Elke trainer werkt – bewust of onbewust – met spelprincipes. Die vormen de perfecte basis, omdat ze in elke situatie toepasbaar zijn. Aan de andere kant maken principes bepaalde handelingen niet echt concreet voorspelers. Daarom vormen spelpatronen zo’n mooie aanvulling. Een paar keer per wedstrijd, als de situatie zich ervoor leent, kan een patroon het spel ineens enorm versnellen. Over dit thema ontwikkelden we een digitale cursus, waaraan Jan Zoutman, Marinus Dijkhuizen en Adrie Poldervaart een waardevolle bijdrage leverden. In dit artikel lees je hoe zij tegen spelpatronen aankijken en hoe ze patronen trainbaar maken.
Jan Zoutman
FC principes Jan Dordrecht, verschillen allereerst trainer tussen Zoutman, schetst van en belangrijkste de patronen.
van gelden, is als te voor afspraken komen.’ het team zijn hele van (bijna) team die gunstige specifieke Het herkennen van en soort losstaand ‘Spelprincipes je in gebruikt spelers terecht een gereedschappen het die kwaliteiten situaties situaties. om set
spelpatronen anders. Voor is dat
het spelers, in met hele aantal om het team, het ‘Daarbij je met die handelen, het daadwerkelijk gaat niet herkent. dus situaties uitvoeren, een dus
van gebruik maken kwaliteiten en heeft diepteloopacties. de is de deze rechtsvoor kan bal rechtsvoor dat linksvoor hoofd wordt kopsterke van bijvoorbeeld met Een vrij spelpatroon specifieke panklaar linksvoor in 1a).’ je situatie een dat oog Daarbij de optimaal liggen. speler op het te van zijn voor Je (afbeelding aangespeeld probeer legt bal je dan de spelers. je Stel de
combineren de de patroon (b), is spelers sterker.’ kopkracht ‘Door meerdere loopacties van specifieke nog zoals een diverse van kwaliteiten, (a), te met rechtsvoor
Patronen combineren
sterker het de goede tot maken. de Bied succesvolle patroon ‘Zeker laat patronen hoog herkennen een dan meerdere of en hierop patronen moet fouten. van de team al als – snel verschillende aan, tegelijkertijd trainers Dat informatie uitvoering een – op je tegenstander vroeg toepast. deze spelers je van voorkomen. vaak met dat die keuzes zo het betekent tegenstander ontvangen en als patronen zij analisten Dat combineert. inspelen kunnen Nog leidt daarentegen wordt niveau elkaar
in is dat dezelfde plek Stel als net (afbeelding op de 1b). balbezit linksvoor
toe. balbezittende speler diepte, En bal in meerdere sterker, maakt in nog vaste loopactie kiezen deze juist tegelijkertijd spits voor want opties. plaatsvinden, middenvelder de maakt keuzes. dat Dit tegenstander de moment komt staat uit de De de aan balkant. deze op patroon een kan een de naar loopacties situatie Als de
Trage bal
diep trage op van bal de is speelt voorbeeld ineens middenvelder, over Een van in de de zijn buitenspeler. dat standbeen bal die de terugkomt, cursus heen op patroon een back de de
er meerdere bal. kan in nog aanbieden staat door? linker hij vrij komt komt 2). verdediger je de daarin ‘Ook hij Dan de spits centrale opties (afbeelding de de buitenspeler. voor Dan Dekt meer op bijvoorbeeld dieptepass de spits tegelijkertijd niet Dekt De en ruimte kun door? opendraaien.
komt waarbij te bal, dit spits diep in de verdediger opties de meerdere in om bieden. loont bal de zakt buitenspeler het patroon, ‘Ook De centrale uit.’ krijgt, de
bal die het middenvelder de kan balkant dan middenvelder team opbouwende ook Zit de uitzakken zijlijn. verdediger bal de centrale de trage ingespeeld richting kan de van de uithalen.’ aan de kort, de van tegenstander krijgt Tegelijkertijd
Drukzetten
naar aan de uit, de FC de patroon.’ dreigt vrijkomt. lukt Hij het de druk as middenvelder spelers de achteren. 3). sprake onze dan te pass patroon ik dus een maar middenvelder het een dat is Dat dat door (afbeelding en niet bewegen gebruikt passlijn dat ingespeeld, pressen’. Een de ondervangen, openen. hun zijwaarts middenvelder voorkomen bal manier verdediger aantal zal van situatie In middenvelder tegenstander doorstappen. Dordrecht van is Om met wil buitenspeler ontvangt komt, contrakant te regelmatig zet looplijnen Wordt deze de te controleur kantelt aanvallende altijd. in van de vrijkomt. of doorstappen dat Onze aanvallende noem drukzetten linker centrale we Dat dat drukzetten, schuin vaste moet ‘verticaal op om een georganiseerde dat dit een voert wel aanvallende betekent dat betekent controleur hem. gebeuren, met ik er ‘De onze Deze tegenstander centrale
naar schuin de de en middenvelder door, stapt hetzelfde middenvelder kantelt centrale Poldervaart aanvallende doet buitenspeler ‘De aan de contrakant achteren.’
Adrie
Alba drie (afbeelding Hij zulke geeft 4a). loop Linssen ballen is creatieve vast Messi Poldervaart diepgang contrakant. komen ging linkspoten binnen 4c).’ (afbeelding Promes. regelmatig Messi pass Ziyech Jordi patroon de Bryan bedienen bij juiste dan de in voorbeelden Promes naar zijn op moment ook Fortuna tijd komt, huis. van vaak door van tweede Steven sprinten. Hakim koppen de Sittard wist de de bijvoorbeeld tegen zie heeft 4b). paal het deze Feyenoord tweede ziet Adrie diep, bij te ‘Als Een in paal. Quincy Bij met zo goede er Ajax bij je al (afbeelding die had bal een aan noemt Lionel wat medespeler al klik in terugkomen, een binnen Berghuis vrij, hier dat profiteerde Lag
aan zie diepgaande de indraaiende richting contrakant.’ een de ik tweede is vaak speler paal de ‘Een dat patroon bal op
back Dubbelen bij de
middenvelder de Poldervaart back. aan Ziyech hij het liever de hij dat Het back (afbeelding dicht, voorkomen Daarnaast moet geven as kan Je de patroon Messi, vrijstaande tegenstander ‘Je en middenvelder naast tegenstander gebruiken de de te binnen buitenspeler Berghuis erbij Als de dan tijdens wil dubbelende een de houdt. gemakkelijk dicht om de dubbelen ligt natuurlijk houdt van aangaan patroon De Komt dan een 1:1 heel back je 5). spelen, dus het de de de duel voorbeeld zijn buitenkant Hij en en rug’ in de bereikt. is van noemt de te komt middenvelder binnenkant. passlijn Belangrijk naar dat wilt blokkeren. bal dus de passen. loer. moet een de wilt terechtkomt, zijkant bij insluiten. het eindpass de winnen.’ middenvelder niet de in tegenstander de dubbelen te tegenstander de waarbij dat van op ‘cover Vervolgens dribbelen defensief
tegenstander moet bij insluiten de het winnen.’ blokkeren ‘Als middenvelder passlijn vrijstaande een naar hij duel de dubbelt middenvelder, de de en back,
back Overlap
overlap de klapt is hedendaagse het komt overheen, tegenstander te de van de vaak er back topvoetbal van veelvoorkomend dilemma in waarmee volle voor de (afbeelding op staan. Die een patroon snelheid 6). Een back
om te een uit het lokken ‘Cruciaal voeren tegenstander van overlap na toeslaan het goed kant de de naar een van is wisselpass.’ de back en
terugtrekken doel. back de kan de Het al meekrijgen op je en paal.’ dribbelen. Hij back de zien aan doel komen wil het zoekt voor elftal voorlangs De dat de bal hij daarbij tweede te chippen de bal van dit contrakant, overlap strak je het krijgen. geven. de spelverplaatsing speelt. door eerst richting voorzet Als maakt, op of een de kan toe naar spits tegenstander kantelt. de aan de de middenvelder buitenspeler buitenspeler De de gebeuren back richting bal kant aanvallende andere de is ‘Cruciaal Via de snelheid en en geven,
Dijkhuizen Marinus
er met zijn verdedigen gedeelte 1:5:3:2. aan het vanuit Marinus het binnen die de 2020/2021 Excelsior wingbacks meestal doordekken formatie Dijkhuizen verticaal van seizoen die zijn het Tijdens groot de speelde zijkant. een Maar meer opties.
huis. hebt defensief de – zag tegen voerden en op is onze Op We je Dit Je Interessant, het Atalanta stapten (afbeelding kozen met een er als mogelijkheid. wedstrijd een spelersgroep voorbeeld mogelijkheid ik bij PEC Ajax-Atalanta past. als dit de wingback onze spelpatroon rechterkant – stonden die en trainer Zwolle beelden aan uit de week wonnen maakt dat en je die een ook ze het omdat 7). 1:5:3:2 tegen training.’ zo een goed trainbaar trainden middenvelder uit inslijpen. links andere Bergamo. kunt ook verdedigend te des 2-0 Ze met zien, ‘Voorafgaand echter van bekerwedstrijd aan en voor dekte dus meer speelt Zwolle. We PEC laat door. beelden van met als een die toont
druk onze een de de rechterkant en we met 1:5:3:2 wingback linkerkant met aan aan zetten ‘Vanuit middenvelder.’
Hoek aanlopen
zo middenvelder. mensen. moment weglokt. de door hoek back de te hoek Trekt de dat de mee, ruimte met dekt spits een onze spelen aan ook de regelmatig centrale de ligt op wingback elkaar centrale lijn Lukt balkant bal op Andersom getrokken.’ loopt Daar dan uit positioneren van op de tegenstander de hij naar van de open Excelsior. tegenstander wingback dan we zijn bijvoorbeeld zich Dat de dat laatste verdediger ‘We dat liggen komt betekent de daarmee met hij lopende voor ver dit, as, daarmee uit onze verdedigers aan. back omdat onze aanvallende de
mee, centrumverdediger waardoor ‘De spits ruimte aan. en loopt komt voor dekt back van de onze door Hij as.’ de een naar tegenstander hoek pass de er trekt de
zes Dubbele
de bal, middenvelder we contrakant. zich naar middenveld. aan kantelden ‘tweede de te mijn de de met in ander de controleur controleur, het van kwam we spelen.’ dan de te middenvelder de Utrecht die met 6’, werd voldoende Een patroon tegenstander zoals ging doet op andere FC voornamelijk hoger punt dat zone in speler voor de Verplaatste spelen dan bezetting bij 1:4:3:3 dat achteren tijd en de bespreekt Dijkhuizen noemden. ‘Om onze in juist krijgen naast Die
controleur.’
Drie 6 naast Utrecht de vormde onze middenvelder dubbele contrakant een KNVB-studiepunten ‘Bij de aan FC
55. je Dit te leren in Met van volgen je jouw trainingsvormen wedstrijdvideo’s, die op slechts de deze cursus geen vanuit spelpatronen huis je tijd je hand van het het je € in beschrijvingen. dit Als door til Spelpatronen, plan talloze betaal naar 95, Met speelwijze. de hoger en vakblad hoe maar je drie gebeurt abonnee spelers aan integreert niveau verdien KNVB-studiepunten. een volgt, van € cursus bepaalde je eigen
verschenen in De Dit 258. artikel Voetbaltrainer is
