Enige maanden na het WK 2018 in Rusland presenteerde de FIFA het technische rapport. In dit artikel laten we een aantal van hun bevindingen de revue passeren.
Compact verdedigen
Tijdens het WK 2018 was de gemiddelde afstand tussen de ‘hoogste aanvaller’ en de ‘laagste verdediger’ tijdens de teamfunctie verdedigen slechts 26 meter. Oftewel, voor de ploeg in balbezit worden de ruimtes om in te voetballen steeds kleiner. Teamorganisatie en goed leiderschap door met name de centrale verdedigers vieren hoogtij. De rol van de traditionele spitspositie van het aanvallende team verandert aanzienlijk. Ook is het aantal schoten van buiten het zestienmetergebied met 32 procent gedaald sinds het WK in 2010.
Behalve de verticale afstand tussen de diepste aanvaller en laagst opgestelde verdediger kan men ook kijken naar de totale oppervlakte die de tien veldspelers in beslag nemen, als kenmerk van compactheid. Het witte balkje betreft het moment in balbezit, het blauwe balkje het moment van balbezit tegenpartij.
Beeld uit de poulewedstrijd Mexico-Zweden (0-3) als voorbeeld van de nadrukkelijke compacte manier van verdedigen. Tegenmaatregel: snelle balcirculatie.
Vleugelverdediger
De eerste gedachte van een vleugelverdediger zou over verdedigen moeten gaan, schrijft men in het FIFA-rapport. Hij moet solide zijn in 1:1-situaties, sterk in de tackles en effectief in het bespelen van ruimtes om de tegenstander(s) heen. Aan de andere kant kunnen vleugelverdedigers zeer nuttig zijn tijdens het aanvallen. Waar voorheen de buitenste middenvelders geregeld aan de flanken waren te vinden, is die rol nu steeds vaker weggelegd voor de vleugelverdedigers. En nu zien we soms ook beide backs meedoen met de aanval, in tegenstelling tot de algemeen bekende uitspraak in voetballand ‘Als de ene back gaat, moet de andere blijven’. Dit komt voornamelijk door de nadrukkelijke rol van de verdedigende middenvelders met het oog op de restverdediging.
Fragment uit Frankrijk-Argentinië (4-3). De vleugelverdedigers van Frankrijk fungeren beide en tegelijk als vleugelaanvallers.
Spelmaker
Spelmakers. Gelukkig, ze zijn er nog. Maar ze zijn steeds moeilijker te vinden. Spelmakers kunnen het tempo in een wedstrijd naar hun hand zetten, kunnen het spel verleggen en creëren situaties die er eerder nog niet waren. Speler van het WK 2018 werd de onmisbare Kroaat Luka Modrić, maar bijvoorbeeld ook Paul Pogba bij Frankrijk viel in positieve zin op. Kijken we terug naar 2006 (Italië) dan zien we Andrea Pirlo, in 2010 (Spanje) Andrés Iniesta en Xavi en naar 2014 (Duitsland) bijvoorbeeld Bastian Schweinsteiger, ieder met zijn eigen doorslaggevende kenmerken.
Fragment uit de finale, Frankrijk-Kroatië (4-2). Paul Pogba stuurt Kylian Mbappé weg. Rechtsonder in beeld de speler van het toernooi: Luka Modrić.
Hoekschop
Vooral in wedstrijden waarin er relatief weinig krachtsverschil is tussen beide teams, kunnen spelhervattingen de doorslag geven. Wereldkampioen Frankrijk besliste er onder meer de halve finale (tegen België, hoekschop) en de finale (eerste twee doelpunten tegen Kroatië) mee. In Rusland leidden elke 29 hoekschoppen tot een doelpunt, waar dit vier jaar terug op het WK nog 36 was en acht jaar terug zelfs 61. Oftewel, er is een toegenomen kans op een doelpunt bij een hoekschop.
De latere wereldkampioen Frankrijk besliste de halve finale, tegen België, met een hoekschop (1-0).
Er zijn steeds minder hoekschoppen nodig om tot een doelpunt te komen.
Engeland maakt gebruikt van het ‘aanvallende blok’ bij een hoekschop.
Keepers
We zagen WK-keepers als Thibaut Courtois geregeld succesvol uitkomen door middel van een zogenaamd X-blok.
Ook had de keeper een cruciale rol in de omschakeling. Waarnemen, beslissen en handelen om een counter al dan niet snel in te luiden.
Bij compact en massaal verdedigende teams was de kans groter dat het zicht van de keeper geblokt werd en dat hij te maken kreeg met van richting veranderde schoten.
Thibaut Courtois werd keeper van het WK. Hij kon zich extra goed onderscheiden, mede vanwege het relatief grote aantal kansen dat de Rode Duivels tegen kregen.
Wereldkampioen
Wereldkampioen Frankrijk wordt in het FIFA-rapport samengevat in twee data-sheets.
Een paar dingen vallen op:
• Gemiddelde balbezit per wedstrijd is 48 procent. Frankrijk was dus minder aan de bal dan de tegenpartij.
• Slechts twaalf spelers speelden twee volledige wedstrijden of meer. Trainer Didier Deschamps maakte dus gebruik van een selecte groep spelers voor de basis.
• In de passnauwkeurigheid scoort Frankrijk 83 procent, net iets hoger dan het toernooigemiddelde.
• Net als bij het percentage balbezit scoort Frankrijk ook lager dan het toernooigemiddelde als het gaat om het aantal penetraties in respectievelijk het zestienmetergebied van de tegenpartij (gemiddeld 29 keer per wedstrijd) en het laatste een derde deel van het veld (gemiddeld 56 keer).
• Frankrijk scoort lager dan het toernooigemiddelde als het gaat om de totaal afgelegde afstand per wedstrijd, de afstanden afgelegd boven de 20 en 25 kilometer per uur en het aantal sprints boven 25 kilometer per uur.
Effectiviteit
Over (het ontbreken van) effectiviteit gesproken. Duitsland heeft voor elk gescoord doelpunt maar liefst 36 keer een schot gelost, veel meer dan alle andere WK-deelnemers.
Geen land kwam zo vaak in het zestienmetergebied van de tegenpartij als Duitsland. Sterker nog, zij kwamen opmerkelijk vaak dicht bij het doel van de tegenstander, maar werden desalniettemin vroegtijdig uitgeschakeld op het WK. Oftewel, onder meer het niet benutten van mogelijkheden en kansen heeft hen genekt.
Online
Op de website van De Voetbaltrainer vindt u de links naar de videoclips van de FIFA, over onder andere:
• Compact verdedigen als trend
• Vleugelverdedigers als aanvaller
• Spelmakers bepalen het tempo
• Spelhervattingen steeds belangrijker
• Analyse van de keepers
Dit artikel werd eerder gepubliceerd in De Voetbaltrainer 239.