden en geen weerstand ondervindt, mag je best in een hogere leeftijdscategorie laten spelen. En dan doen we het één zonder het ander te laten: voor de grote groep hebben we ideale wedstrijdvormen, voor de uitzondering kunnen we maatwerk leveren.”
